{"id":1481,"date":"2024-02-28T12:02:30","date_gmt":"2024-02-28T12:02:30","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=1481"},"modified":"2024-02-28T12:02:58","modified_gmt":"2024-02-28T12:02:58","slug":"viron-kona-perjetime-nga-libri-keshilluesi-gjuhesor-i-muhamet-cenkos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2024\/02\/28\/viron-kona-perjetime-nga-libri-keshilluesi-gjuhesor-i-muhamet-cenkos\/","title":{"rendered":"Viron Kona: P\u00ebrjetime nga libri \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d i Muhamet Cenkos"},"content":{"rendered":"

Viron Kona\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Mbrojtja e gjuh\u00ebs shqipe <\/em><\/strong>dhe drejtshkrimi i saj, nj\u00eb detyr\u00eb e shenjt\u00eb.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 P\u00ebrjetime nga libri \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d i Muhamet Cenkos <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cNj\u00eb nd\u00ebr detyrat kryesore t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb shqiptare, krahas k\u00ebrkimeve teorike, \u00ebsht\u00eb edhe mbetet pasurimi i gjuh\u00ebs me elemente t\u00eb gurrave vetjake dhe spastrimi i saj prej mas\u00ebs s\u00eb fjal\u00ebve t\u00eb huaja, q\u00eb kan\u00eb v\u00ebrshuar s\u00eb jashtmi dhe q\u00eb po vazhdojn\u00eb edhe n\u00eb dit\u00ebt tona. Kan\u00eb dep\u00ebrtuar e dep\u00ebrtojn\u00eb n\u00eb shkrimet shkencore edhe letrare, n\u00eb shtyp, n\u00eb radio, n\u00eb televizion, n\u00eb bised\u00ebn e p\u00ebrditshme…\u201d<\/em><\/p>\n

Eqrem \u00c7abej<\/em><\/p>\n

Formimi i gjuh\u00ebs letrare komb\u00ebtare t\u00eb nj\u00ebsuar \u00ebsht\u00eb fryt i p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shum\u00eb brezave, q\u00eb kan\u00eb punuar e luftuar pareshtur, madje edhe duke sakrifikuar. Ishin ato p\u00ebrpjekje q\u00eb \u00e7uan n\u00eb Kongresin e Manastirit (1908), i cili vendosi nj\u00eb alfabet t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe; n\u00eb vendimet e \u201cKomisis\u00eb Letrare t\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d(1916-1917), e cila kodifikoi p\u00ebrfundimet kryesore t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb b\u00ebra gjat\u00eb Rilindjes p\u00ebr gjuh\u00ebn letrare komb\u00ebtare dhe q\u00eb u miratuan edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnj\u00ebs (1920) duke ruajtur sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, at\u00eb q\u00eb i afronte variantet letrare t\u00eb shqipes e duke l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb at\u00eb q\u00eb i largonte. Vendimet e Komisis\u00eb Letrare u b\u00ebn\u00eb baza e\u00a0 drejtshkrimit t\u00eb shqipes deri n\u00eb vitet e para pas \u00c7lirimit. N\u00eb vazhdim erdhi natyrsh\u00ebm Kongresi i Drejtshkrimit, m\u00eb 1972, i cili vendosi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb rregullat e nj\u00ebsuara drejtshkrimore t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe,\u00a0 q\u00eb p\u00ebrdoren edhe sot. Padyshim q\u00eb libri\u00a0 \u201cDrejtshkrimi i gjuh\u00ebs shqipe\u201d, Tiran\u00eb 1973, sh\u00ebrben edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme si baz\u00eb e drejtshkrimit\u00a0 t\u00eb nj\u00ebsuar t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe,\u00a0 nd\u00ebrsa pas botimit t\u00eb tij jan\u00eb shkruar dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb shkruhen edhe shum\u00eb e shum\u00eb libra t\u00eb tjer\u00eb gjuh\u00ebsor\u00eb n\u00eb nivel akademik, libra shkollor\u00eb, por dhe studime t\u00eb thelluara dhe artikuj gjuh\u00ebsor\u00eb, q\u00eb mb\u00ebshtetin, thellojn\u00eb apo pasurojn\u00eb gjuh\u00ebn letrare komb\u00ebtare t\u00eb nj\u00ebsuar.<\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb atmosfer\u00eb Muhamet Cenkoja sjell te lexuesi librin e tij \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d me t\u00eb cilin afirmohet si nj\u00eb intelektual dhe qytetar atdhetar e i v\u00ebmendsh\u00ebm, q\u00eb reagon ndaj v\u00ebrshimit t\u00eb gabimeve t\u00eb shumta drejtshkrimore, q\u00eb cenojn\u00eb sot gjuh\u00ebn letrare shqipe t\u00eb nj\u00ebsuar. N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij libri ai p\u00ebrpiqet t\u00eb ndikoj\u00eb dhe t\u00eb na k\u00ebshilloj\u00eb me modesti se si t\u00eb shkruhet shqip sa m\u00eb mir\u00eb, sa m\u00eb qart\u00eb, kuptuesh\u00ebm dhe pa gabime drejtshkrimore. Duke shkruar p\u00ebr fjal\u00ebt, shprehjet\u00a0 apo tekstet e shkruara gabim, ai k\u00ebshillon ndreqjen dhe korrigjimin e tyre, duke ia arritur t\u00eb na b\u00ebj\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm, m\u00eb t\u00eb interesuar \u00a0dhe m\u00eb aktiv\u00eb n\u00eb mbrojtjen e gjuh\u00ebs shqipe standarde.<\/p>\n

Libri \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d sapo ka dal\u00eb n\u00eb treg. Ai ka si baz\u00eb nisjeje faqen e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb internetit \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u2019\u201d, q\u00eb drejtohet nga vet\u00eb z. Cenko. K\u00ebt\u00eb faqe t\u00ebrheq\u00ebse dhe me vlera,\u00a0 ai ka rreth 10 vjet q\u00eb e ka \u00a0\u00e7elur dhe deri m\u00eb sot ajo ka mbi 13 mij\u00eb ndjek\u00ebs, q\u00eb jan\u00eb nga Shqip\u00ebria, nga Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, por edhe shqiptar\u00eb t\u00eb vendeve t\u00eb ndryshme t\u00eb Evrop\u00ebs, Amerik\u00ebs etj. Ata shprehin p\u00eblqime,\u00a0 b\u00ebjn\u00eb komente, tregohen t\u00eb interesuar dhe b\u00ebjn\u00eb pyetje p\u00ebr probleme t\u00eb ndryshme gjuh\u00ebsore.<\/p>\n

Libri \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d \u00e7elet me alfabetin e\u00a0 gjuh\u00ebs shqipe dhe vijon me \u201cDisa njohuri p\u00ebr tingujt – fonema t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe\u201d. Autori citon shkrimtar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe ligj\u00ebrues t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe si N. Frash\u00ebri, Mjeda, Noli, Konica, Fishta, Poradeci, teksa e cil\u00ebson gjuh\u00ebn shqipe – nj\u00eb enciklopedi t\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb popullit ton\u00eb. Autori na informon se n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr \u201cnuk ka shkruar vet\u00ebm p\u00ebr drejtshkrimin e\u00a0 zanoreve apo t\u00eb bashk\u00ebting\u00eblloreve, por edhe p\u00ebr p\u00ebrdorimin e apostrofit, shkrimin e fjal\u00ebve nj\u00ebsh, ndaras dhe me viz\u00eb n\u00eb mes, p\u00ebrdorimin e shkronjave t\u00eb m\u00ebdha, ndarjen e fjal\u00ebve n\u00eb fund t\u00eb rreshtit, shkrimin e datave, p\u00ebrdorimin e shenjave t\u00eb pik\u00ebsimit, z\u00ebvend\u00ebsimin e\u00a0 fjal\u00ebve t\u00eb huaja me fjal\u00eb t\u00eb shqipes etj. Cenkoja t\u00ebrheq v\u00ebmendjen gjithashtu, q\u00eb t\u00eb respektojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00ebn amtare. \u201cN\u00eb familje, – shkruan ai, – n\u00eb sht\u00ebpi, vendlindje etj. mund t\u00eb flasim edhe n\u00eb dialekt, por n\u00eb institucione duhet \u00a0t\u00eb flitet e t\u00eb\u00a0 shkruhet vet\u00ebm n\u00eb gjuh\u00ebn standarde\u201d. K\u00ebt\u00eb mendim ai e mb\u00ebshtet edhe me nj\u00eb th\u00ebnie t\u00eb shkrimtarit t\u00eb madh shqiptar Ismail Kadare, i cili n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb tij\u00ebn thot\u00eb: \u201dNatyrisht kur ka nj\u00eb gjuh\u00eb standarde, asnj\u00eb vend n\u00eb bot\u00eb nuk lejon q\u00eb n\u00eb shkolla, n\u00eb shtyp, n\u00eb radio, televizion etj. t\u00eb flitet e t\u00eb shkruhet n\u00eb dialekte apo t\u00eb folme krahinore\u201d. Muhameti e shpreh shpeshher\u00eb interesimin e tij p\u00ebr past\u00ebrtin\u00eb e gjuh\u00ebs letrare t\u00eb nj\u00ebsuar shqipe, madje edhe kur l\u00ebviz n\u00eb rrug\u00eb, n\u00eb sheshe e qytet, n\u00eb institucione shtet\u00ebrore, kulturore, sociale, ekonomike, ushtarake, politike; n\u00eb shkolla, lokale, shitore, sikurse dhe n\u00eb veprimtari q\u00eb zhvillohen p\u00ebr kultur\u00ebn dhe librin. P\u00ebr ilustrim p\u00ebrmendim k\u00ebtu disa fjal\u00eb apo shprehje ku autori t\u00ebrheq v\u00ebmendjen e lexuesit. Ai nis me fjal\u00ebn n\u00ebpun\u00ebs<\/em>, e cila shpeshher\u00eb shkruhet \u00a0n\u00ebnpun\u00ebs<\/em>. Vijon me\u00a0 fjal\u00ebn Mir\u00eb se vini!, <\/em>e cila shkruhet shpeshher\u00eb bashk\u00eb Mir\u00ebsevini!.<\/em> Madje, si\u00e7 v\u00ebren autori, kjo fjal\u00eb shkruhet gabim edhe n\u00eb shkolla, n\u00eb hyrje t\u00eb tyre, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shkolla ka m\u00ebsues t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, t\u00eb cil\u00ebt nuk duhet t\u00eb lejojn\u00eb gabime t\u00eb tilla drejtshkrimore. Autori ka kuraj\u00ebn ta mbroj\u00eb standardin e gjuh\u00ebs shqipe, n\u00eb drejtshkrim dhe n\u00eb drejtshqiptim edhe n\u00eb institucione t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb, si Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb, ku edhe deputet\u00eb, t\u00eb thjesht\u00eb apo me detyra t\u00eb larta, shprehen apo shqiptojn\u00eb fjal\u00eb jasht\u00eb standardit t\u00eb shqipes. Teksa, si pa kuptuar Cenkoja na m\u00ebson t\u00eb gjith\u00ebve se s`duhet t\u00eb pajtohemi me shkrimin plot gabime t\u00eb emrave t\u00eb rrug\u00ebve dhe shesheve. Ai n\u00ebnvizon: \u201dPo t\u00eb ec\u00ebsh Rrug\u00ebs s\u00eb Kavaj\u00ebs, do t\u00eb v\u00ebsh re se n\u00ebp\u00ebr tabela ka em\u00ebrtime q\u00eb nuk jan\u00eb shkruar p\u00ebrshtat norm\u00ebs drejtshkrimore. K\u00ebshtu, af\u00ebr qendr\u00ebs s\u00eb qytetit, n\u00eb nj\u00eb tabel\u00eb t\u00eb madhe jan\u00eb shkruar em\u00ebrtimet: sheshi Sk\u00ebnderbej<\/em> dhe posta Shqiptare<\/em>, p\u00ebr t\u00eb cilat autori n\u00eb rolin e k\u00ebshilluesit gjuh\u00ebsor\u00a0 na k\u00ebshillon se ato duhen shkruar Sheshi Sk\u00ebnderbej<\/em> dhe Posta shqiptare<\/em>. Ai vijon t\u00eb sqaroj\u00eb se em\u00ebrtime t\u00eb tilla duhen shkruar pa gabime. Autori ka v\u00ebn\u00eb re gjithashtu edhe em\u00ebrtime t\u00eb tilla rrug\u00ebsh, si rr Shyqyri B\u00ebrxolli<\/em> apo rr Him Kolli, <\/em>kur ato duhen shkruar Rruga Shyqyri B\u00ebrxolli<\/em> dhe Rruga Him Kolli<\/em>. K\u00ebtu ai v\u00eb \u00a0n\u00eb dukje se n\u00eb k\u00ebto em\u00ebrtime, n\u00eb tabela duhet t\u00eb shkruhet me shkronj\u00eb t\u00eb madhe edhe fjala e par\u00eb, teksa sqaron se\u00a0 emrat e rrug\u00ebve e t\u00eb shesheve n\u00eb tabelat p\u00ebrkat\u00ebse nuk duhet t\u00eb vihen n\u00eb thonj\u00ebza. Autori v\u00ebren edhe mosp\u00ebrdorimin e nyjave t\u00eb duhura n\u00eb disa tabela t\u00eb tjera, ku tregohen emra rrug\u00ebsh, sheshesh, shitoresh. K\u00ebshtu ai ka gjetur t\u00eb shkruar gabim togfjal\u00ebsha, si: Rruga Dibr\u00ebs, Sheshi Flamurit, Mulliri Vjet\u00ebr<\/em> etj. Ato duhen shkruar: Rruga e Dibr\u00ebs, Sheshi i Flamurit, Mulliri i vjet\u00ebr.<\/em> Autori k\u00ebshillon: \u201cNjer\u00ebzit q\u00eb shkruajn\u00eb tabelat, posterat, reklamat etj. duhet t\u00eb jen\u00eb specialist\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, t\u00eb njohin e p\u00ebrdorin mir\u00eb standardin.\u201d<\/p>\n

\u00a0 \u00a0M\u00ebsuesit, gazetar\u00ebt dhe shkrimtar\u00ebt, <\/em><\/strong>kambana e par\u00eb kund\u00ebr gabimeve drejtshkrimore<\/em><\/strong><\/p>\n

Muhamet Cenkoja v\u00ebren se ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb mediet televizive dhe n\u00eb botimet e gazetave e librave, ka gabime t\u00eb shumta drejtshkrimore. Krahas t\u00ebrheqjes s\u00eb v\u00ebmendjes, ai k\u00ebshillon se: \u201ck\u00ebto medie televizive duhet t\u00eb jen\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebmendshme ndaj problemeve t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb drejtshkrimit t\u00eb saj\u201d. Ai sugjeron q\u00eb, ashtu sikurse n\u00eb institucionet qendrore \u00a0t\u00eb shtetit jan\u00eb em\u00ebruar redaktor\u00eb gjuh\u00ebsor\u00eb, edhe mediet televizive duhet t\u00eb ken\u00eb doemos specialist\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe dhe t\u00eb drejtshkrimit t\u00eb saj. Ata duhet t\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb filt\u00ebr tekstet e gazetave apo ato televizive, m\u00eb par\u00eb se ato t`i b\u00ebhen t\u00eb njohura publikut. Ka ndjeshm\u00ebri ky problem me m\u00ebsuesit, gazetar\u00ebt dhe shkrimtar\u00ebt, sepse jan\u00eb ata t\u00eb cil\u00ebt japin dhe mund t\u00eb japin edhe n\u00eb t\u00eb ardhmen nj\u00eb mb\u00ebshtetje dhe ndihm\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr p\u00ebrhapjen dhe p\u00ebr mbrojtjen e gjuh\u00ebs shqipe t\u00eb nj\u00ebsuar, si dhe t\u00eb drejtshkrimit t\u00eb saj.\u00a0 Lexuesi kur e lexon nj\u00eb artikull, nj\u00eb lib\u00ebr n\u00eb proz\u00eb apo vargje, natyrsh\u00ebm ngulit n\u00eb mendje edhe sesi jan\u00eb shkruar fjal\u00ebt, shprehjet, dialog\u00ebt, fjal\u00ebt me viz\u00eb n\u00eb mes,\u00a0 si nisin paragraf\u00ebt, si vihen shenjat e pik\u00ebsimit, pika, presja, pik\u00ebpresja, pik\u00eb\u00e7uditja, pik\u00ebpyetja, dy pikat, \u00a0si b\u00ebhet ndarja e fjal\u00ebve n\u00eb fund t\u00eb rreshtit etj. \u00a0Ndaj, specialist\u00ebt e gjuh\u00ebs, m\u00ebsuesit, gazetar\u00ebt, shkrimtar\u00ebt ta ken\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb par\u00eb drejtshkrimin sapo vendosin fjal\u00ebn e par\u00eb n\u00eb let\u00ebr apo n\u00eb krye t\u00eb artikullit apo t\u00eb librit q\u00eb shkruajn\u00eb, teksa librat e shumt\u00eb q\u00eb shkruhen e botohen, doemos duhet ta ken\u00eb redaktorin dhe korrektorin gjuh\u00ebsor, jo thjesht si em\u00ebr.<\/p>\n

N\u00eb vazhdim autori shkruan se edhe n\u00eb institucione publike ka gabime t\u00eb shumta drejtshkrimore, q\u00eb duhen korrigjuar doemos dhe urgjentisht. K\u00ebshtu shkruhet arshiva<\/em> n\u00eb vend t\u00eb fjal\u00ebs arkivi<\/em>, shkruhet arshivistja<\/em> n\u00eb vend t\u00eb fjal\u00ebs arkivistja<\/em>. Gabime t\u00eb tilla i sheh edhe n\u00eb faqet e shtypit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm. Te rubrika \u201cFjal\u00eb shqipe n\u00eb vend t\u00eb fjal\u00ebve t\u00eb huaja\u201d autori n\u00ebnvizon: \u201d\u00cbsht\u00eb th\u00ebn\u00eb shpesh q\u00eb, kur i kemi fjal\u00ebt tona n\u00eb shqip, s`kemi pse t\u00eb p\u00ebrdorim fjal\u00eb t\u00eb huaja. Por, jan\u00eb t\u00eb shumta rastet kur fjal\u00ebt e\u00a0 huaja p\u00ebrdoren pa vend dhe pa qen\u00eb nevoja. P\u00ebrdorimi i tyre shpesh b\u00ebhet jo p\u00ebr munges\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, por p\u00ebr mbivler\u00ebsim t\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb tjera, p\u00ebr t`u dukur m\u00eb modern<\/em> etj.\u201d Mund t\u00eb themi se p\u00ebrdorimi pa vend i fjal\u00ebve t\u00eb huaja t\u00eb panevojshme nga disa njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt duan t\u00eb b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrshtypje tek t\u00eb tjer\u00ebt, nuk tregon kultur\u00eb, por krahas mendjemadh\u00ebsis\u00eb tregon se ata kan\u00eb mang\u00ebsi t\u00eb dukshme n\u00eb leksikun e gjuh\u00ebs shqipe. \u201cNj\u00eb nd\u00ebr detyrat kryesore t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb shqiptare, – shkruan \u00c7abej, – krahas k\u00ebrkimeve teorike, \u00ebsht\u00eb edhe mbetet pasurimi i gjuh\u00ebs me elemente t\u00eb gurrave vetjake dhe spastrimi i saj prej mas\u00ebs s\u00eb fjal\u00ebve t\u00eb huaja, q\u00eb kan\u00eb v\u00ebrshuar s\u00eb jashtmi dhe q\u00eb po vazhdojn\u00eb edhe n\u00eb dit\u00ebt tona. Kan\u00eb dep\u00ebrtuar e dep\u00ebrtojn\u00eb n\u00eb shkrimet shkencore edhe letrare, n\u00eb shtyp, n\u00eb radio, n\u00eb televizion, n\u00eb bised\u00ebn e p\u00ebrditshme. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se me pun\u00ebn e kryer gjer m\u00eb sot, nj\u00eb pjes\u00eb e tyre jan\u00eb spastruar, po nd\u00ebrkaq kan\u00eb hyr\u00eb e po hyjn\u00eb t\u00eb tjera n\u00eb vend t\u00eb tyre. Pastrimi i gjuh\u00ebs nga ky mish i huaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb shkencore, nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe komb\u00ebtare…\u201d.<\/em> Duke ballafaquar shum\u00eb fjal\u00eb t\u00eb huaja t\u00eb panevojshme q\u00eb p\u00ebrdoren nga fol\u00ebs t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb gjuh\u00ebn e p\u00ebrditshme, autori sjell edhe nj\u00eb list\u00eb fjal\u00ebsh t\u00eb huaja q\u00eb duhet t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohen me fjal\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe. P\u00ebr k\u00ebto z\u00ebvend\u00ebsime \u00ebsht\u00eb folur e shkruar shpeshher\u00eb nga gjuh\u00ebtar\u00ebt, por duket se ata q\u00eb i p\u00ebrdorin ato fjal\u00eb e shprehje nuk duan t\u00eb \u201cl\u00ebshojn\u00eb pe\u201d. Nd\u00ebrkaq, autori \u00a0na k\u00ebshillon sesi t\u00eb p\u00ebrdorim zanoret e<\/em> dhe \u00eb<\/em>, prapashtesat, num\u00ebror\u00ebt tre<\/em> dhe tri<\/em>, shkronj\u00ebn e madhe, p\u00ebremrat kush<\/em> dhe cili<\/em>?, si t\u00eb shkruajm\u00eb datat, shkurtesat e\u00a0 fjal\u00ebve etj., etj. Dikush mund t\u00eb thot\u00eb se ne kemi n\u00eb duar prej koh\u00ebsh librin \u201cDrejtshkrimi i gjuh\u00ebs shqipe\u201d, Tiran\u00eb 1973, nj\u00eb lib\u00ebr mjaft i nevojsh\u00ebm dhe i domosdosh\u00ebm. Natyrisht q\u00eb ai lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb baz\u00eb e shkrimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe me standardin e\u00a0 saj, por n\u00eb librin \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d, autori e \u00a0ballafaqon lexuesin me shembuj konkret\u00eb, q\u00eb ai i ka ndeshur dhe ndesh n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme.\u00a0 K\u00ebt\u00eb e b\u00ebn, jo vet\u00ebm duke e adresuar sakt\u00eb gabimin drejtshkrimor, por edhe duke e sjell\u00eb at\u00eb n\u00eb lib\u00ebr t\u00eb fotografuar. Pra, autori e prek problemin n\u00eb shembuj konkret\u00eb, duke na b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj gjuh\u00ebs shqipe letrare t\u00eb nj\u00ebsuar, por edhe duke na e ngulitur m\u00eb mir\u00eb n\u00eb mendje m\u00ebnyr\u00ebn sesi duhet shkruar shqip. Ai k\u00ebshillon se si t\u00eb hartojm\u00eb nj\u00eb dokument, si t\u00eb shkruajm\u00eb drejt em\u00ebrtimet e shkollave, shkrimin e datave, emrat e dit\u00ebve t\u00eb jav\u00ebs, t\u00eb muajve e t\u00eb stin\u00ebve etj. P\u00ebr t\u00eb gjitha rastet dhe shembujt q\u00eb ai shkruan, i ka par\u00eb vet\u00eb t\u00eb shkruara gabim, ndaj dhe i p\u00ebrmend realisht gabimet drejtshkrimore, madje tregon edhe sesi duhet t\u00eb shkruhen mb\u00ebshtetur n\u00eb fjalorin drejtshkrimor t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe. K\u00ebshtu ai t\u00ebrheq v\u00ebmendjen edhe p\u00ebr shkrimin gabim t\u00eb disa fjal\u00ebve\u00a0 t\u00eb zakonshme, q\u00eb i ndeshim n\u00eb mjedise publike, n\u00eb plazhe, n\u00eb hotele, n\u00eb klinika spitalore, n\u00eb shitore, n\u00eb kafene e restorante, n\u00eb tabelat paralajm\u00ebruese t\u00eb policis\u00eb rrugore etj. Si p\u00ebr ironi, autori v\u00ebren se gabime drejtshkrimore vihen re edhe n\u00eb institucione arsimore, studimore, kulturore, artistike e letrare, apo dhe\u00a0 n\u00eb festime e p\u00ebrurime ngjarjesh t\u00eb m\u00ebdha. P\u00ebr shembull, ai ka v\u00ebrejtur se n\u00eb hyrje t\u00eb Pallatit t\u00eb Kongreseve ishte vendosur nj\u00eb reklam\u00eb q\u00eb fliste p\u00ebr Panairin e librit,\u00a0 q\u00eb zhvillohej nga data 14 n\u00ebntor deri n\u00eb dat\u00ebn 18 n\u00ebntor 2018 n\u00eb Tiran\u00eb. N\u00eb at\u00eb tabel\u00eb, t\u00eb vendosur n\u00eb krye t\u00eb atij institucioni autori ka gjetur disa gabime drejtshkrimore, q\u00eb duheshin ndrequr: Nuk duhej shkruar \u201dpanairi i 21 i librit\u201d, <\/em>por \u201cPanairi i 21-t\u00eb i librit\u201d. <\/em>Jo \u201ctirana – 2018\u201d,<\/em> por \u201cTiran\u00eb 2018\u201d.<\/em><\/p>\n

Duke sjell\u00eb n\u00eb lib\u00ebr episode, fjal\u00eb e shprehje konkrete me gabime drejtshkrimore, z. Cenko na k\u00ebshillon sesi t\u00eb shkruajm\u00eb ndarjen e\u00a0 fjal\u00ebve n\u00eb fund t\u00eb rreshtit, p\u00ebrdorimin drejt t\u00eb bashk\u00ebting\u00ebllores h <\/em>apo r, \u00a0apo l dhe ll, <\/em>apo t\u00eb grupeve t\u00eb zanoreve -ue, -ye,<\/em> p\u00ebrdorimin e presjes, p\u00ebrdorimin e sakt\u00eb t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb foljeve, si duhet t\u00eb shkruhet shum\u00ebsi i emrave, p\u00ebremrave pronor\u00eb, shum\u00ebsi i disa emrave fem\u00ebror\u00eb, si duhet p\u00ebrdorur shum\u00ebpik\u00ebshi, foljet kam<\/em> dhe jam,<\/em> si duhen shkruar titujt e librave, em\u00ebrtimet e emisioneve televizive etj., nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb shpjegon \u00a0edhe kuptimin e shprehjeve me prejardhje nga fr\u00ebngjishtja apo latinishtja, si: \u201c\u00c7` ka b\u00ebr\u00eb fr\u00ebngu!\u201d, \u201dTabula rasa\u201d <\/em>etj.<\/p>\n

N\u00eb hartimin e k\u00ebtij libri, autori sjell edhe mendime t\u00eb personaliteteve t\u00eb kultur\u00ebs, t\u00eb arsimit dhe t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb, sikurse fjal\u00eb dhe shprehje t\u00eb nevojshme q\u00eb n\u00ebnvizojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb, vlerat dhe nevoj\u00ebn p\u00ebr ta pasuruar vazhdimisht gjuh\u00ebn e bukur shqipe, e cila \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb organiz\u00ebm i gjall\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrkujdesje t\u00eb vazhdueshme. Personalisht do ta quaja \u201cK\u00ebshilluesin gjuh\u00ebsor\u201d t\u00eb Muhamet Cenkos nj\u00eb lib\u00ebr praktik tavoline, por q\u00eb ka vendin e vet edhe n\u00eb bibliotek\u00eb, n\u00eb krah t\u00eb shum\u00eb veprave t\u00eb tjera t\u00eb shkruara nga gjuh\u00ebtar\u00ebt tan\u00eb. E, n\u00eb k\u00ebt\u00eb atmosfer\u00eb gjuh\u00ebsore, ndiej tek m\u00eb ting\u00ebllojn\u00eb shum\u00eb aktuale fjal\u00ebt e albanologut t\u00eb shquar danez Olger Pedersen, i cili mes t\u00eb tjerash, shkruante: \u201dGjuha shqipe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb e fuqishme dhe e bukur q\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb krenaria e fol\u00ebsve t\u00eb saj dhe nj\u00eb mjet i shenjt\u00eb p\u00ebr zhvillimin kulturor dhe intelektual t\u00eb kombit t\u00eb vjet\u00ebr shqiptar\u201d.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kush \u00ebsht\u00eb Muhamet Cenko?\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n

Muhamet J. Cenko lindi n\u00eb fshatin Pirg t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Gor\u00ebs, Kor\u00e7\u00eb, m\u00eb 1 dhjetor 1953. \u00cbsht\u00eb diplomuar p\u00ebr gjuh\u00eb-let\u00ebrsi n\u00eb Universitetin \u201cAleksand\u00ebr Xhuvani\u201d, Elbasan. \u00a0N\u00eb vitin akademik 1984-1985 mbaroi kursin pasuniversitar p\u00ebr psikologji-pedagogji, pran\u00eb Fakultetit Histori-Filologji, Universiteti i Tiran\u00ebs, nj\u00ebsuar n\u00eb janar 2010 me titullin \u201cMaster i nivelit t\u00eb dyt\u00eb\u201d, nga Fakulteti i Shkencave Sociale. Prej vitit 1976-1982 punoi si m\u00ebsues i gjuh\u00ebs shqipe e let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb shkolla 8-vje\u00e7are e t\u00eb mesme dhe m\u00eb pas, n\u00eb vitet 1982-1990, si inspektor n\u00eb seksionin e arsimit e t\u00eb kultur\u00ebs, pran\u00eb Komitetit Ekzekutiv t\u00eb KP t\u00eb rrethit t\u00eb Librazhdit.<\/p>\n

Gjat\u00eb viteve 1990-2001 ka punuar si drejtor n\u00eb dy shkolla t\u00eb qytetit, n\u00eb shkoll\u00ebn 8-vje\u00e7are \u201cGenc Leka\u201d\u00a0 dhe n\u00eb gjimnazin \u201cIbrahim Mu\u00e7a\u201d n\u00eb Librazhd. P\u00ebr shum\u00eb vjet punoi si drejtor i Arkivit Shtet\u00ebror Vendor t\u00eb qarkut t\u00eb Tiran\u00ebs. \u00cbsht\u00eb bashkautor dhe redaktor gjuh\u00ebsor e shkencor i librit \u201cFjalor shqip i termave arkivore\u201d, botuar n\u00eb vitin 2015. Ka nj\u00eb bibliografi t\u00eb pasur t\u00eb punimeve shkencore e profesionale (psikologjike, pedagogjike e t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies) t\u00eb botuara n\u00eb organe t\u00eb ndryshme t\u00eb medias s\u00eb shkruar (rreth 40 shkrime). N\u00eb vitin akademik 2009-2010 shkroi librin me titull \u201cPsikopedagogjia\u201d p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit e shkollave t\u00eb mesme profesionale, drejtimi \u201cSh\u00ebrbime sociale e sh\u00ebndet\u00ebsore\u201d. Ka punuar si redaktor dhe korrektor gjuh\u00ebsor me m\u00eb shum\u00eb se 50 libra n\u00eb proz\u00eb, poezi, publicistik\u00eb etj. Ka p\u00ebrkthyer mjaft shkrime nga gjuha italiane n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Ka qen\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb hartues dhe administrator i faqes \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d, duke filluar nga viti 2013 e n\u00eb vazhdim n\u00eb facebook.<\/p>\n

Literatura:<\/em><\/p>\n

1.\u201cDrejtshkrimi i gjuh\u00ebs shqipe\u201d, Tiran\u00eb 1973,<\/p>\n

2.Eqrem \u00c7abej, \u201cP\u00ebr past\u00ebrtin\u00eb e gjuh\u00ebs\u201d. Gazeta \u201cM\u00ebsuesi\u201d, 28 mars 1979.<\/em><\/p>\n

3.Ismail Kadare, \u201cGjuha shqipe, nj\u00eb nga makinat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosura t\u00eb Evrop\u00ebs\u201d. Gazeta \u201cTema\u201d, 23 n\u00ebntor 2017.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Viron Kona\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Mbrojtja e gjuh\u00ebs shqipe dhe drejtshkrimi i saj, nj\u00eb detyr\u00eb e shenjt\u00eb. \u00a0\u00a0\u00a0 P\u00ebrjetime nga libri \u201cK\u00ebshilluesi gjuh\u00ebsor\u201d i Muhamet Cenkos \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cNj\u00eb nd\u00ebr detyrat kryesore t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb shqiptare, krahas k\u00ebrkimeve teorike, \u00ebsht\u00eb edhe mbetet pasurimi i gjuh\u00ebs me elemente t\u00eb gurrave […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1481","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1481"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1481\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}