{"id":1919,"date":"2024-08-08T21:15:28","date_gmt":"2024-08-08T21:15:28","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=1919"},"modified":"2024-08-08T21:15:31","modified_gmt":"2024-08-08T21:15:31","slug":"prend-buzhala-perspektivat-e-leximit-kritiko-letrar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2024\/08\/08\/prend-buzhala-perspektivat-e-leximit-kritiko-letrar\/","title":{"rendered":"Prend BUZHALA\u00a0: PERSPEKTIVAT E LEXIMIT\u00a0\u00a0KRITIKO-LETRAR\u00a0"},"content":{"rendered":"<p><span data-contrast=\"auto\">Prend BUZHALA<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">PERSPEKTIVAT E LEXIMIT\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:2,&quot;335551620&quot;:2,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">KRITIKO-LETRAR<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:2,&quot;335551620&quot;:2,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">(Fazli FERATI: LET\u00cbRSIA SI PASION &#8211; V\u00ebshtrime letrare p\u00ebr autor\u00eb dhe vepra,\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:2,&quot;335551620&quot;:2,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">Lena Graphic, Prishtin\u00eb, 2024)<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:2,&quot;335551620&quot;:2,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Fazli Ferati, deri m\u00eb tash, \u00ebsht\u00eb dalluar s autor i disa librave poetik\u00eb, i nj\u00eb v\u00ebllimi me drama p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe i nj\u00eb tjetri me anekdota. Duke qen\u00eb edhe recensues e redaktor i nj\u00eb numri t\u00eb konsideruesh\u00ebm veprash t\u00eb disa autor\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm,\u00a0 ai i ka p\u00ebrcjell\u00eb k\u00ebto vepra edhe me recensione e v\u00ebshtrime kritiko-letrare. K\u00ebshtu, k\u00ebsaj radhe, k\u00ebto shkrime dhe disa t\u00eb tjera, ai\u00a0 ka p\u00ebrmbledhur te nj\u00eb v\u00ebllim i ve\u00e7ant\u00eb me titullin \u201cLet\u00ebrsia si pasion\u201d. Meq\u00eb let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb art dhe dije\u00a0 q\u00eb p\u00ebrfshin krijimin dhe studimin e veprave t\u00eb shkrimtar\u00ebve, ajo p\u00ebrfshin nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb formash dhe stilesh, poezi, proz\u00eb, dram\u00eb, kritik\u00eb, studime dhe ese.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b><span data-contrast=\"auto\"> Pasioni p\u00ebr krijim dhe lexim\u00a0<\/span><\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Duke e titulluar k\u00ebsisoj k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, na d\u00ebfton se let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb pasion q\u00eb p\u00ebrshkon shpirtin e shkrimtar\u00ebve dhe lexuesve, duke krijuar nj\u00eb lidhje t\u00eb thell\u00eb me bot\u00ebn dhe veten, se let\u00ebrsia, si nj\u00eb form\u00eb e artit dhe nj\u00eb medium shprehjeje, p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb pasion t\u00eb thell\u00eb, se ky pasion ndikon n\u00eb krijimin dhe vler\u00ebsimin e veprave letrare. Ky pasion p\u00ebr krijim\u00a0 buron nga nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr t\u2019i shprehur p\u00ebrvojat personale, idet\u00eb e thella dhe ndjesit\u00eb e forta. Nj\u00eb shkrimtar q\u00eb \u00ebsht\u00eb i apasionuar pas let\u00ebrsis\u00eb ndikon thell\u00ebsisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si i krijon veprat e tij. Ai investon jo vet\u00ebm aft\u00ebsit\u00eb e tij t\u00eb procedimit letrar, por edhe zemr\u00ebn dhe shpirtin n\u00eb \u00e7do fjali, n\u00eb \u00e7do karakter dhe \u00e7do ngjarje q\u00eb krijon.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Q\u00eb n\u00eb em\u00ebrtimin e librit, te em\u00ebrtimet e cikleve apo t\u00eb ndonj\u00eb v\u00ebshtrimi kritik, shqiptohen kryefjal\u00ebt e fjal\u00ebsis\u00eb kritike t\u00eb qasjeve let\u00ebrsi dhe pason: \u201cPoezia si pasion (Nga poezia e sotme shqipe)\u201d (cikli\u00a0 dyt\u00eb) apo \u201cPoezia si pasion q\u00eb theu heshtjen\u201d (v\u00ebshtrim p\u00ebr librin me poezi <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">\u201cGjurm\u00eb\u201d t\u00eb Bali Haxhiut). <\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">Kur b\u00ebn fjal\u00eb p\u00ebr poezin\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb t\u00eb Edonesa Malokut, v\u00ebshtrimin e hap me k\u00ebt\u00eb konstatim: \u201cEdonesa Maloku ka pasion leximin e veprave letrare t\u00eb autor\u00ebve tan\u00eb e atyre bot\u00ebror, e cila me nj\u00eb mendjempreht\u00ebsi interpreton dhe analizon tematik\u00ebn e tyre.\u201d Apo p\u00ebr\u00a0 nj\u00eb tjet\u00ebr poete: \u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">Antigona Desku p\u00ebrmes poezis\u00eb q\u00eb e shoq\u00ebron n\u00eb \u00e7do hap t\u00eb jet\u00ebs, sikur iu ka b\u00ebr\u00eb pasion, pa t\u00eb cil\u00ebn jeta do t\u2019i dukej shum\u00eb e varf\u00ebr.\u201d <\/span><span data-contrast=\"auto\">Pasioni p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkushtim ndaj artit dhe nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjurmuar dhe p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb thell\u00eb rreth natyr\u00ebs njer\u00ebzore dhe bot\u00ebs q\u00eb na rrethon. Duke qen\u00eb edhe vet\u00eb n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb lexues t\u00eb till\u00eb, Fazli Ferati e sheh k\u00ebt\u00eb lexim si nj\u00eb proces q\u00eb ndikon n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si k\u00ebta krijues letrar\u00eb e perceptojn\u00eb bot\u00ebn dhe e kuptojn\u00eb vetveten.\u00a0 Vet\u00eb kritika\u00a0 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lexim letrar. Lexuesit dhe kritik\u00ebt letrar\u00eb kan\u00eb d\u00ebshir\u00eb q\u00eb t\u00eb zbulojn\u00eb dhe kuptojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb, t\u00eb ndjejn\u00eb dhe reflektojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb thell\u00eb mbi jet\u00ebn dhe p\u00ebrvojat e tyre.\u00a0 Let\u00ebrsia nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pasion individual; ajo ka gjithashtu nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebri.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Pasioni p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasion p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb ndikim dhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb form\u00ebsimin e bot\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb forc\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb nxit shkrimtar\u00ebt dhe poet\u00ebt n\u00eb procesin e tyre artistik.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><b><span data-contrast=\"auto\">Tema e motive t\u00eb pasura <\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">t\u00eb poezis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span data-contrast=\"auto\">K\u00ebsisoj, edhe libri i Fazliut i shp\u00ebrfaq k\u00ebto pasione p\u00ebr krijimtari si nj\u00eb trajt\u00eb p\u00ebr t\u2019i shprehur k\u00ebto ndjenja dhe p\u00ebr t\u2019i trajtuar p\u00ebrvojat e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb mund t\u00eb ndahen me t\u00eb tjer\u00ebt. Libri ndahet n\u00eb tri pjes\u00eb. Te pjesa e par\u00eb \u201cLigj\u00ebrimi poetik p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb (Nga let\u00ebrsia p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb)\u201d, shkruan p\u00ebr veprat poetike p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb t\u00eb autor\u00ebve Edonesa Maloku, Ismet Tahiraj, Bali Haxhiu dhe Gjon Gjergjaj.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Edonesa Maloku ka nj\u00eb pasion t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr leximin e veprave letrare. Ky pasion shprehet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ajo i qaset krijimit poetik dhe n\u00eb p\u00ebrkushtimin e saj p\u00ebr t\u00eb analizuar dhe interpretuar tematik\u00ebn e k\u00ebtyre veprave. Rr\u00ebnj\u00ebt e saj n\u00eb nj\u00eb familje atdhetare i japin nj\u00eb dimension t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb saj, duke reflektuar ndjeshm\u00ebrin\u00eb dhe p\u00ebrkushtimin ndaj atdheut dhe vlerave komb\u00ebtare. Autori thekson se Edonesa Maloku hyn n\u00eb bot\u00ebn e poezis\u00eb me nj\u00eb kombinim t\u00eb modestis\u00eb dhe talentit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb evident n\u00eb stilin e saj poetik. Poezit\u00eb e saj p\u00ebrmbajn\u00eb kolorit, muzikalitet dhe rim\u00eb q\u00eb jan\u00eb shprehur me mjesht\u00ebri.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">P\u00ebr Ismet Tahirajn dhe poezin\u00eb e tij te vepra \u201cZjarri i Ka\u00e7ak\u00ebve,\u201d Fazl Ferati konstaton se poeti p\u00ebrdor nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb pasur dhe figurative p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar sakrificat e ka\u00e7ak\u00ebve n\u00eb mbrojtje t\u00eb atdheut. Poezia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb e v\u00ebshtir\u00ebsive q\u00eb ata p\u00ebrjetuan, duke ndihmuar lexuesin t\u00eb ndjej\u00eb dhe t\u00eb kuptoj\u00eb jet\u00ebn e tyre t\u00eb mbushur me sakrifica dhe p\u00ebrpjekje. P\u00ebrmes imazheve si &#8220;n\u00ebn qiellin e hapur&#8221; dhe &#8220;zjarret e ndezura,&#8221; Tahiraj krijon nj\u00eb atmosfer\u00eb t\u00eb dukshme dhe t\u00eb prekshme t\u00eb asaj periudhe t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Vargjet e tij jan\u00eb t\u00eb mbushura me detaje t\u00eb gjalla dhe t\u00eb ndjeshme q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb krijimin e nj\u00eb ambienti t\u00eb ngroht\u00eb dhe t\u00eb njohur p\u00ebr lexuesin. Ve\u00e7ohen poezit\u00eb \u201cGjallica\u201d dhe \u201cKuk\u00ebsi\u201d q\u00eb jan\u00eb t\u00eb mbushura me ndjenja t\u00eb thella p\u00ebr traditat dhe virtytet njer\u00ebzore, si mikpritja dhe bujaria, paraqet nj\u00eb lidhje t\u00eb ngusht\u00eb me historin\u00eb dhe kultur\u00ebn shqiptare. Sipas autorit F. Ferati, poezia e Bali Haxhiut te \u201cGjyshi m\u00eb tha\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull i krijimit t\u00eb poezis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb q\u00eb p\u00ebrdor nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb dhe t\u00eb kuptueshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebr\u00e7uar mesazhe edukative dhe pozitive. Haxhiu, p\u00ebrmes vargjeve t\u00eb tij, hy n\u00eb bot\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebve dhe shpreh emocionet e tij p\u00ebrmes p\u00ebrshkrimeve t\u00eb k\u00ebndshme dhe t\u00ebrheq\u00ebse q\u00eb lidhen me jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Vargjet jan\u00eb t\u00eb mbushura me energji pozitive dhe k\u00ebshilla p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, si n\u00eb rastin e \u201cKur zgjedhni detyrat,\u201d ku nx\u00ebn\u00ebsit inkurajohen t\u00eb p\u00ebrmbushin detyrat e tyre dhe t\u00eb marrin pjes\u00eb aktive n\u00eb m\u00ebsim. N\u00eb \u201cGjyshi m\u00eb tha\u201d dhe \u201cGjyshja,\u201d Haxhiu shpreh respektin dhe dashurin\u00eb p\u00ebr gjyshin dhe gjyshen, duke u fokusuar n\u00eb vlerat e trash\u00ebgimis\u00eb dhe familjes.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, t\u00eb dy poet\u00ebt, Ismet Tahiraj dhe Bali Haxhiu, p\u00ebrdorin nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb pasur dhe artistike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebr\u00e7uar mesazhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb zhvillimin e mendjes dhe shpirtit t\u00eb lexuesve t\u00eb tyre, qofshin ata t\u00eb rinj apo t\u00eb rritur.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">P\u00ebr Gjon Gjergjajn pohon se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb em\u00ebr i njohur n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Libri \u201cPuthjet jan\u00eb akullore\u201d ofron nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb dhe t\u00eb \u00ebmb\u00ebl p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt. Vepra e tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb testament i p\u00ebrkushtimit t\u00eb tij ndaj k\u00ebtij zhanri dhe ndaj zhvillimit t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebrmes let\u00ebrsis\u00eb. Poezia e titulluar \u201cPuthjet jan\u00eb akullore\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull i bukur i thjesht\u00ebsis\u00eb dhe eleganc\u00ebs q\u00eb e karakterizon stilin e Gjergjajt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb poezi, Gjergjaj p\u00ebrdor metafor\u00ebn e \u201cputhjeve akullore\u201d p\u00ebr t&#8217;i p\u00ebrshkruar ndjenjat e dashuris\u00eb dhe ngroht\u00ebsis\u00eb, duke u lidhur me ndjenjat e lumturis\u00eb dhe k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb q\u00eb mund t\u00eb ndiej\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Sipas Feratit, Gjon Gjergjaj ka nj\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb thurur vargje q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr mosh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebve, duke p\u00ebrdorur nj\u00eb stil t\u00eb qart\u00eb dhe t\u00eb kuptuesh\u00ebm q\u00eb ndihmon n\u00eb zhvillimin e dashuris\u00eb p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb dhe gjuh\u00ebn shqipe.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Fazli Ferati nuk pretendon t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb vijat karakterizuese e procedimore midis modernitetit e tradicionales n\u00eb shprehjen letrare p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, por vler\u00ebson ve\u00e7antit\u00eb krijuese t\u00eb k\u00ebtyre v\u00ebllimeve poetike. Flet p\u00ebr rolin edukues e arsimor t\u00eb k\u00ebtyre veprave, p\u00ebr temat, motivet e idet\u00eb q\u00eb i p\u00ebrshkojn\u00eb ato. Meq\u00eb i ndan n\u00eb cikle punimet e k\u00ebtij libri, kjo do t\u00eb thot\u00eb se ky autor e b\u00ebn dallimin e qart\u00eb midis let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb tem\u00eb e ndjeshme, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb folur mjaft deri m\u00eb tash e mund t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Kush i p\u00ebrcakton k\u00ebta kufij ndar\u00ebs? Meq\u00eb Fazli Ferati ka qen\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i gjuh\u00ebs e let\u00ebrsis\u00eb shqipe n\u00eb shkollat tona fillore, ai \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me let\u00ebrsin\u00eb n\u00eb disa aspekte t\u00eb saj: si lexues e interpretues i krijimeve n\u00eb procesin m\u00ebsimor dhe si pedagog q\u00eb \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt si lexues. Sado q\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht ka nj\u00eb anashkalim t\u00eb k\u00ebsaj let\u00ebrsie, megjithat\u00eb nd\u00ebr autor\u00eb q\u00eb e njohin legjitimitetin krijues t\u00eb k\u00ebsaj let\u00ebrsie, e d\u00ebshmon edhe Fazliu me k\u00ebto vler\u00ebsime.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><b><span data-contrast=\"auto\"> Qasjet kritike ndaj poezis\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur <\/span><\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mir\u00ebpo, ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb kryesore, nj\u00eb let\u00ebrsi e ndan \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kriter tjet\u00ebr: vlerat artistike.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Pjesa e dyt\u00eb e k\u00ebtij v\u00ebllimi \u201cPoezia si pasion (Nga poezia e sotme shqipe)\u201d po ashtu jan\u00eb recensione t\u00eb autorit p\u00ebr disa libra t\u00eb botuar koh\u00ebve t\u00eb fundit.:\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0 &#8211; (Bali Haxhiu: \u201cGjurm\u00eb\u201d, poezi, Lena Graphic, Prishtin\u00eb 2022),<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&#8211; (Xhemajli Shala: \u201cM\u00eb Duaj ashtu si jam\u2019\u2019, Poezi, Lena Graphic, Prishtin\u00eb, 2021),<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&#8211;\u00a0 (Fatime Kalimashi: \u201cKosova n\u00eb syt\u00eb e mi\u201d, poezi, Lena, Prishtin\u00eb 2022),\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&#8211;\u00a0 (Ismet Krasniqi \u2013 LALA \u2018\u2019Urat\u00eb drejt qiellit\u2019\u2019 , Lena Graphic, Prishtin\u00eb 2023),\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&#8211; (Antigona Desku \u2018\u2019Drit\u00eb n\u00eb mes t\u00eb err\u00ebsir\u00ebs\u2019\u2019, Lena Graphic, Prishtin\u00eb 2024) dhe\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&#8211; Idriz Berisha-Xhixhi: Vlar\u00ebt e bardh\u00eb, poezi, Lena Graphic, Prishtin\u00eb 2024.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Jan\u00eb gjasht\u00eb v\u00ebshtrime kritiko-letrare p\u00ebr gjasht\u00eb vepra poetike. Qasjet kritike p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb varg konvencash kritiko-letrare m\u00eb shum\u00eb t\u00eb karakterit interpretues. Nuk \u00ebsht\u00eb e habitshme q\u00eb, duke vler\u00ebsuar autor\u00eb e vepra, nuk\u00a0 shmanget as intenstetit emocional t\u00eb leximit, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb autori e zvog\u00eblon k\u00ebt\u00eb intensitetin t\u00eb t\u00eb menduarit kritik e vler\u00ebsues, aty ku \u00ebsht\u00eb e nevojshme, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsiatur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb racionale.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:276}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Interpretimi i poezis\u00eb s\u00eb Bali Haxhiut p\u00ebrmbledh nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb temave dhe stilistik\u00ebs s\u00eb poetit. Poeti, pas nj\u00eb periudhe t\u00eb gjat\u00eb heshtjeje, ka zgjedhur t\u00eb shfaq\u00eb p\u00ebrvojat e tij jet\u00ebsore p\u00ebrmes nj\u00eb p\u00ebrmbledhjeje t\u00eb pasur poetike.\u00a0 Dashuria dhe dhimbja, patriotizmi dhe lufta kurbeti dhe migrimi, jan\u00eb punktet interpretuese e tematike q\u00eb, sipas F. Feratit e karakterizojn\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr. Poezit\u00eb e Haxhiut jan\u00eb shpesh narrative dhe pasqyrojn\u00eb p\u00ebrvojat personale dhe ndjenjat e tij p\u00ebr jet\u00ebn dhe historin\u00eb. Ai p\u00ebrdor nj\u00eb stil t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe emocional q\u00eb e b\u00ebn leximin e poezive shum\u00eb t\u00eb preksh\u00ebm dhe t\u00eb kuptuesh\u00ebm.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">N\u00eb interpretimin e poezis\u00eb s\u00eb Xhemajli Shal\u00ebs, poeti prezantohet si nj\u00eb mendimtar q\u00eb p\u00ebrmes fjal\u00ebs krijon nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb jet\u00ebs dhe realitetit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm. Poezia e tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb reflektim i ndjenjave dhe p\u00ebrjetimeve t\u00eb tij personale. P\u00ebrshkrimi i realitetit dhe nostalgjia, mall\u00ebngjimi dhe k\u00ebrkimi p\u00ebr identitet, dashuria dhe besimi, ironia dhe kritika sociale, jan\u00eb disa pik\u00ebv\u00ebshtrime interesante p\u00ebr poezin\u00eb e Xhemajli Shal\u00ebs.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">P\u00ebr v\u00ebllimin poetik t\u00eb Fatime Kalimashit, &#8220;Kosova n\u00eb syt\u00eb e mi&#8221;, Fazli Ferati ballafaqohet me nj\u00eb p\u00ebrmbledhje\u00a0 poezish q\u00eb ve\u00e7ohet p\u00ebr lirikat e saj t\u00eb dashuris\u00eb universale dhe p\u00ebr ndjenjat e thella q\u00eb i transmeton. Shkrimi kritik ve\u00e7on k\u00ebto k\u00ebndv\u00ebshtrime te kjo poezi, si\u00e7 jan\u00eb: dashuria si tem\u00eb kryesore, dashuria p\u00ebr atdheun dhe familjen, tema e m\u00ebrgimit dhe vetmis\u00eb, tematika e barazis\u00eb dhe respektit dhe tematika e thjesht\u00ebsis\u00eb dhe madh\u00ebshtis\u00eb s\u00eb femr\u00ebs shqiptare.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Kur flet p\u00ebr librin poetik &#8220;Urat\u00eb drejt qiellit&#8221; t\u00eb Ismet Krasniqit, v\u00ebren vargjet p\u00ebrkushtuese q\u00eb u jan\u00eb dedikuar figurave q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb thella n\u00eb jet\u00ebn nacionale e historike\u00a0 dhe n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare. Ky v\u00ebllim poetik shpreh respektin dhe mir\u00ebnjohjen p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb kontribuar n\u00eb pasurimin e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore dhe historike. Nj\u00eb tjet\u00ebr element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i librit \u00ebsht\u00eb nderimi p\u00ebr rapsod\u00ebt dhe artist\u00ebt q\u00eb kan\u00eb kontribuar n\u00eb kultivimin e folklorit shqiptar. Antigona Desku, n\u00eb librin e saj poetik \u201cDrit\u00eb n\u00eb mes t\u00eb err\u00ebsir\u00ebs\u201d, p\u00ebrdor fjal\u00ebn poetike p\u00ebr t\u00eb shprehur pasionin e saj dhe p\u00ebr t\u00eb paraqitur p\u00ebrjetimet e jet\u00ebs s\u00eb saj. Poezia e saj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb reflektim i thell\u00eb mbi emocione, dhimbje dhe g\u00ebzim, duke nxjerr\u00eb n\u00eb pah p\u00ebrvojat e saj personale dhe ngjarjet q\u00eb i kan\u00eb formuar jet\u00ebn.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cikli i fundit \u201cKrijues e studiues letrar i mir\u00ebfillt\u00eb (P\u00ebr disa vepra t\u00eb Prend Buzhal\u00ebs)\u201d, merr n\u00eb shqyrtim romanin \u201cNj\u00eb buz\u00ebqeshje p\u00ebrtej varrit\u201d, v\u00ebllimin me tregime \u201cSizifi pa gurin e tij\u201d, studimin monografik \u201cE bukura ka vet\u00ebm nj\u00eb em\u00ebr\u201d (Osman R. Gashi, n\u00eb arte dhe kultur\u00eb)\u201d dhe \u201cPer\u00ebndit\u00eb vdesin p\u00ebr lule\u201d, tregime me pak fjal\u00eb.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><b><span data-contrast=\"auto\"> Modeli leximit<\/span><\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span data-contrast=\"auto\">N\u00eb fund po theksojm\u00eb se autor ka modelin e tij t\u00eb leximit, ka parasysh edhe kategorin\u00eb e lexuesit, t\u00eb nj\u00eb lexuesi si pjes\u00ebmarr\u00ebs aktiv n\u00eb procesin e leximit; do t\u00eb thoshim, t\u00eb modeleve kohore t\u00eb leximit. N\u00eb k\u00ebto modele ekziston di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb e vler\u00eb e amshueshme, sikund\u00ebr k\u00ebto shqiptohen si proces krijues i b\u00ebrjes s\u00eb librit. Do t\u00eb thot\u00eb se edhe ky lib\u00ebr pik\u00ebsynon bindjen se duhet t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb lexuesi.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:252}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Libri i lexuar na ofron vet\u00ebm nj\u00eb paraqitje t\u00eb pjesshme, sepse teksti mbetet i hapur dhe sepse gjithnj\u00eb fillon nga nj\u00eb perspektiv\u00eb e caktuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, leximi transformohet n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb re dhe b\u00ebhet nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsues p\u00ebr t\u00eb zbuluar realitete t\u00eb reja. Kjo qasje \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb e kritik\u00ebs s\u00eb leximit p\u00ebr t\u00eb krijuar transformime t\u00eb reja, jo vet\u00ebm t\u00eb tekstit, por edhe t\u00eb vetvetes dhe t\u00eb bot\u00ebs q\u00eb na rrethon. K\u00ebshtu, leximi shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb proces aktiv dhe krijues, duke na ftuar t\u00eb rishikojm\u00eb dhe t\u00eb rip\u00ebrcaktojm\u00eb realitetet tona p\u00ebrmes nj\u00eb perspektive t\u00eb re \u00e7do her\u00eb q\u00eb lexojm\u00eb.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:252}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prend BUZHALA\u00a0 PERSPEKTIVAT E LEXIMIT\u00a0\u00a0KRITIKO-LETRAR\u00a0 (Fazli FERATI: LET\u00cbRSIA SI PASION &#8211; V\u00ebshtrime letrare p\u00ebr autor\u00eb dhe vepra,\u00a0\u00a0 Lena Graphic, Prishtin\u00eb, 2024)\u00a0 Fazli Ferati, deri m\u00eb tash, \u00ebsht\u00eb dalluar s autor i disa librave poetik\u00eb, i nj\u00eb v\u00ebllimi me drama p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe i nj\u00eb tjetri me anekdota. Duke qen\u00eb edhe recensues e redaktor i nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1919","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1919"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1919\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}