{"id":1514,"date":"2024-03-08T08:06:28","date_gmt":"2024-03-08T08:06:28","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=1514"},"modified":"2024-03-08T08:06:28","modified_gmt":"2024-03-08T08:06:28","slug":"hamit-gurguri-lamtumire-neutralitet-shekullor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2024\/03\/08\/hamit-gurguri-lamtumire-neutralitet-shekullor\/","title":{"rendered":"Hamit Gurguri: Lamtumir\u00eb, neutralitet shekullor"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Shkruan: Hamit Gurguri\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Boros, 7 mars 2024<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><u>Lamtumir\u00eb, neutralitet shekullor<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Suedia n\u00eb NATO<\/strong><\/p>\n<p>Mbret\u00ebria e Suedis\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Rusin\u00eb cariste humbi Finland\u00ebn me 1809.<\/p>\n<p>Sipas marr\u00ebveshjes s\u00eb paqes, ujdhesat n\u00eb arkipelagun e Olandit, u demilitarizuan, se ishin af\u00ebr p\u00ebrball\u00eb Stokholmit. (Aty, n\u00eb kryeqytetin e regjionit, n\u00eb Mariehamn, edhe sot ka selin\u00eb konsullata e Rusis\u00eb. A i erdhi fundi edhe k\u00ebsaj klauzole, mbetet t\u00eb shihet.)<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1814, pas rezistenc\u00ebs s\u00eb dob\u00ebt, Suedia e detyroi Norvegjin\u00eb t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb nj\u00eb union t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, form\u00eb e cila zgjati deri n\u00eb vitin 1905, kur u ndan\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti i lartp\u00ebrmendur, Suedia mbeti neutrale, apo asnjan\u00ebse n\u00eb t\u00ebra konfliktet ushtarake deri m\u00eb sot, gj\u00eb q\u00eb nuk ishte as e leht\u00eb, as e thjesht\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shtet nordik.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ndoshta\u00a0 ne shqiptar\u00ebt, duhet t\u00eb kujtom\u00eb vitin 1912, kur Konferenca e Ambasador\u00ebve i caktoi Suedis\u00eb t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr aft\u00ebsimin e doganave, t\u00eb xhandarm\u00ebris\u00eb edhe t\u00eb t\u00ebr\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb ajo t\u00eb ngritet dhe b\u00ebhet shtet neutral n\u00eb Ballkan. Qeveria e Suedis\u00eb, skeptike ndaj \u00e7\u00ebshtjes shqiptare, zgjodhi t\u2019i organizoi Loj\u00ebrat Olimpike (1912). Ishte negativ, n\u00eb mos p\u00ebrbuz\u00ebs deklarata e kryeministrit Hjalmar Branting, i cili cil\u00ebsohet si baba i kombit, kur n\u00eb gazet\u00ebn \u201cSocial-demokraten\u201d shkroi me 4.12.1912 k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim:<\/p>\n<p><em>\u201c&#8230;<strong>p\u00ebr grindjet lokale t\u00eb llojit m\u00eb t\u00eb ult\u00eb n\u00eb Ballkan, q\u00eb me seriozitetin m\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb mund t\u00eb vihen n\u00eb pyetje, a duhet pra q\u00eb popujt m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb ushtrit\u00eb milion\u00ebshe dhe flotat e tyre shkat\u00ebrruese kund\u00ebr nj\u00ebri tjetrit, q\u00eb edhe forcat m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb shteteve me qytet\u00ebrimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb zhduk\u00ebn p\u00ebr dallimet e tyre n\u00eb\u00a0 mendime rreth nj\u00eb porti serb <\/strong>(\u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr portin e Durr\u00ebsit, v. a.)<strong> apo p\u00ebr shkall\u00eb t\u00eb autonomis\u00eb p\u00ebr fiset shqiptare!\u201d <\/strong><\/em><\/p>\n<p>Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, Suedia e furnizoi me hekur e \u00e7elik t\u00eb t\u00ebr\u00eb makinerin\u00eb ushtarake t\u00eb Gjermanis\u00eb s\u00eb Kajzerit. Kur, gati t\u00eb gjitha shtetet e Evrop\u00ebs harxhonin n\u00eb armatim, p\u00ebrjetuan humbje n\u00eb njer\u00ebz e infrastruktur\u00eb, Suedia doli e pad\u00ebmtuar dhe me fitime. K\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim Suedia e ruajti gjat\u00eb periudh\u00ebs nd\u00ebrmjet dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm, n\u00eb vitin 1920, kur Finlanda fitoi pavar\u00ebsin\u00eb, ushtria suedeze dep\u00ebrtoi brenda n\u00eb arkipelagun e Olandit, kinse t\u00eb lironte suedez\u00ebt (pasi shumica e banor\u00ebve jan\u00eb suedez\u00eb). Finlanda e paraqiti \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb Lig\u00ebn e Kombeve, e cila mori vendim q\u00eb ushtria e Suedis\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqet nga territori i Finland\u00ebs. Prej at\u00ebher\u00eb e deri m\u00eb sot, rrall\u00eb, aty \u2013 k\u00ebtu, \u00a0shum\u00eb rrall\u00eb d\u00ebgjohet ndonj\u00eb z\u00eb p\u00ebr ta kthyer Olandin n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb Suedis\u00eb.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb zaptimet e para t\u00eb Gjermanis\u00eb naziste n\u00eb \u00c7ekosllovaki (regjioni i Sudetit) dhe t\u00eb okupimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga Italia fashiste, qeveria e bashkimit komb\u00ebtar t\u00eb Suedis\u00eb mori vendim q\u00eb t\u00eb ruaj neutralitetin me \u00e7do kusht. Megjithat\u00eb ajo mori masa mbrojt\u00ebse, pasi tashm\u00eb e kishte t\u00eb zhvilluar n\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb industrin\u00eb ushtarake dhe t\u00eb armatimeve.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb e par\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb ceket se, gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, Enti i radio-p\u00ebrgjimeve t\u00eb Suedis\u00eb ia arriti ta thyente shifr\u00ebn ushtarake t\u00eb Hitlerit, shum\u00eb m\u00eb par\u00eb se at\u00eb ta b\u00ebnte Alen Turen n\u00eb Angli. At\u00eb e ruajti p\u00ebr nevoja t\u00eb veta dhe nuk ia dha askujt. Me k\u00ebt\u00eb p\u00ebrcillte aktivitetin ushtarak t\u00eb Gjermanis\u00eb naziste. Kur ushtria e Hitlerit i k\u00ebrkoi kalim t\u00eb ushtris\u00eb e t\u00eb pajisjeve t\u00eb saj n\u00ebp\u00ebr Suedi, p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb veriun e Evrop\u00ebs, n\u00ebn presion, Suedia, megjithat\u00eb u detyrua q\u00eb t\u2019ua lejonte kalimin, por q\u00eb pajisjet t\u00eb kalonin n\u00eb transporte t\u00eb ve\u00e7anta, po ushtar\u00ebt t\u00eb ishin t\u00eb paarmatosur n\u00ebp\u00ebr territorin e Suedis\u00eb.<\/p>\n<p>Suedia e pajisi makinerin\u00eb Gjermanin\u00eb naziste me hekur e \u00e7elik. Pagesa u b\u00eb n\u00eb ari, q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb ishte pla\u00e7kitur nga hebrenjt\u00eb dhe nj\u00eb pjes\u00eb thesari i pla\u00e7kitur nga shtetet tjera t\u00eb okupuara. M\u00eb von\u00eb, nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij ari, me marr\u00ebveshje iu kthye titullar\u00ebve.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Para fundit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, Suedia b\u00ebri bartjen nga kampet naziste m\u00eb se dyzet\u00eb \u201cautobus\u00ebve t\u00eb bardh\u00eb\u201d me hebrenj\u00eb danez e norvegjez, t\u00eb cilin aksion e udh\u00ebhoqi Folke Bernandot, q\u00eb p\u00ebr ironi at\u00eb e vran\u00eb izraelit\u00ebt n\u00eb Jerusalem, n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1948.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1944, p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar hebrenjt\u00eb e Hungaris\u00eb nga deportimi deri n\u00eb kampet naziste, Raul Valenberj ishte n\u00eb krye t\u00eb legat\u00ebs suedeze n\u00eb Budapest. Duke l\u00ebshuar pasaportat e Suedis\u00eb neutrale, duke bler\u00eb e huazuar hap\u00ebsira n\u00eb at\u00eb kryeqytet, ai shp\u00ebtoi me dhjeta mij\u00ebra njer\u00ebz nga vdekja e sigurt\u00eb. Kur aty hyn\u00eb forcat sovjetike, p\u00ebrcjell\u00ebsit iu pushkatuan, ai zu rob dhe aty u zhduk. Sipas shpjegimit t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm sovjetik (rus), ai u mbajt n\u00eb at\u00eb burgun fam\u00ebkeq Lubjanka n\u00eb Mosk\u00eb, ku sipas burimeve ruse vdiq me 1951.<\/p>\n<p>Qeverit\u00eb, por as neutraliteti i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Suedis\u00eb nuk e ndihmuan dot k\u00ebt\u00eb nj\u00ebri.<\/p>\n<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, estonez\u00ebt, letonez\u00ebt dhe lituanez\u00ebt, q\u00eb gjet\u00ebn strehim n\u00eb vitin 1939 kur Armata e Kuqe i okupoi tri shtetet baltike, si shtetas sovjetik\u00eb, u p\u00ebrzun\u00eb nga Suedia. Pjesa m\u00eb e madhe u d\u00ebrguan n\u00eb llogoret sovjetike n\u00eb Siberi, ku pak mbijetuan. K\u00ebt\u00eb akt dob\u00ebsie, as sot suedez\u00ebt p\u00ebrparimtar\u00eb kurr\u00eb nuk ia fal\u00ebn qeveris\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, Evropa ishte n\u00eb rr\u00ebnoja, Suedia ishte e paprekur. Shpejt u aktivizuan resurset natyrore, shkencore-teknike, hulumtuese e ekonomike, kur mori hov zhvillimi, duke e radhitur Suedin\u00eb n\u00eb krye t\u00eb list\u00ebs s\u00eb vendeve t\u00eb zhvilluara industriale.<\/p>\n<p>Personi tjet\u00ebr, q\u00eb vlen t\u00eb p\u00ebrmendet, \u00ebsht\u00eb Ollaf Palme, ish kryeminist\u00ebr suedez.<\/p>\n<p>Ollaf Pallme ishte kryeminist\u00ebr i Suedis\u00eb n\u00eb dy mandate dhe kryetar i Partis\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe Socialdemokrate. Ai, si paraardh\u00ebsit e tij ishte kund\u00ebrshtar i luft\u00ebs, konflikteve dhe i padrejt\u00ebsive n\u00eb bot\u00eb. Aktivisht ishte figur\u00eb frontale kund\u00ebr despotis\u00eb s\u00eb lindj\u00ebs (BRSS), por edhe kund\u00ebr luft\u00ebs amerikane n\u00eb Vietnam. Ai nuk lejonte hyrjen, por as pjes\u00ebmarrje n\u00eb ushtrimet me NATO. Ishte edhe kund\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE. Ai nd\u00ebrmjet\u00ebsoi me sukses n\u00eb shuarjen e luft\u00ebs n\u00eb mes t\u00eb Iranit dhe Irakut, ku d\u00ebshtuan t\u00eb gjitha shtetet tjera.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong>Rast, q\u00eb vlen t\u00eb ceket me k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb edhe Dag Hamarshold, Sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i OKB, q\u00eb n\u00eb rrethana t\u00eb pasqaruara deri sot, u vra n\u00eb Rodezin\u00eb Veriore (Zambia e sotme).<\/p>\n<p>Koha e gjat\u00eb e paqes, stabiliteti shoq\u00ebror, neutraliteti dhe pozita asnj\u00ebj\u00ebse n\u00eb shum\u00eb sfera t\u00eb jet\u00ebs, sidomos n\u00eb raportet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, krijoi shum\u00eb\u00e7ka t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb Suedi.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, politikan\u00eb e diplomat, nuk do t\u00eb quheshin me at\u00eb em\u00ebr, po t\u00eb mos i b\u00ebnin t\u00eb thjeshta gj\u00ebrat e komplikuara, dhe t\u00eb komplikuara ato m\u00eb t\u00eb thjeshtat. Si duket, k\u00ebshtu u b\u00eb edhe me neutralitetin dy shekujsh t\u00eb Suedis\u00eb dhe animin kah an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>Shum\u00eb aktivist t\u00eb paqes, pacifist, analist\u00eb e t\u00eb ditur t\u00eb Suedis\u00eb, si t\u00eb ishin n\u00eb gjum\u00eb, kur filloi nj\u00eb fushat\u00eb p\u00ebr hyrjen e Suedis\u00eb n\u00eb NATO. \u00cbsht\u00eb shkak lufta n\u00eb Ukrain\u00eb, m\u00ebsimet nga e kaluara me Rusin\u00eb, (Suedia humbi luft\u00ebn me Rusin\u00eb n\u00eb Polltav\u00eb, af\u00ebr Odes\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb me 1709), reagimi i shpejt\u00eb i Finland\u00ebs, q\u00eb ishte n\u00eb kufi me Rusin\u00eb, apo edhe nd\u00ebrrimi i raporteve ushtarako strategjike n\u00eb bot\u00eb, b\u00ebri q\u00eb t\u00eb majt\u00eb edhe t\u00eb djatht\u00eb, qeveritar\u00eb dhe opozitar\u00eb, politikan\u00ebt u rreshtuan pro \u2013 NATO-s, n\u00eb strukturat ushtarake t\u00eb Aleanc\u00ebs Veri Atlantike. Vet\u00ebm partit\u00eb e t\u00eb gjelb\u00ebrve dhe majtist\u00ebt mbet\u00ebn kund\u00ebr, por ishin pakic\u00eb. M\u00eb par\u00eb p\u00ebr NATO ishte vet\u00ebm Partia Liberale, e cila sot ka afro pes\u00eb p\u00ebrqind t\u00eb elektoratit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Suedia ishte nj\u00eb z\u00eb i pavarur dhe autoritativ n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si n\u00eb per\u00ebndim, n\u00eb lindje, apo n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim, para e pas dekolonizimit, q\u00eb nga fillet e neutralitetit.<\/p>\n<p>Ishte pioniere n\u00eb koh\u00ebn e dekolonizimit t\u00eb shum\u00eb vendeve n\u00eb Azi, Afrik\u00eb e Amerik\u00ebn Latine. Ishte z\u00eb i fuqish\u00ebm kund\u00ebr intervenimit ushtarak sovjetik n\u00eb RD t\u00eb Gjermanis\u00eb (1953), n\u00eb Hungari (1956), kund\u00ebr intervenimit t\u00eb Paktit t\u00eb Varshav\u00ebs n\u00eb \u00c7ekosllovaki (1968). Ishte kund\u00ebrshtare e rrept\u00eb e Aparteidit n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut e t\u00eb tjera. N\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, n\u00eb Kombet e Bashkuara e gjetiu, ishte e mbeti z\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb njeriut, t\u00eb minoriteteve dhe t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Konvent\u00ebn e OKB p\u00ebr t\u00eb drejtat e f\u00ebmij\u00ebve, q\u00eb e hartoi dhe e propozoi, para tri vjet\u00ebsh, Suedia e ka inkorporuar dhe tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb ligj i Suedis\u00eb.<\/p>\n<p>Me 1981 ishte krah i fort\u00eb i \u201cSolidaritetit\u201d t\u00eb Polonis\u00eb p\u00ebr liri nga kthetrat sovjetike.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti 1981, kur \u00e7\u00ebshtja e Kosov\u00ebs shtrohet si \u00e7\u00ebshtje komb\u00ebtare e shqiptare n\u00eb Jugosllavi, Suedia e vendet nordike ishin skeptike. E dinin mir\u00eb, n\u00eb kanalet diplomatike, informative e t\u00eb tjera, por propaganda jugosllave se: \u201c\u00c7\u00ebshtja komb\u00ebtare m\u00eb s\u00eb miri \u00ebsht\u00eb zgjedhur n\u00eb Jugosllavi\u201d, ishte si ndonj\u00eb tabu. Mund t\u00eb flisje k\u00ebtu kund\u00ebr \u00e7dokujt e kund\u00ebr secilit vend n\u00eb bot\u00eb, por Jugosllavia kishte at\u00eb status, q\u00eb ishte v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ndryshonte. Me takimet e para t\u00eb refugjat\u00ebve, k\u00ebtu u vu n\u00eb rend t\u00eb dit\u00ebs si \u00e7\u00ebshtje humanitare. Von\u00eb, nd\u00ebr vendet e fundit n\u00eb Evrop\u00eb, nordik\u00ebt u radhit\u00ebn edhe n\u00eb zgjidhjen e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Kosov\u00ebs. Norvegjia, si an\u00ebtare e NATO-s mori pjes\u00eb n\u00eb bombardimin e Jugosllavis\u00eb s\u00eb mbetur, por Suedia jasht\u00ebbllokiste ishte furnizuesi i fundit i Armat\u00ebs Popullore t\u00eb Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb luft\u00ebs, me topat suedez\u00eb u mor Srebrenica, gj\u00eb q\u00eb e zbuluan gazetar\u00ebt suedez\u00eb.<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Kur Evropa e bota pas luft\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjakshme n\u00eb Kroaci, pas gjenocidit n\u00eb Bosnje, ishte af\u00ebr t\u00eb reagonte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb unike, z\u00ebri i Suedis\u00eb neutrale ishte autoritativ. At\u00ebher\u00eb t\u00ebr\u00eb opinioni suedez, pa nj\u00eb dallim n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb a n\u00eb t\u00eb majt\u00eb, u radhit\u00eb n\u00eb krahun e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Pas vizitave t\u00eb Ana Lind n\u00eb Gjenev\u00eb e OKB, n\u00eb Stokholm, pati deklaruar guximsh\u00ebm:<\/p>\n<p>\u201cNuk jemi t\u00eb lumtur se do t\u00eb bombardohet Serbia, por t\u00eb gjitha mund\u00ebsit\u00eb diplomatike dhe politike deri m\u00eb sot d\u00ebshtuan. Prandaj mbetet vet\u00ebm zgjidhja ushtarake.\u201d<\/p>\n<p>Pak dit\u00eb me von\u00eb, nga Mijaillo Mijailloviqit e theri me thik\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Stokholmit.<\/p>\n<p>Me an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb NATO <em>Suedia fiton siguri <\/em>m\u00eb t\u00eb madhe kolektive. Industria e saj do t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e armatimit t\u00eb NATO-s. Do t\u00eb jet\u00eb pjes\u00ebtare n\u00eb t\u00eb gjitha operacionet luftarake q\u00eb b\u00ebhen kudo n\u00eb bot\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb NATO-s. Do t\u00eb jet\u00eb standarde edhe ushtria e saj me NATO. Do t\u00eb ndaj\u00eb rreziqet, barr\u00ebn financiare dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb krahas shteteve tjera an\u00ebtare.<\/p>\n<p><em>\u00c7ka fiton NATO?<\/em> M\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs, vet\u00ebm Norvegjia ishte an\u00ebtare, por ishte nj\u00eb rrip i ngusht\u00eb dhe kishte hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr manovrime t\u00eb m\u00ebdha ushtarake. Tani, me hap\u00ebsirat e Suedis\u00eb dhe t\u00eb Finland\u00ebs, krahu verior i NATO-s forcohet shum\u00eb, si n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, si n\u00eb sasi, pasi k\u00ebto dy vende kan\u00eb kapacitet real ushtarak dhe teknik. Jan\u00eb dy an\u00ebtar\u00eb stabil, t\u00eb besuesh\u00ebm dhe shtyll\u00eb e fort\u00eb e k\u00ebsaj aleance ushtarake.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Suedia e deritashme, prej sot nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e nj\u00ebjta. Ajo duhet t\u00eb harmonizoj\u00eb q\u00ebndrime politike, ushtarake, ekonomike e financiare n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet e an\u00ebtar\u00ebve tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Deri dje ishte e ndaluar eksploatimi i uranit suedez. Dje u hoq ajo ndales\u00eb. Arsyetimi ishte q\u00eb \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr prodhim t\u00eb rrym\u00ebs elektrike. Danimarka e Norvegjia kan\u00eb ve\u00e7im p\u00ebr t\u00eb mos u instaluar raketat b\u00ebrthamore n\u00eb territorin e tyre, Suedia e Finlanda as nuk e k\u00ebrkuan nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb brengos\u00ebse p\u00ebr l\u00ebvizjet paq\u00ebsore e kund\u00ebrshtar\u00ebt e p\u00ebrhapjes dhe t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb arm\u00ebve nukleare. Protesta e kund\u00ebrshtime pati fare pak.<\/p>\n<p>Borit\u00eb e luft\u00ebs nga Krimea (1914) dhe aneksimi i saj, invazioni agresiv rus mbi shtetin e pavarur t\u00eb Ukrain\u00ebs (pavar\u00ebsin\u00eb e t\u00ebr\u00ebsin\u00eb territoriale t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs, s\u00eb bashku me shtetet tjera t\u00eb m\u00ebdha e garantoi edhe Rusia, kur ia mor\u00ebn arm\u00ebt atomike), si nj\u00eb val\u00eb e ethshme, po shtohen e shpeshtohen n\u00eb Evrop\u00eb. As Evropa nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb ajo e djeshme. K\u00ebto krisma e borit\u00eb e luft\u00ebs nuk po i d\u00ebgjojn\u00eb vet\u00ebm t\u00eb vdekurit, t\u00eb shurdhrit dhe ata q\u00eb nuk duan t\u2019i d\u00ebgjojn\u00eb. Si duket burr\u00ebshtetas vizionar dhe t\u00eb guximsh\u00ebm po i mungojn\u00eb Evrop\u00ebs, apo?<\/p>\n<p>P\u00ebr Suedin\u00eb, nj\u00eb ndarje me nj\u00eb epoke m\u00eb se dy shekujsh me neutralitetin e saj, t\u00eb cilin e shfryt\u00ebzoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb racionale n\u00eb dobi t\u00eb \u00e7do qytetari t\u00eb saj, por edhe t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201cPolitika nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb ehe apo b\u00eb\u00eb!\u201d, thoshte i ndjeri Ollaf Pallme.<\/p>\n<p>\u201cAn\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb ushtarake, nuk \u00ebsht\u00eb e njejt\u00eb as i ngjash\u00ebm me an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb ndonj\u00eb klub futbollistik\u201d, pati th\u00ebn\u00eb Vili Brant n\u00eb vitin 1974 n\u00eb Rjek\u00eb t\u00eb Kroacis\u00eb.<\/p>\n<p>Me fat Suedi an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb klubin m\u00eb t\u00eb ri, si an\u00ebtari i 32.<\/p>\n<p>Pate njer\u00ebz vizionar, largpam\u00ebs, t\u00eb arsyesh\u00ebm, t\u00eb matur, racional, humanist, t\u00eb ditur, t\u00eb pajisur edhe me ideale p\u00ebr t\u00ebr\u00eb njer\u00ebzimin. Ti i dhurove bot\u00ebs vepra dhe ide t\u00eb mira e t\u00eb dobishme. Dhurove ndihm\u00eb, p\u00ebrkrahje n\u00eb p\u00ebrpjekjet e njer\u00ebzimit p\u00ebr p\u00ebrparim, p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, pa shtypje, pa gjakderdhje dhe pa varf\u00ebri. Ishe edhe mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr t\u00eb uriturit, p\u00ebr t\u00eb rob\u00ebruarit, p\u00ebr t\u00eb rrezikuarit, q\u00eb n\u00eb momente krizash, ju dhuroje shpres\u00eb.<\/p>\n<p>Do t\u00eb ndikosh edhe n\u00eb bashk\u00ebpunim me t\u00eb tjer\u00ebt, por kam p\u00ebrshtypjen se di\u00e7ka humbe!<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, neutraliteti i yt do t\u2019i mungoj\u00eb shum\u00eb kujt n\u00eb Suedi, por edhe n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk besoj q\u00eb asnj\u00eb vend neutral n\u00eb bot\u00eb, mund ta z\u00eb vendin dhe nivelin t\u00ebnd!<\/p>\n<p>D\u00ebshiroj t\u00eb mos pendohesh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Hamit Gurguri\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Boros, 7 mars 2024 Lamtumir\u00eb, neutralitet shekullor Suedia n\u00eb NATO Mbret\u00ebria e Suedis\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Rusin\u00eb cariste humbi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1514","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1514"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1514\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}