{"id":1913,"date":"2024-08-06T08:52:50","date_gmt":"2024-08-06T08:52:50","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=1913"},"modified":"2024-08-06T08:52:54","modified_gmt":"2024-08-06T08:52:54","slug":"prend-buzhala-figura-dhe-kulti-i-rapsodit-ne-traditen-shqitare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2024\/08\/06\/prend-buzhala-figura-dhe-kulti-i-rapsodit-ne-traditen-shqitare\/","title":{"rendered":"Prend BUZHALA: FIGURA DHE KULTI I RAPSODIT N\u00cb TRADIT\u00cbN SHQITARE"},"content":{"rendered":"
\n
Prend BUZHALA<\/div>\n<\/div>\n
\n
FIGURA DHE KULTI I RAPSODIT<\/div>\n
N\u00cb TRADIT\u00cbN SHQITARE<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nd\u00ebr shekuj e mileniume, q\u00eb nga koh\u00ebt e lashta ilirike e deri m\u00eb sot, populli yn\u00eb, krahas Kultit t\u00eb Luft\u00ebtarit dhe Heroit, ka ngritur edhe Kultin e Rapsodit. Ka ndodh\u00eb k\u00ebshtu, sepse rapsod\u00ebt ishin figura ky\u00e7e n\u00eb ruajtjen dhe transmetimin e tradit\u00ebs gojore dhe muzikore t\u00eb popullit ton\u00eb. Dikur rapsodi ishte artisti q\u00eb recitonte ose k\u00ebndonte k\u00ebng\u00ebt epike, i shoq\u00ebruar nga instrumente tradicionale, si fyelli e lahuta e m\u00eb von\u00eb edhe \u00e7iftelia. Rapsodi \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm nj\u00eb k\u00ebng\u00ebtar, por edhe nj\u00eb ruajt\u00ebs i historis\u00eb dhe kultur\u00ebs shqiptare. Ata i kan\u00eb transmetuar k\u00ebto tradita brez pas brezi. Jan\u00eb edhe kujdestar\u00eb t\u00eb nj\u00eb pasurie t\u00eb madhe t\u00eb folklorit dhe legjendave shqiptare.<\/div>\n<\/div>\n
\n
1. Rapsod\u00ebt, bart\u00ebs t\u00eb nj\u00eb pasurie t\u00eb madhe folklorike<\/div>\n
dhe legjendave shqiptare<\/div>\n<\/div>\n
\n
Rapsod\u00ebt jan\u00eb figura t\u00eb nderuara dhe respektuara n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare. Si dukur dhe ende edhe sot, ata jan\u00eb t\u00eb ftuar t\u00eb prezantojn\u00eb dhe k\u00ebndojn\u00eb ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike, kulturore, familjare dhe komb\u00ebtare. Respekti ndaj tyre buron nga njohurit\u00eb e tyre t\u00eb thella p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn komb\u00ebtare, si dhe nga aft\u00ebsit\u00eb e tyre artistike. P\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tyre, rapsod\u00ebt kan\u00eb ndihmuar n\u00eb krijimin dhe ruajtjen e kujtes\u00ebs kolektive t\u00eb popullit shqiptar. K\u00ebng\u00ebt e tyre p\u00ebrfshijn\u00eb histori t\u00eb luft\u00ebrave, trim\u00ebris\u00eb dhe sakrific\u00ebs, duke ndihmuar n\u00eb form\u00ebsimin e identitetit komb\u00ebtar. Rapsod\u00ebt jan\u00eb edhe krijues t\u00eb vet\u00eb k\u00ebng\u00ebve q\u00eb i interpretojn\u00eb. Ata b\u00ebjn\u00eb edhe improvizime dhe p\u00ebrshtatje tekstesh e k\u00ebng\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb paraqitur e shprehur ngjarjet dhe ndjenjat aktuale t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tyre. Kjo pirrje p\u00ebr improvizim. ka krijuar mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb k\u00ebng\u00ebt epike t\u00eb mbeten t\u00eb gjalla dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb ndryshon vazhdimisht. P\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tyre, rapsod\u00ebt kan\u00eb pasqyruar jo vet\u00ebm historin\u00eb, por edhe emocionet dhe p\u00ebrvojat e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve, duke krijuar nj\u00eb lidhje t\u00eb thell\u00eb mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes.<\/div>\n
N\u00eb historin\u00eb e muzik\u00ebs shqiptare ka pasur rapsod\u00eb t\u00eb shquar q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb figura emblematike dhe kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb thella n\u00eb kultur\u00ebn komb\u00ebtare, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrkujtuar dhe respektuar p\u00ebr kontributet e tyre t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb ruajtjen e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore. Ky kult i rapsodit nd\u00ebr shqiptar\u00eb, \u00ebsht\u00eb shprehje e vler\u00ebsimit dhe e respektit t\u00eb madh p\u00ebr ta q\u00eb kan\u00eb ruajtur dhe transmetuar historin\u00eb, kultur\u00ebn dhe traditat e popullit shqiptar p\u00ebrmes artit t\u00eb k\u00ebng\u00ebs epike., kan\u00eb sh\u00ebrbyer si ura lidh\u00ebse mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes.<\/div>\n
Jo pak rapsod\u00eb kan\u00eb qen\u00eb trima, luft\u00ebtar\u00eb, d\u00ebshmitar\u00eb dhe pjes\u00ebtar\u00eb ngjarjesh t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Dervish Shaqa thoshte:<\/div>\n
\u201cKang\u00ebtari duhet t\u00eb jet\u00eb trim, se duhet t\u2019i trimnoj\u00eb edhe t\u00eb tjer\u00ebt me kang\u00eb. Kur k\u00ebndoj shpesh i mbyll edhe syt\u00eb, hupi krejt, dal prej kang\u00ebs e m\u00eb duket se d\u00ebgjoj dik\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb k\u00ebndon, z\u00ebrin e atij q\u00eb k\u00ebndoj p\u00ebr t\u00eb\u2026 Un\u00eb sa t\u00eb jam gjall\u00eb e deri n\u00eb ma t\u00eb mbram\u00ebn frym\u00eb t\u00eb shpirtit, deri q\u00eb t\u00eb vdes, i palodhun, do t\u2019i k\u00ebndoj kombit.\u201d<\/div>\n<\/div>\n
\n
Rapsod\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebrher\u00eb figura t\u00eb dalluara n\u00eb tradit\u00ebn shqiptare. P\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve epike q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb histori t\u00eb heronjve legjendar\u00eb, betejave dhe ngjarjeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike, ata kan\u00eb mbajtur gjall\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb identitetit komb\u00ebtar. K\u00ebto k\u00ebng\u00eb kan\u00eb sh\u00ebrbyer si form\u00eb p\u00ebr ruajtjen e kujtes\u00ebn kolektive. I kan\u00eb sjell\u00eb ngjarjet e s\u00eb kaluar\u00ebs n\u00eb t\u00eb tashmen dhe iu kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kuptim t\u00eb thell\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb shqiptar\u00ebve. Kan\u00eb qen\u00eb bart\u00ebs t\u00eb nj\u00eb pasurie t\u00eb madhe t\u00eb folklorit dhe legjendave shqiptare. P\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve epike, ata kan\u00eb ruajtur dhe transmetuar histori t\u00eb lashta, tregime p\u00ebr heronj dhe ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike q\u00eb kan\u00eb formuar identitetin komb\u00ebtar shqiptar. P\u00ebr shembull, p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve p\u00ebr Sk\u00ebnderbeun, shqiptar\u00ebt kan\u00eb mbajtur gjall\u00eb kujtes\u00ebn p\u00ebr heroin komb\u00ebtar dhe betejat e tij kund\u00ebr osman\u00ebve. Rapsod\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebrher\u00eb n\u00eb roje t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive t\u00eb popullit ton\u00eb, duke e pasuruar at\u00eb me detaje dhe emocione t\u00eb gjalla q\u00eb nuk do t\u00eb mund t\u00eb gjendeshin n\u00eb tekstet historike t\u00eb shkruara. P\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tyre, rapsod\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb vlera dhe norma t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore dhe morale. K\u00ebto k\u00ebng\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb mesazhe p\u00ebr trim\u00ebri, nder, besnik\u00ebri dhe dashurin\u00eb p\u00ebr atdheun. Duke i k\u00ebnduar k\u00ebto vlera, rapsod\u00ebt kan\u00eb ndihmuar n\u00eb form\u00ebsimin e identitetit komb\u00ebtar dhe n\u00eb ruajtjen e nj\u00eb ndjenje t\u00eb fort\u00eb t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb dhe krenaris\u00eb komb\u00ebtare. Kjo ka qen\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb periudha t\u00eb v\u00ebshtira historike, kur uniteti dhe solidariteti komb\u00ebtar ishin t\u00eb nevojshme p\u00ebr mbijetes\u00eb dhe rezistenc\u00eb.<\/div>\n
Prirjet improvizuese, q\u00eb i p\u00ebrmend\u00ebm m\u00eb lart, kan\u00eb reflektuar ngjarjet dhe emocionet e koh\u00ebs s\u00eb tyre; prirje q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundshme, q\u00eb k\u00ebng\u00ebt epike t\u00eb mbeten t\u00eb gjalla dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, duke iu p\u00ebrshtatur realitetit t\u00eb ndryshuesh\u00ebm dhe duke e mbajtur t\u00eb gjall\u00eb interesin e d\u00ebgjuesve. P\u00ebrshtatja e k\u00ebng\u00ebve p\u00ebr ngjarjet aktuale, ka krijuar nj\u00eb tjet\u00ebr lidhje t\u00eb fort\u00eb mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes, duke i b\u00ebr\u00eb k\u00ebng\u00ebt epike t\u00eb ndjehen t\u00eb af\u00ebrta dhe relevante p\u00ebr \u00e7do brez t\u00eb ri.<\/div>\n
Nj\u00eb aspekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i transmetimit t\u00eb tradit\u00ebs, ka qen\u00eb forma gojore e p\u00ebrcjelljes s\u00eb k\u00ebng\u00ebve. Rapsod\u00ebt i kan\u00eb m\u00ebsuar k\u00ebng\u00ebt nga brezat e m\u00ebparsh\u00ebm dhe i kan\u00eb transmetuar ato te brezat e ardhsh\u00ebm p\u00ebrmes interpretimeve t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta. Kjo trajt\u00eb e p\u00ebrcjelljes ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb k\u00ebng\u00ebt ta ruajn\u00eb nj\u00eb ndjesi t\u00eb gjall\u00eb dhe autentike, duke e mbajtur t\u00eb gjall\u00eb tradit\u00ebn e rr\u00ebfimit dhe t\u00eb interpretimit folklorik.<\/div>\n
Rapsod\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb rrethet e tyre. Ata merrnin pjes\u00eb n\u00eb ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme shoq\u00ebrore, tradicionale apo kulturore. Kan\u00eb k\u00ebnduar e performuar n\u00eb dasma, festa dhe ngjarje t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrkujtimore, duke sjell\u00eb k\u00ebng\u00ebt e tyre n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve. P\u00ebrmes k\u00ebtyre interpretimeve, ata kan\u00eb krijuar dhe forcuar lidhjet mes njer\u00ebzve dhe kan\u00eb ndihmuar n\u00eb ruajtjen e nj\u00eb ndjenje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb identitetit dhe tradit\u00ebs. Transmetimi i tradit\u00ebs nga rapsod\u00ebt ka qen\u00eb nj\u00eb proces jet\u00ebsor p\u00ebr ruajtjen e historis\u00eb dhe kultur\u00ebs shqiptare.<\/div>\n<\/div>\n
\n
2. Rr\u00ebnj\u00ebt e thella: q\u00eb nga k\u00ebndimi<\/div>\n
i rapsod\u00ebve ilir\u00eb p\u00ebr b\u00ebmat heroike t\u00eb t\u00eb par\u00ebve<\/div>\n<\/div>\n
\n
Rapsod\u00ebt kan\u00eb luajtur nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ruajtjen dhe p\u00ebrcjelljen e tradit\u00ebs dhe historis\u00eb shqiptare q\u00eb nga koh\u00ebt ilire e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Edhe pse informacionet p\u00ebr rapsod\u00ebt n\u00eb periudh\u00ebn ilire jan\u00eb t\u00eb kufizuara dhe shpesh t\u00eb bazuara n\u00eb burime indirekte, disa aspekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb rolit dhe funksionit t\u00eb tyre mund t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/div>\n
N\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ilire, rapsod\u00ebt kan\u00eb luajtur nj\u00eb rol t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb rapsod\u00ebve n\u00eb periudhat e m\u00ebvonshme.<\/div>\n
Etnomutziologu yn\u00eb i shquar, Ratnadan Sokoli te veprat e tij \u201cVallet dhe muzika e t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb”, apo te veprat “Folklori muzikor shqiptar-organografia”, “Figura e Sk\u00ebnderbeut n\u00eb muzik\u00eb”, “Gjurmime folklorike”, “Veglat muzikore t\u00eb popullit shqiptar”, “16 shekuj”, etj. kur merret me format muzikore n\u00eb folklorin shqiptar, paraqiti nj\u00eb tez\u00eb bind\u00ebse se shfaqja e muzik\u00ebs polifonike n\u00eb jug dhe i asaj homofonike n\u00eb veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, shpreh ndryshimet q\u00eb n\u00eb muzik\u00ebn popullore t\u00eb ilir\u00ebve kan\u00eb ekzistuar qysh n\u00eb periudh\u00ebn parahistorike. Nd\u00ebrkaq, kur flet p\u00ebr Sh\u00ebn Niket\u00eb Dardann, p\u00ebr himnin e tij bot\u00ebror kishtar \u201cTe Deum\u201d v\u00eb n\u00eb dukje se aty gjenden “n\u00ebnshtresa e element\u00ebve t\u00eb tradit\u00ebs vendase\u201d. Sipas Zef Mirdit\u00ebs, te veprat e tij t\u00eb shumta p\u00ebr dardan\u00eblt, e, sidomos sipas ilirologut bot\u00ebror arbnesh-kroat Alekandar Stip\u00e7evi\u00e7, “k\u00ebndimi i k\u00ebng\u00ebve epike me fyell – kaq karakteristik p\u00ebr ballkanasit e sot\u00ebm – i ka rr\u00ebnj\u00ebt e veta t\u00eb thella n\u00eb k\u00ebndimin e rapsod\u00ebve ilir\u00eb p\u00ebr b\u00ebmat heroike t\u00eb t\u00eb par\u00ebve. N\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Ballkanit, melosi folklorik ilir jeton n\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb deri m\u00eb sot, , ashtu si edhe instrumentet mbi t\u00eb cilat muzikant\u00ebt ilir\u00eb interpretonin melodit\u00eb e tyre.”<\/div>\n
Cvjetko Richtman, etnomuzikolog dhe kompozitor kroato-boshnjak, p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb muzikore ilire, vuri re se polifonikja dhe format q\u00eb shfaqen, nuk gjenden n\u00eb kombet e tjera sllave; ai arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se k\u00ebto ishin format q\u00eb gjet\u00ebn sllav\u00ebt kur u shp\u00ebrngul\u00ebn. Madje, dikur \u00c7abej theksonte se shum\u00eb rite e fjal\u00eb q\u00eb nuk gjenden te popujt tjer\u00eb sllav\u00eb, por gjenden te sllav\u00ebt e ardhur jugor\u00eb, ato i gjet\u00ebn e i mor\u00ebn k\u00ebtu. K\u00ebshtu do t\u00eb ket\u00eb ndodhur edhe me epik\u00ebn legjendare, edhe me lahut\u00ebn e lahutar\u00ebt. Kur i p\u00ebrshkruan doket e dardan\u00ebve, Straboni i mo\u00e7\u00ebm thot\u00eb se ata, ndon\u00ebse doket i kan\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb egra gjithnj\u00eb e kan\u00eb kultivuar muzik\u00ebn dhe kan\u00eb p\u00ebrdorur instrumente me frym\u00eb dhe me harqe. Dashurin\u00eb ndaj muzik\u00ebs tek ilir\u00ebt e d\u00ebshmojn\u00eb edhe autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb antik\u00eb, p\u00ebr shembull, p\u00ebrmendet nj\u00eb instrument – sirinku (syrinx) \u2013 q\u00eb ka qen\u00eb i njohur n\u00eb t\u00ebr\u00eb territorin ilir. Pamja e k\u00ebtij instrumenti me shum\u00eb gypa paraqitet n\u00eb situl\u00ebn e bronzit nga Va\u00e7a (shek. V para e.re.<\/a><\/span>) prandaj mund t\u00eb mendohet se ishte p\u00ebrdorur qysh n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. N\u00eb monumentet nga periudha romake sirinku \u00ebsht\u00eb atribut i rregullt i hyjnis\u00eb vendase t\u00eb pyjeve dhe t\u00eb kullotave Silvan-it, ose t\u00eb pandanit t\u00eb tij ilir, Vidasus-it. Ky instrument \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i njohur edhe n\u00eb civilizime t\u00eb tjera (n\u00eb Ballkan haset qysh prej koh\u00ebs s\u00eb Homerit si instrument tipik i barinjve) mund t\u00eb supozohet se e kan\u00eb njohur edhe ilir\u00ebt para se t\u00eb vinin n\u00eb kontakt me kultur\u00ebn helene dhe romake.<\/div>\n
Ne, sot, tradit\u00ebn e aed\u00ebve t\u00eb dikursh\u00ebm, poet\u00eb dhe k\u00ebng\u00ebtar\u00eb shtegtues n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e lashta, e takojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb tipike te rapsod\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb koh\u00ebve moderne, t\u00eb cil\u00ebt si dikur n\u00eb antik\u00eb, ftohen p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb dasma, gosti e festivale (festivalet kan\u00eb ekzistuar edhe n\u00eb antik\u00eb). Sikund\u00ebr n\u00eb koh\u00ebt ilirike, edhe sot ata luajn\u00eb ende nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ruajtjen dhe transmetimin e historis\u00eb, traditave dhe legjendave t\u00eb p\u00ebrmes tekstit poetik dhe k\u00ebng\u00ebs. Aed\u00ebt dikur mbanin pozita t\u00eb nderuara n\u00eb oborret mbret\u00ebrore dhe ishin t\u00eb njohur p\u00ebr aft\u00ebsit\u00eb e tyre n\u00eb krijimin e vargjeve poetike dhe recitimin e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike.<\/div>\n
Nd\u00ebrkaq, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb keltike, aed\u00ebt ishin gjithashtu p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr ruajtjen e ligjeve dhe p\u00ebrkujtimin e ngjarjeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike, duke qen\u00eb k\u00ebshtu nj\u00eb lloj kujtese kolektive p\u00ebr komunitetin e tyre. Ata kishin nj\u00eb status t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe shpeshher\u00eb g\u00ebzonin privilegje t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr shkak t\u00eb rolit t\u00eb tyre t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm kulturore dhe sociale.<\/div>\n<\/div>\n
\n
3. Figura q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb<\/div>\n
n\u00eb kujtes\u00ebn ton\u00eb kolektive t\u00eb tradit\u00ebs gojore<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nj\u00eb aspekt thelb\u00ebsor i kultur\u00ebs rapsodike, ka qen\u00eb transmetimi gojor i tradit\u00ebs. N\u00eb koh\u00ebt ilire, si edhe n\u00eb periudhat e m\u00ebvonshme, rapsod\u00ebt m\u00ebsuan k\u00ebng\u00ebt dhe rr\u00ebfimet nga paraardh\u00ebsit e tyre dhe i p\u00ebrcoll\u00ebn ato brez pas brezi. Kjo m\u00ebnyr\u00eb e transmetimit siguroi q\u00eb historia dhe kultura t\u00eb mbeten t\u00eb gjalla dhe t\u00eb pashk\u00ebputura nga e kaluara.<\/div>\n
Rapsod\u00ebt luajt\u00ebn nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb struktur\u00ebn shoq\u00ebrore t\u00eb koh\u00ebs ilire. Ata ishin figura t\u00eb respektuara dhe t\u00eb nderuara, t\u00eb cil\u00ebt kishin nj\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb rrethin shoq\u00ebror e m\u00eb gjer\u00eb. P\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tyre, ata ndihmonin n\u00eb edukimin e t\u00eb rinjve dhe n\u00eb ruajtjen e normave dhe t\u00eb vlerave shoq\u00ebrore. Rapsod\u00ebt konsideroheshin si m\u00ebsuesit dhe historian\u00ebt e asaj bashk\u00ebsie, q\u00eb p\u00ebrmes artit t\u00eb tyre ruanin dhe transmetonin dijen dhe p\u00ebrvoj\u00ebn e brezave t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm.<\/div>\n
Sado q\u00eb studiues t\u00eb ndrysh\u00ebm, bie fjala, pohojn\u00eb se k\u00ebng\u00ebt legjendare p\u00ebr Mujin e Halilin jan\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb trim\u00ebris\u00eb shqiptare muhamedane kund\u00ebr shqeve (\u00c7abej, Ernest Koliqi), ata shohin analogjin\u00eb e lasht\u00eb ilire t\u00eb atij \u00e7ifti v\u00ebllez\u00ebrish trima, me motivet e lashta e shtresat mitologjike popullore, si or\u00ebt, zanat, qeniet mitike t\u00eb etnokultur\u00ebs shqiptare. K\u00ebt\u00eb \u00e7ift v\u00ebllez\u00ebrish e kan\u00eb vet\u00ebm popujt e lasht\u00eb autokton\u00eb si grek\u00ebt e vjet\u00ebr, kelt\u00ebt, indasit e vjet\u00ebr apo grek\u00ebt e armen\u00ebt e vjet\u00ebr, por jo edhe popujt tjer\u00eb, pra nuk e kan\u00eb sllav\u00ebt, sado q\u00eb n\u00eb Bosnje e te sllav\u00ebt tjer\u00eb t\u00eb jugut k\u00ebndohen k\u00ebto k\u00ebng\u00eb, q\u00eb i gjet\u00ebn k\u00ebtu (\u00c7abej). I till\u00eb \u00ebsht\u00eb motivi i Konstantinit, pos Odises\u00eb, q\u00eb m\u00eb von\u00eb del n\u00eb varantet e islamizuara si ajo e Ago Ymerit. S\u00eb k\u00ebndejmi, n\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebt rapsod\u00ebt jan\u00eb figura t\u00eb nderuara dhe respektuara n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare.<\/div>\n
Rapsod\u00ebt jan\u00eb quajtur e quhen kang\u00ebtar\u00eb, si interpretues t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtyre k\u00ebng\u00ebve, por gjithashtu jan\u00eb edhe ruajt\u00ebs t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive t\u00eb popullit shqiptar. Nj\u00eb nga arsyet kryesore pse rapsod\u00ebt jan\u00eb figura t\u00eb respektuara \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb njohurive t\u00eb tyre t\u00eb thella p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn komb\u00ebtare. Ata kan\u00eb nj\u00eb kuptim t\u00eb thell\u00eb t\u00eb ngjarjeve historike, heronjve dhe legjendave q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb k\u00ebng\u00ebve epike. Ata jan\u00eb burim i nj\u00eb trash\u00ebgimie t\u00eb pasur t\u00eb folklorit shqiptar, duke i ruajtur dhe p\u00ebrcjell\u00eb ato brez pas brezi.<\/div>\n
S\u00eb k\u00ebndejmi, n\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebt rapsod\u00ebt jan\u00eb figura t\u00eb nderuara dhe respektuara n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare.<\/div>\n
Ata hyjn\u00eb nd\u00ebr ato figura q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb n\u00eb kujtes\u00ebn ton\u00eb kolektive t\u00eb tradit\u00ebs gojore dhe n\u00eb thesarin me traditave tona popullore. Emrat e tyre, si rapsod\u00ebt e Llapush\u00ebs, Sali e Feriz Krasniqi, Sef\u00eb Mleqnai me bijt\u00eb e tij etj. jan\u00eb shenj\u00eb e identitetit ton\u00eb. Dhe kujtesa kolektive i regjistron n\u00eb mbamendjet e saj vet\u00ebm vlerat monumentale q\u00eb jan\u00eb t\u00eb denja p\u00ebr t\u2019u kujtuar. P\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb, si\u00e7 i quan populli yn\u00eb, pra, kang\u00ebtarin ose at\u00eb aed-in antik oral e endacak, q\u00eb rr\u00ebfen e k\u00ebndon ngjarje historike, k\u00ebng\u00eb legjendare e epike, k\u00ebng\u00eb lirike q\u00eb jan\u00eb pjes\u00eb e kujtes\u00ebs etnike shqiptare. Sokrati sikur rapsod\u00ebt i cil\u00ebsonte si transmetues t\u00eb frym\u00ebzimit hyjnor , frym\u00ebzimit origjinal, q\u00eb e frym\u00ebzon edhe d\u00ebgjuesin, audienc\u00ebn, me aft\u00ebsin\u00eb q\u00eb komunikon me per\u00ebndit\u00eb dhe njer\u00ebzit dhe ata i lidh n\u00eb k\u00ebt\u00eb komunikim.<\/div>\n
Te t\u00eb gjitha traditat e let\u00ebrsit\u00eb bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb krijuar edhe Kulti i Rapsodit, nj\u00ebsoj si ai Poetit, i Poetit Hero a i bardit nacional. Nga ana tjet\u00ebr, edhe vet\u00eb rapsod\u00ebt jan\u00eb krijues, dhe jo vet\u00ebm transmetues tekstesh.<\/div>\n<\/div>\n
\n
4. \u201cPo i kan hallet \u00e7iftelia\u201d<\/div>\n<\/div>\n
\n
Shaban Baksi tek tri v\u00ebllimet e tij, \u201cRapsod\u00ebt e trojeve shqiptare\u201d, thekson: \u201cT\u00eb ndodhesh n\u00eb mesin e rapsod\u00ebve, \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet k\u00ebnaq\u00ebsi, ata nuk jan\u00eb vet\u00ebm interpretues t\u00eb mir\u00eb, t\u00eb lindur si t\u00eb till\u00eb, por jan\u00eb edhe artst\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb, t\u00eb p\u00ebrkushtuar p\u00ebr k\u00ebng\u00ebn, profesionin, origjinalitetin e krijimtaris\u00eb s\u00eb tyre.\u201d<\/div>\n
Rapsod\u00ebt jan\u00eb konsideruar edhe m\u00ebsues t\u00eb energjis\u00eb jet\u00ebsore dhe mbret\u00ebr t\u00eb shpirtit… Po qe se p\u00ebrgjith\u00ebsisht frym\u00ebn shpirt\u00ebrore e kuptojm\u00eb si nj\u00eb unitet t\u00eb mendimit, vullnetit, p\u00ebrqendrimit dhe intuit\u00ebs, at\u00ebher\u00eb kjo do t\u00eb thot\u00eb se nj\u00eb biografi e till\u00eb poetike shpirt\u00ebrore nuk mund t\u00eb shkruhet p\u00ebr secilin, shkruhet vet\u00ebm p\u00ebr ata njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb dhunti t\u00eb jasht\u00ebzakonshme shpirt\u00ebrore, dhe t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb vepruar e veprojn\u00eb q\u00eb kjo dhunti e brendshme t\u00eb zhvillohet dhe t\u00eb realizohet, qoft\u00eb n\u00eb veten e tyre, qoft\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me bot\u00ebn e jashtme. Nga ana tjet\u00ebr, duke i mbetur besnik edhe pamjes s\u00eb jashtme, veshjes shqiptare, ata p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb tradit\u00eb jo thjesht me pamjen, sa me thelbin etnik t\u00eb tyre. Edhe k\u00ebnga, edhe traditat, edhe veshjet, edhe zakonet, ishin ai ledhi i fort\u00eb q\u00eb nuk e ka lejuar k\u00ebt\u00eb popull t\u00eb asimilohet n\u00eb kombe pushtuese, sado q\u00eb pushtuesit i p\u00ebrcoll\u00ebn, me an\u00eb t\u00eb arm\u00ebs e besimit zakonet e veta, shprehjet e veta, m\u00ebnyrat e veta t\u00eb sjelljes dhe mendimit. Rapsod\u00ebt japin edhe shembullin e madh t\u00eb shoq\u00ebrimit e v\u00ebllaz\u00ebrimit, pajtimit dhe vlerave t\u00eb tjera etnike, si\u00e7 jan\u00eb nderi, mikpritja , miq\u00ebsia , toleranca etj.<\/div>\n
Rapsod\u00ebt jan\u00eb edhe edukues t\u00eb kombit n\u00eb \u00e7aste t\u00eb v\u00ebshtira, kur mungonte dora e p\u00ebrkujdesjes:<\/div>\n<\/div>\n
\n
Eeee ej N’qifteli kur knohet kanga<\/div>\n
Shpesh here knohen fjalt e rana<\/div>\n
Ka dikujt nashta s’ja kana<\/div>\n
Por me knu duhet pa qare<\/div>\n
Doken t’kqija e dalin t’mara<\/div>\n
Si per shembull per me marr<\/div>\n
O kto vlla vrasje naper shqiptar<\/div>\n<\/div>\n
\n
Her\u00ebn e fundit e kam takuar n\u00eb nj\u00eb emisionin ODA E LAL\u00cbS n\u00eb Dob\u00ebrdol, rapsodin Ali Krasniqi,… dhe malli nostalgjik i rapsodit, me portretizimin aq t\u00eb ndjesh\u00ebm t\u00eb rapsodit shqiptar :<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ka dal dal po vjen pleqnia<\/div>\n
po i kan hallet \u00e7iftelia.<\/div>\n
Kan\u00eb nise gishtat e s’po m’punojn\u00eb<\/div>\n
edhe zani mir\u00eb s’po m’shkon.<\/div>\n
Oh trupi jem kurr s’asht\u00eb ba rahat<\/div>\n
Tuj kendu qytet e n\u00eb fshat<\/div>\n
Po m\u00eb kujtohen fjal\u00ebt e plakut<\/div>\n
kur mi thojke rreth oxhakut.<\/div>\n
Kur jam kan\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e mia<\/div>\n
mall\u00eb e kishin me m\u00eb pa te shpia.<\/div>\n
K\u00ebto fjal\u00eb q\u00eb ja u thash\u00eb ma s\u00eb pari<\/div>\n
kan\u00eb me i ra n\u00ebrmend ddo kangtari.<\/div>\n
Ju bin mend k\u00ebto fjal\u00eb e mia<\/div>\n
Se k\u00ebshtu vjen e shkret\u00eb pleqnija.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nuk jan\u00eb t\u00eb pakta librat e t\u00ebr\u00eb q\u00eb iu kushtohen rapsod\u00ebve. Nuk \u00ebsht\u00eb e rastit pse rapsod\u00ebt k\u00ebndojn\u00eb p\u00ebr rapsod\u00ebt, p\u00ebr t\u2019i regjistruar ata n\u00eb k\u00ebt\u00eb kujtes\u00eb e q\u00eb p\u00ebrjetohet si K\u00ebng\u00eb Mbi K\u00ebng\u00eb…<\/div>\n<\/div>\n
\n
N\u00eb od\u00ebn e vjet\u00ebr nj\u00eb kang\u00eb t’re e nisa<\/div>\n
Qysh me knu kjo zem\u00ebr, p\u00ebrball\u00eb \u00e2 Isa<\/div>\n
Ma shum\u00eb digjet zemra se zjarmi n’oxhak<\/div>\n
Se m’ka mbet\u00eb sharkia pa dostin n’konak<\/div>\n<\/div>\n
\n
5. \u201cHej rapsod, ndej\u00eb bri oxhakut\u201d<\/div>\n<\/div>\n
\n
Te v\u00ebllimi me-rapsodi “Tinguj \u00e7iftelie” t\u00eb Isa Behramit , e gjejm\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst rapsodik:<\/div>\n<\/div>\n
\n
Hej rapsod, ndej\u00eb bri oxhakut,<\/div>\n
Shtr\u00ebngo’ telat e \u00e7iftelis\u00eb;<\/div>\n
Kujto’ bamat e Gjeneralit,<\/div>\n
Tfillo kang\u00ebn e trimnis\u00eb!<\/div>\n
Historin\u00eb mir\u00eb tue q\u00ebmtue,<\/div>\n
Stint\u00eb q\u00eb vin\u00eb mos me t’qortue.<\/div>\n
\u00c7ifteli moj bij\u00eb malsie,<\/div>\n
Q\u00eb nga sot e k\u00ebsaj dite,<\/div>\n
Banu mot\u00ebr e ktij rapsodi<\/div>\n
Dhe me tinguj amb\u00eblsimi,<\/div>\n
P\u00ebrcill krism\u00ebn prej agzoti,<\/div>\n
T’Isa Begut nga Boletini;<\/div>\n
Q\u00eb na u ba nder historie,<\/div>\n
Q\u00eb na u ba Flamur trimnie.<\/div>\n
Hajt rapsod, pra, t\u00eb lumt\u00eb goja,<\/div>\n
T’ndihmoft\u00eb Zoti edhe Ora,<\/div>\n
Shtjello kang\u00ebn p\u00ebr do sokola!<\/div>\n
Pushk’ e tyne oshtim\u00eb moti;<\/div>\n
Mal’e vrri’ ve\u00e7 po mban vesh<\/div>\n
M’e nd\u00ebgju’ k\u00ebt’ jehon\u00eb baroti<\/div>\n
N\u00eb krejt vendin, cep me cep,<\/div>\n
Q\u00eb nga Shala e deri n’det…<\/div>\n
Kur shtie z\u00e2nin, ti, n’\u00e7ifteli,<\/div>\n
Herojt\u00eb e mo\u00e7\u00ebm na i ban t’ri,<\/div>\n
Na i ban t’ri e i vesh me nur<\/div>\n
Dhe i blaton mu n’Flamur;<\/div>\n
N’zem\u00ebr t’Shqipes, synin gac\u00eb,<\/div>\n
Ku pushojn\u00eb e s’din\u00eb me u mplak\u00eb!<\/div>\n
Rrin\u00eb krenar\u00eb n’p\u00ebr histori,<\/div>\n
Flakadan\u00eb n’ shekujt t’ ri’…<\/div>\n
Ve\u00e7 me gaz, pash\u00eb kang\u00ebn tande,<\/div>\n
Pash\u00eb at’ z\u00e2 q\u00eb deh\u00eb n’dashni;<\/div>\n
Krisja kang\u00ebs t’lasht\u00eb dardane,<\/div>\n
Pash\u00eb at’ \u00e7erdhe me filiza t’ri;<\/div>\n
Q\u00eb s’ na e lan\u00eb fisin me u fik\u00eb,<\/div>\n
Q\u00eb s’na i l\u00e2n\u00eb kullat me u rrzbit\u00eb,<\/div>\n
Q\u00eb s’na i l\u00e2n\u00eb arm\u00ebt me u ndryshk\u00eb…<\/div>\n
Un\u00eb t’p\u00ebrcjell me mall n\u00eb gji,<\/div>\n
Ndonjiher\u00eb me lot n\u00eb sy,<\/div>\n
T’k\u00ebndoft\u00eb zemra, si djalit t’ri!<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ah, moj Shal\u00eb, vat\u00ebr Ilire,<\/div>\n
Ti besnikja jon\u00eb pa hile,<\/div>\n
Moj besnikja e p\u00ebrjetshme,<\/div>\n
N\u00ebp\u00ebr shekuj e pavdekshme…<\/div>\n
Bjeshk\u00ebt tua, shpatet ngarkue<\/div>\n
Me lisa t’gjat\u00eb, degt\u00eb ngatrrue.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Teksti, pothuajse, te shumica e vargjeve the4kson krenarin\u00eb dhe ndjesin\u00eb p\u00ebr traditat dhe heronjt\u00eb tan\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, p\u00ebr Isa Boletinin. \u00cbsht\u00eb Poema duket nj\u00eb thirrje p\u00ebr ruajtjen dhe p\u00ebrjet\u00ebsimin e trad9t\u00ebs dhe historis\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebrmes folkorit. Teksti fillon me nj\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr nj\u00eb rapsod. \u00c7iftelia, nj\u00eb instrument tradicional shqiptar, p\u00ebrfaq\u00ebson simbolin e ruajtjes dhe p\u00ebr\u00e7imit t\u00eb tradit\u00ebs dhe historis\u00eb shqiptare. Thekson r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ruajtjes s\u00eb k\u00ebtyre traditave p\u00ebr ta mbajtur gjall\u00eb kujtimin e heronjve dhe ngjarjeve t\u00eb kaluara. \u00cbsht\u00eb z\u00ebri historis\u00eb dhe epopes\u00eb: Ky teskt rapsodik e l\u00ebvdon k\u00ebng\u00ebn tradicionale dhe tingujt e \u00e7iftelis\u00eb q\u00eb rikthejn\u00eb kujtimet p\u00ebr heronjt\u00eb e kaluar dhe b\u00ebjn\u00eb q\u00eb ata t\u00eb duken si t\u00eb rinj dhe figura t\u00eb ndritshme. P\u00ebrmend Shal\u00ebn si nj\u00eb vat\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb traditave luftarake dhe besnik\u00ebris\u00eb shqiptare, duke e himnizuar at\u00eb p\u00ebr q\u00ebndres\u00ebn dhe pavdek\u00ebsin\u00eb e saj n\u00ebp\u00ebr shekuj. \u00cbsht\u00eb ky tekst, nj\u00eb homazh i bukur p\u00ebr traditat shqiptare. Figura e rapsodit n\u00eb k\u00ebt\u00eb k\u00ebng\u00eb ka nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe sh\u00ebnjuese. Ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i kultur\u00ebs dhe tradit\u00ebs shqiptare, dhe roli i tij \u00ebsht\u00eb t’i ruaj\u00eb, p\u00ebr\u00e7oj\u00eb dhe p\u00ebrjet\u00ebsoj\u00eb ngjarjet historike dhe heroizmat p\u00ebrmes folkorit. K\u00ebtu ai luan gishtat n\u00eb \u00e7ifteli dhe k\u00ebndon p\u00ebr heronjt\u00eb e kalur dhe ngjarjet e r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/div>\n
Me k\u00ebng\u00ebt e tij, rapsodi kontribuon n\u00eb ndihm\u00ebn dhe shp\u00ebrndarjen e ndjenjave komb\u00ebtare dhe krenaris\u00eb p\u00ebr historin\u00eb e atdheut, n\u00eb ruajtjen e identitetit dhe bashkimin e popullit p\u00ebrmes traditave dhe k\u00ebng\u00ebve. \u00cbsht\u00eb Figura e Rapsodit si Simbol: rapsodi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol i lidhjes s\u00eb fort\u00eb me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe me rr\u00ebnj\u00ebt kulturore. Ai p\u00ebrfaq\u00ebson lidhjen midis tradit\u00ebs dhe brezave t\u00eb rinj, duke ruajtur dhe p\u00ebr\u00e7uar k\u00ebto vlera dhe histori. \u00c7iftelia dhe k\u00ebnga jan\u00eb mjete t\u00eb fuqishme p\u00ebr ta krijuar k\u00ebt\u00eb lidhje emocionale dhe historike me t\u00eb kaluar\u00ebn p\u00ebrmes artit t\u00eb tij.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Hej rapsod, ndej\u00eb bri oxhakut,<\/div>\n
Shtr\u00ebngo’ telat e \u00e7iftelis\u00eb;<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ky varg e th\u00ebrret rapsodin q\u00eb t\u00eb ekzekutoj\u00eb n\u00eb \u00e7ifteli dhe t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb atmosfer\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb dhe intime pran\u00eb oxhakut, si shenj\u00eb entke e amentit t\u00eb brendsh\u00ebm: rapsodi \u00ebsht\u00eb n\u00eb rolin e ruajt\u00ebsit t\u00eb kultur\u00ebs dhe traditave<\/div>\n
Kujto’ bamat e Gjeneralit,<\/div>\n
Tfillo kang\u00ebn e trimnis\u00eb!<\/div>\n<\/div>\n
\n
iu referohet ngjarjeve historike dhe heroizmit t\u00eb Isa Boletint, t\u00eb shquar si Gjeneral. Rapsodi ka p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrkujtoj\u00eb dhe t\u00eb nderoj\u00eb heronjt\u00eb e kaluar.<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u00c7ifteli moj bij\u00eb malsie,<\/div>\n
Q\u00eb nga sot e k\u00ebsaj dite,<\/div>\n
Banu mot\u00ebr e ktij rapsodi<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u00c7iftelia, si nj\u00eb instrument tradicional, \u00ebsht\u00eb thirrur t\u00eb b\u00ebhet “mot\u00ebr e k\u00ebtij rapsodi”, duke theksuar lidhjen e ngusht\u00eb shprt\u00ebrore e frym\u00ebzuese mes instrumentit dhe rapsodit. K\u00ebto vargje e nderojn\u00eb instrumentin dhe rapsodin si nj\u00eb \u00e7ift q\u00eb punon s\u00eb bashku p\u00ebr t\u00eb ruajtur dhe p\u00ebr\u00e7uar tardit\u00ebn dhe historin\u00eb.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Mal’e vrri’ ve\u00e7 po mban vesh<\/div>\n
M’e nd\u00ebgju’ k\u00ebt’ jehon\u00eb baroti<\/div>\n<\/div>\n
\n
K\u00ebtu p\u00ebrmenden malet q\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb jehon\u00ebn e k\u00ebng\u00ebs s\u00eb rapsodit, duke theksuar q\u00eb k\u00ebnga dhe historia jan\u00eb t\u00eb pranishme dhe t\u00eb p\u00ebrjetuara n\u00eb t\u00eb gjitha qoshet e vendit. K\u00ebnga e rapsodit \u00ebsht\u00eb e fuqishme dhe e gjer\u00eb n\u00eb ndikim, duke p\u00ebr\u00e7uar ndjenjat dhe ngjarjet e kaluara n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin shqiptar.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Kur shtie z\u00e2nin, ti, n’\u00e7ifteli,<\/div>\n
Herojt\u00eb e mo\u00e7\u00ebm na i ban t’ri,<\/div>\n<\/div>\n
\n
Vargjet flasin p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si rapsodi, p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebs e melodis\u00eb s\u00eb tij, i b\u00ebn heronjt\u00eb e kaluar t\u00eb duken si t\u00eb rinj dhe t\u00eb ndritsh\u00ebm.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Pash\u00eb kang\u00ebn e trimnis\u00eb,<\/div>\n
Krisja kang\u00ebs t’lasht\u00eb dardane!<\/div>\n<\/div>\n
\n
Theksohet fuqia e k\u00ebng\u00ebs s\u00eb rapsodit p\u00ebr t’i rikthyer n\u00eb kujtes\u00eb trim\u00ebrin\u00eb dhe heronjt\u00eb e kaluar p\u00ebrmes muzik\u00ebs e k\u00ebng\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb dhe tradicionale dardane. Rapsodi p\u00ebrdor k\u00ebng\u00ebn p\u00ebr ta lidhur t\u00eb kaluar\u00ebn me t\u00eb tashmen dhe p\u00ebr ta mbajtur t\u00eb gjall\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb kulturore dhe historike, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe t\u00eb prekshme p\u00ebr brezat e rinj.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Pash\u00eb at’ \u00e7erdhe me filiza t’ri;<\/div>\n
Q\u00eb s’ na e lan\u00eb fisin me u fik\u00eb<\/div>\n<\/div>\n
\n
vargje q\u00eb simbolizojn\u00eb vazhdim\u00ebsin\u00eb dhe p\u00ebrjet\u00ebsimin e kultur\u00ebs dhe traditave, duke e mbajtur fisin dhe identitetin shqiptar t\u00eb gjall\u00eb. Rapsodi ndihmon n\u00eb mbijetes\u00ebn e identitetit komb\u00ebtar p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve dhe muzik\u00ebs.<\/div>\n
“Q\u00eb s’na i l\u00e2n\u00eb arm\u00ebt me u ndryshk\u00eb…”<\/div>\n
Ky varg thekson se traditat foklorke dhe luftarake shqiptare jan\u00eb t\u00eb ruajtura dhe t\u00eb ndihmuara nga rapsodi, i cili frym\u00ebzon q\u00eb arm\u00ebt dhe pasurit\u00eb kulturore t\u00eb mos kalben e t\u00eb mos harrohen.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Un\u00eb t’p\u00ebrcjell me mall n\u00eb gji,<\/div>\n
Ndonjiher\u00eb me lot n\u00eb sy,<\/div>\n
T’k\u00ebndoft\u00eb zemra, si djalit t’ri!<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ka te k\u00ebto vargje ndjesi t\u00eb thella t\u00eb mall\u00ebngjimit dhe p\u00ebrkushtimit p\u00ebr rapsodin, duke shfaqur d\u00ebshir\u00ebn q\u00eb ai t\u00eb k\u00ebndoj\u00eb me zem\u00ebr dhe pasion si nj\u00eb djal\u00eb i ri. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb, p\u00ebrmes artit t\u00eb tij, frym\u00ebzon n\u00eb ruajtjen dhe p\u00ebrjet\u00ebsimin e tradit\u00ebs dhe historis\u00eb, dhe k\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb i dashur p\u00ebr popullin. Ai i jep nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb besnik\u00ebris\u00eb dhe q\u00ebndres\u00ebs historike.<\/div>\n
N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, figura e rapsodit n\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst rapsodik, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrshkruar si nj\u00eb ruajt\u00ebs dhe p\u00ebr\u00e7ues i thell\u00eb i tradit\u00ebs dhe historis\u00eb son\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hero i kultur\u00ebs dhe tradit\u00ebs, nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs n\u00eb ruajtjen e kujtimeve dhe ngjarjeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrmes artit t\u00eb tij dhe k\u00ebng\u00ebve tradicionale.<\/div>\n<\/div>\n
\n
6.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Rapsod\u00ebt jan\u00eb mjesht\u00ebr t\u00eb interpretimit muzikor, jan\u00eb figura t\u00eb respektuara n\u00eb shoq\u00ebri. “K\u00ebng\u00ebtari dhe k\u00ebnga e tij d\u00ebshmojn\u00eb se shum\u00eb gjak t\u00eb shqiptar\u00ebve \u00ebsht\u00eb derdhur p\u00ebr Kosov\u00ebn” , thot\u00eb folkloristi Dr. Rrustem Bersha.<\/div>\n
Respekti dhe nderimi ndaj rapsod\u00ebve n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi e r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb madhe q\u00eb ata kan\u00eb n\u00eb ruajtjen dhe p\u00ebrcjelljen e kultur\u00ebs dhe historis\u00eb komb\u00ebtare. P\u00ebrmes njohurive t\u00eb tyre t\u00eb thella p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn, aft\u00ebsive t\u00eb tyre artistike dhe pjes\u00ebmarrjes n\u00eb ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, rapsod\u00ebt kan\u00eb luajtur dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb tradit\u00ebn e popullit shqiptar. Ata jan\u00eb figura t\u00eb nderuara q\u00eb mbajn\u00eb gjall\u00eb traditat dhe kujtesa kolektive, duke ndihmuar n\u00eb form\u00ebsimin dhe ruajtjen e identitetit komb\u00ebtar .<\/div>\n<\/div>\n
\n
Qershor 2024<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prend BUZHALA FIGURA DHE KULTI I RAPSODIT N\u00cb TRADIT\u00cbN SHQITARE Nd\u00ebr shekuj e mileniume, q\u00eb nga koh\u00ebt e lashta ilirike e deri m\u00eb sot, populli yn\u00eb, krahas Kultit t\u00eb Luft\u00ebtarit dhe Heroit, ka ngritur edhe Kultin e Rapsodit. Ka ndodh\u00eb k\u00ebshtu, sepse rapsod\u00ebt ishin figura ky\u00e7e n\u00eb ruajtjen dhe transmetimin e tradit\u00ebs gojore dhe muzikore […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1913","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1913"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1913\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}