Kadri Tarelli shkruan:
\nNjeriu u mir\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytetar i mir\u00eb. Nj\u00eb njeri i mir\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ekzistoj\u00eb jasht\u00eb nj\u00eb qeverie t\u00eb mir\u00eb. E kot\u00eb t\u00eb diskutohet se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr njeriun, pa marr\u00eb parasysh se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr qytetin.<\/p>\n
Platoni<\/p>\n
FILOZOFIA dhe SHPIRTI….!?
\nMark Zadeja n\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb ri filozofik<\/p>\n
P\u00ebrsh\u00ebndes fisnikun shkodran Mark Zadeja, q\u00eb m\u00eb dhuroi librin e tij m\u00eb t\u00eb
\nfundit, ku shtruar ulen e kuvendojn\u00eb, \u201cForca e filozofis\u00eb dhe e v\u00ebrteta e shpirtit\u201d. \u00c7ka
\ni dallon e \u00e7ka i bashkon, q\u00eb rrin\u00eb kaq pran\u00eb e pran\u00eb, n\u00eb udh\u00ebn e gjat\u00eb t\u00eb dijes,
\nmendimit dhe shkrimit…..!? \u2013 P\u00ebrpiqem ta zgjidh…..!
\nE fal\u00ebnderoj edhe p\u00ebr nj\u00eb arsye me shum\u00eb: se pas kaq vjet\u00ebsh i harruar n\u00eb
\nlexime librash historik, romane, novela, monografi, drama, tragjedi dhe poezi, etj, etj,
\nm\u00eb ktheu t\u00eb rifilloj t\u00eb k\u00ebndoj nj\u00eb tjet\u00ebr let\u00ebrsi, duke m\u00eb futur s\u00ebrish n\u00eb detin e pafund
\nt\u00eb filozofis\u00eb, ku qet\u00ebsisht po ndjehem mir\u00eb.
\nNuk pretendoj se njoh t\u00eb gjith\u00eb krijimtarin\u00eb e k\u00ebtij autori. Kam kaluar n\u00ebp\u00ebr
\nduar ve\u00e7 tre libra: \u201cQyteti i vuajtjes\u201d, \u201cForca e mendimit\u201d, dhe m\u00eb t\u00eb fundit \u201cForca e
\nfilozofis\u00eb dhe e v\u00ebrteta e shpirtit\u201d. N\u00eb p\u00ebrfundim, si shenj\u00eb fal\u00ebnderimi dhe
\nmir\u00ebnjohje, nuk kam p\u00ebrtuar q\u00eb, pasi mbaroj s\u00eb k\u00ebnduari secilin lib\u00ebr, t\u00eb shkruaj
\ndi\u00e7ka nga p\u00ebrjetimi q\u00eb ndjej dhe m\u00ebsimi q\u00eb gjej, ku \u00ebsht\u00eb derdhur pa kursim shum\u00eb
\npun\u00eb, vullnet, d\u00ebshir\u00eb, p\u00ebrpjekje, studim dhe mendim. T\u00eb gjitha s\u00eb bashku t\u00eb
\nngjeshura n\u00eb ark\u00ebn e thesarit t\u00eb dijes dhe kujtes\u00ebs, q\u00eb \u00ebsht\u00eb libri.
\nNuk isha i gabuar kur m\u00eb par\u00eb shkrova dhe publikova shkrimin: \u201cVuajtja e
\nqytetit, si histori, psikologji dhe filozofi\u201d. ….. Ku Marku b\u00ebn zb\u00ebrthimin shpirt\u00ebror,
\nzbulon turbullimet q\u00eb ngjasin n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e tij dhe t\u00eb bashk\u00ebqytetar\u00ebve, studion
\nderi ku t\u00eb \u00e7on durimi dhe si mundet q\u00eb njeriu para k\u00ebtyre llahtarive t\u00eb mbetet p\u00ebrs\u00ebri
\nnjeri dhe qytetar. Ai, m\u00eb konkretisht, merret me dukurin\u00eb e kujtes\u00ebs individuale e
\nkolektive, si proces mendor e m\u00eb pak fizik, duke e trajtuar n\u00eb ndjesit\u00eb psikologjike,
\nm\u00eb pas t\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsuar n\u00eb mendim historik e filozofik.
\nNdryshe ndodh me titullin e nj\u00eb libri tjet\u00ebr, \u201cForca e mendimit\u201d; ku autori vuan
\nderisa gjen titullin, pasi \u00e7do fjal\u00eb apo grup fjal\u00ebsh, p\u00ebrmbledh n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb lakonike
\nesenc\u00ebn e p\u00ebrmbajtjes dhe kumtin q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb te lexuesi, q\u00eb n\u00eb shikim t\u00eb
\npar\u00eb. Dhe, n\u00eb rastin konkret shtrydh n\u00eb ballin\u00eb, p\u00ebrgjith\u00ebsimin teorik e praktik t\u00eb
\ndukurive apo ngjarjeve t\u00eb ndryshme, q\u00eb t\u00eb \u00e7ojn\u00eb drejt maj\u00ebs s\u00eb majave, drejt
\nmendimit filozofik.
\nN\u00eb librin e ri, autori merret thjesht me filozofi, duke na e sjell\u00eb at\u00eb q\u00eb n\u00eb lindje,
\nshekuj m\u00eb par\u00eb, me emrat e njohur Platoni, Artistoteli, Pitagora, Sokrati, etj, etj, p\u00ebr
\nt\u00eb vazhduar me tej me Michel De Montaigne, vazhdon me filozofin Emmanuel
\nKantin, ku mbi varrin e tij do t\u00eb shkruhej postulati i \u201cKritik\u00ebs s\u00eb arsyes
\npraktike\u201d:\u00a0\u201cQielli me yje mbi mua, ligji moral n\u00eb mua\u201d.
\nAutori vazhdon me m\u00eb t\u00eb fundit filozof, me ekzistencialistin Jean Paul Sartre, i
\ncili jetoi dhe veproi n\u00eb shekullin XX-t\u00eb, por q\u00eb refuzoi \u00e7mimin \u201cNobel\u201d, me th\u00ebnien e tij
\nt\u00eb njohur: \u201cNj\u00eb shkrimtar q\u00eb p\u00ebrvet\u00ebson pozicione politike, shoq\u00ebrore apo letrare,
\nduhet t\u00eb veproj\u00eb vet\u00ebm me mjetet q\u00eb jan\u00eb t\u00eb tijat \u2013 pra me fjal\u00ebn e shkruar\u201d. E gjith\u00eb
\nesenca e mendimit t\u00eb tij filozofik p\u00ebrmblidhet n\u00eb k\u00ebto pak fal\u00eb: \u201cT\u00eb ekzistosh do t\u00eb
\nthot\u00eb t\u00eb mendosh mbi jet\u00ebn, deri sa mendimi t\u00eb marr\u00eb form\u00ebn m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkryer t\u00eb
\npranuar prej njer\u00ebzimit\u201d. M\u00eb tej: . \u201cP\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb ekzistosh, pra prania
\njote aty ku jeton, \u00ebsht\u00eb ekzistenca e mendimit. Ajo do t\u00eb vler\u00ebsohet prej arritjeve q\u00eb
\njep ti…….\u201d.
\nSartri filloi t\u00eb harmonizoj\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn let\u00ebrsin\u00eb me problemet e koh\u00ebs.
\n\u201cKush shkruan nuk shkruan p\u00ebr vete, por p\u00ebr nj\u00eb detyr\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb tjetrit, i cili
\n\u00ebsht\u00eb ai q\u00eb q\u00ebndron p\u00ebrpara dhe rri p\u00ebrball\u00eb duke gjykuar e vler\u00ebsuar. Faqe 14.<\/p>\n
Sa m\u00eb p\u00eblqejn\u00eb k\u00ebto pak fjal\u00eb, q\u00eb po ia them vetes, por dua t\u2019ua p\u00ebrs\u00ebris edhe
\nt\u00eb gjith\u00eb miqve t\u00eb mi krijues. Askush nuk mund ta thot\u00eb me bukur dhe m\u00eb shkoqur….!
\nNd\u00ebrsa autori ndjek, p\u00ebrqafon dhe zbaton modelin e filozof\u00ebve si Sartri, – \u201cQ\u00eb \u00ebsht\u00eb
\ndhe q\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb aktiv edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme\u201d.
\nKam ndjesin\u00eb se autori n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr t\u00eb ri, mbi rrug\u00ebtimin e filozofis\u00eb nd\u00ebr
\nshekuj, ka zgjedhur nj\u00eb form\u00eb tjet\u00ebr nga ajo e Mishel d\u00eb Montenj, i cili n\u00eb \u201cEsse\u201d i
\nvendos filozof\u00ebt t\u00eb shprehin dhe diskutojn\u00eb idet\u00eb e tyre ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb, duke u pajtuar
\ne kund\u00ebrshtuar nj\u00ebri-tjetrin. Nd\u00ebrsa filozofi yn\u00eb Marku i vendos doktrinat e secilit
\nkarshi-karshi, nj\u00ebra-tjetr\u00ebs. E gjitha me mendimin se i takon k\u00ebndonj\u00ebsit t\u00eb ditur, t\u00eb
\nb\u00ebj\u00eb vler\u00ebsimin e tyre, diku t\u2019i mbaj\u00eb, diku t\u2019i ndaj\u00eb e t\u2019i shaj\u00eb, diku t\u2019i afroj\u00eb dhe t\u2019i
\npajtoj\u00eb.
\nKjo m\u00ebnyr\u00eb studimi ka nj\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi, pasi na jep t\u00eb gjith\u00eb evolucionin e
\nmendimit filozofik q\u00eb nga lasht\u00ebsia deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme, duke u pasuruar me ide,
\nnga t\u00eb dh\u00ebnat shkencore q\u00eb kan\u00eb arritur nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb till\u00eb zhvillimi, t\u00eb
\npaimagjinueshme p\u00ebr nj\u00eb mendje normale.
\nNuk kam nd\u00ebrmend t\u00eb trajtoj doktrinat e filozof\u00ebve, q\u00eb p\u00ebrmenden n\u00ebp\u00ebr faqet
\ne k\u00ebtij libri t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Do t\u00eb ishte guxim i tepruar, pasi i ka dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje autor
\nMarku. Mjafton t\u00eb ndalem vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb prekje fare t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb dukje: Diku n\u00eb faqe 37,
\nka nj\u00eb n\u00ebn-kapitull \u201cVirtuti \u00ebsht\u00eb njohuri\u201d, nj\u00eb ide e shfaqur dhe e mbrojtur sipas
\nfilozofis\u00eb Platoniane.
\nSot askush nuk e pranon k\u00ebt\u00eb mendim, aq m\u00eb pak Mark Zadeja, q\u00eb n\u00eb titull t\u00eb
\nlibrit shprehet, \u201cForca e filozofis\u00eb dhe e v\u00ebrteta e shpirtit\u201d, sepse \u201cvirtuti\u201d n\u00eb vetvete
\n\u00ebsht\u00eb pjes\u00eb dhe cil\u00ebsi e shpirtit, jo e mendjes dhe nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb as me koh\u00ebn,
\nmosh\u00ebn, varf\u00ebrin\u00eb, pasurin\u00eb apo me postin dhe detyrat q\u00eb mban. Virtuti mund t\u00eb
\nzbukurohet, ndri\u00e7ohet dhe hijeshohet nga dijet dhe njohurit\u00eb e shumta, por n\u00eb fund
\nmbetet pasuri e shpirtit t\u00eb \u00e7do individi dhe q\u00eb gjen vend t\u00eb shfaqet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb
\nveprimtarin\u00eb e tij shoq\u00ebrore. Duksh\u00ebm n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me njer\u00ebzit, me besimin, me
\ndetyr\u00ebn, qytetin, shtetin dhe m\u00eb gjer\u00eb, me kombin n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi.
\nNj\u00eb vler\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb e k\u00ebtij libri studimor, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrvoja jet\u00ebsore e ngulur n\u00eb
\nsinor\u00ebt e filozofis\u00eb, si e \u201cv\u00ebrtet\u00eb e shpirtit\u201d, si m\u00ebsim i domosdosh\u00ebm p\u00ebr \u00e7do individ
\ndhe ca m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb marrin p\u00ebrsip\u00ebr t\u00eb drejtojn\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb, apo drejt\u00ebsin\u00eb,
\ninstitucionet, zyrat dhe shtetin. Lexuesi bindet sapo t\u00eb k\u00ebndoj\u00eb vet\u00eb dy-tre citate t\u00eb
\nshk\u00ebputura nga libri, si porosi p\u00ebr t\u2019i lexuar e m\u00ebsuar dijetar\u00ebt e gjyqtar\u00ebt, m\u00ebsuesit e
\npedagog\u00ebt dhe m\u00eb s\u00eb shumti zyrtar\u00ebt e pushtetar\u00ebt tan\u00eb.
\nPlatoni thot\u00eb:
\n. Njeriu u mir\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytetar i mir\u00eb. Nj\u00eb njeri i mir\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ekzistoj\u00eb
\njasht\u00eb nj\u00eb qeverie t\u00eb mire. E kot\u00eb t\u00eb diskutohet se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr njeriun, pa
\nmarr\u00eb parasysh se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr qytetin. Faqe 38.
\n. Drejt\u00ebsia \u00ebsht\u00eb t\u2019i jap\u00ebsh secilit at\u00eb q\u00eb i takon. Ajo q\u00eb i takon secilit \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt e
\ndrejta p\u00ebr t\u2019u trajtuar ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, bazuar n\u00eb aft\u00ebsit\u00eb dhe edukimin e tij. Nd\u00ebrsa
\najo q\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb secili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatja me ato detyra q\u00eb i k\u00ebrkon pozita q\u00eb i
\n\u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb. Faqe 49
\n. Drejt\u00ebsia \u00ebsht\u00eb lidhja q\u00eb mban t\u00eb bashkuar nj\u00eb shoq\u00ebri, nj\u00eb bashkim harmonik
\nindivid\u00ebsh, ku secili ka gjetur rolin e tij sipas prirjes dhe edukimit t\u00eb tij.
\n. Nuk ka gj\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr nj\u00eb njeri, se sa t\u00eb ket\u00eb pun\u00ebn e tij dhe t\u00eb rr\u00ebmbehet prej
\nsaj.
\n. Njeriu kur \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb njeri, \u00ebsht\u00eb m\u00eb i miri i kafsh\u00ebve, por kur \u00ebsht\u00eb jasht\u00eb
\nligjit dhe drejt\u00ebsis\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb m\u00eb i keqi prej tyre.
\nNd\u00ebrsa Aristoteli, shprehet:
\n. Nuk mund t\u00eb kuptosh bot\u00ebn dhe as njeriun, pa u nisur nga nj\u00eb analiz\u00eb e thell\u00eb n\u00eb
\nvet\u00ebdije, deri sa mendimi t\u00eb marr\u00eb form\u00ebn e tij. Faqe 13.
\n. Q\u00ebllimi aktual i nj\u00eb shteti, duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb p\u00ebrparimin moral t\u00eb popullit t\u00eb tij. Etj,
\netj. Faqe 54
\nN\u00eb lib\u00ebr, autori i kushton nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb m\u00eb t\u00eb zgjeruar mendimit filozofik t\u00eb
\ndijetarit gjerman Emmanuel Kanti, aq sa duket sikur ai \u00ebsht\u00eb dashuruar me k\u00ebt\u00eb<\/p>\n
filozof, i cili e sundoi koh\u00ebn, gjat\u00eb fundit t\u00eb shek. 18 dhe fillim t\u00eb shek. 19. Shtyhem t\u00eb
\nmendoj k\u00ebshtu pasi i p\u00eblqen t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris\u00eb p\u00ebr vete dhe t\u00eb tjer\u00ebt, nj\u00eb fraz\u00eb q\u00eb
\np\u00ebrcakton t\u00eb gjith\u00eb udh\u00ebn e studimit t\u00eb tij, duke u p\u00ebrpjekur ta shp\u00ebrndaj\u00eb edhe te t\u00eb
\ntjer\u00ebt, madje ta zbatoj\u00eb edhe vet\u00eb, m\u00eb s\u00eb miri n\u00eb librat dhe studimet e tij:
\n-\u201cAi, filozofi Kant, u p\u00ebrs\u00ebriste gjithmon\u00eb student\u00ebve t\u00eb tij, – Se detyra e tij nuk
\nishte t\u2019u m\u00ebsonte atyre filozofin\u00eb, por m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb filozofonte, dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb
\nmendonte, t\u00eb arsyetonte me kok\u00ebn e vet, duke u nisur nga injoranca, (mos dija) e tij\u201d.
\n…… – P\u00ebrvoja, kur nuk \u00ebsht\u00eb e lidhur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb unike me intelektin, n\u00eb vetvete do t\u00eb
\nishte e padobishme. \u2013 Shprehet n\u00eb vazhdim autori.
\nMendoni nj\u00eb \u00e7ast m\u00ebsuesin e historis\u00eb: – Si \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb, t\u00eb mbetet skllav i
\nnj\u00eb date apo emri, (shpesh pa shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi), apo t\u2019i k\u00ebrkoj\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit apo studentit
\nt\u00eb analizoj\u00eb ngjarjen n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi….? \u2013 Jam i bindur se kjo \u00ebsht\u00eb rruga dhe m\u00ebnyra m\u00eb e
\nmir\u00eb, q\u00eb nxit t\u00eb menduarin aktiv, vler\u00ebsues dhe kritik, p\u00ebr t\u2019i par\u00eb ngjarjet t\u00eb lidhura
\nme sistemin shoq\u00ebror, koh\u00ebn, interesat dhe rrethanat. Nj\u00eb form\u00eb pune q\u00eb shpesh nuk
\nmerret parasysh edhe n\u00eb hartimin e teksteve m\u00ebsimor.
\nKy lib\u00ebr m\u00eb shtyn t\u00eb gjykoj veten dhe t\u00eb tjer\u00ebt, kur lexoj:
\n– \u201cVendimet morale nuk mund t\u2019i n\u00ebnshtrohen asnj\u00eb kushti, n\u00ebse nj\u00eb individ
\nvepron p\u00ebr p\u00ebrfitime personale ose nga frika e nd\u00ebshkimit\u201d……
\nM\u00eb tej: – Normat morale respektohen sepse imponohen nga ndjenja e detyr\u00ebs,
\njo p\u00ebr shkak t\u00eb asaj q\u00eb mund t\u00eb arrihet, duke i respektuar ato….. – Morali nuk \u00ebsht\u00eb
\nnj\u00eb \u00e7\u00ebshtje private, pasi nuk \u00ebsht\u00eb private t\u00eb veprosh drejt apo gabim\u201d.
\nJam i bindur se edhe autori Mark Zadeja mendon si un\u00eb, kur po shprehem, –
\nSe nd\u00ebshkimi apo lavd\u00ebrimi \u00ebsht\u00eb privat dhe i takon vet\u00ebm individit, t\u2019i provoj\u00eb, t\u2019i
\ndhembi dhe t\u2019i shijoj\u00eb.
\nNj\u00eb vler\u00eb e shtuar e k\u00ebtij libri \u00ebsht\u00eb, q\u00eb rrall\u00eb e ndesh te autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb,
\nparaqitja e filozofit Emmanuel Kant, jo si i futur dhe i mbyllur n\u00eb korniz\u00eb, por si
\nm\u00ebsues e pedagog, m\u00eb tej edhe si njeri i thjesht\u00eb, si un\u00eb, si ti dhe si gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt,
\npor me nj\u00eb kujtes\u00eb \u201ct\u00eb frikshme\u201d, – thuhet n\u00eb lib\u00ebr. Dijetari Kant, ashtu si ne, kishte
\nd\u00ebshira dhe s\u2019i tutej mundimeve p\u00ebr ta p\u00ebrballuar dhe shijuar jet\u00ebn, edhe duke i l\u00ebn\u00eb
\nshtegun hapur edhe ndonj\u00eb prap\u00ebsi t\u00eb vog\u00ebl, pa d\u00ebmtuar njeri. Aq sa autori vazhdon:
\n– Me bindje mund t\u00eb them, se asnj\u00eb pasuri sado e madhe mund t\u00eb jet\u00eb, nuk mund t\u00eb
\nkrahasohet me qytet\u00ebrimin e njeriut.
\nAutori Mark Zadeja, si studiues ngulmon t\u00eb thot\u00eb: – \u201cFilozofia e vjet\u00ebr i studioi
\ndhe i pasuroi epokat dhe ngjarjet, nd\u00ebrsa filozofia moderne na jep nj\u00eb mesazh m\u00eb t\u00eb
\nfort\u00eb: – Se historit\u00eb pa filozofin\u00eb nuk do t\u00eb kishin realizuar misionin e tyre t\u00eb mbar\u00eb
\nnjer\u00ebzimit. \u2013 Shprehet autori. Faq 9.
\nE gjitha e p\u00ebrmbledhur n\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb librit, q\u00eb ka n\u00eb themel t\u00eb \u201cV\u00ebrtet\u00ebn
\ne shpirtit\u201d: – Ku dijet, kultura, informacioni, luksi, veset, prap\u00ebsit\u00eb dhe luft\u00ebrat jan\u00eb
\nshtuar, ashtu edhe jeta dhe veprimtaria shoq\u00ebrore ka ndryshuar, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb e
\nhapur, nd\u00ebrsa shpirti i njeriut ka mbetur po nj\u00ebsoj, me t\u00eb gjitha cil\u00ebsit\u00eb e mira apo t\u00eb
\nliga, pavar\u00ebsisht se bota \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb e vog\u00ebl, si nga l\u00ebvizjet, ashtu edhe nga
\nmjetet e komunikimit dhe informimit.
\nPik\u00ebrisht k\u00ebsaj dukurie shpirt\u00ebrore, autori i kushton nj\u00eb goxha vend studimi,
\nshtrimi dhe diskutimi racional. \u00cbsht\u00eb merit\u00eb e tij, q\u00eb b\u00ebn nj\u00eb shtjellim t\u00eb guximsh\u00ebm
\nmbi filozofin\u00eb e \u201cArsyes s\u00eb kulluar\u201d, duke e shtrir\u00eb edhe n\u00eb bot\u00ebn e mendimit
\nshpirt\u00ebror t\u00eb shqiptar\u00ebve, duke arsyetuar dhe mb\u00ebshtetur bindsh\u00ebm, se \u201c\u00cbsht\u00eb
\nrealiteti q\u00eb prodhon mrekullin\u00eb\u201d. Nj\u00eb p\u00ebrfundim dhe p\u00ebrkufizim i mir\u00ebpritur nga filozofi
\nyn\u00eb, si \u201cgjetje e re\u201d p\u00ebr \u201cT\u00eb v\u00ebrtetat e shpirtit arb\u00ebror\u201d, si arritje e shkall\u00ebs s\u00eb lart\u00eb t\u00eb
\nmendimit teorik, kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr shpirtin dhe Zotin.
\n\u00cbsht\u00eb e tep\u00ebrt t\u00eb shtojm\u00eb fjal\u00eb: – kur, \u201dMendimi, kjo dhunti\u00a0 e pa\u00e7mueshme\u00a0e
\nZotit dhe e natyr\u00ebs \u00ebsht\u00eb padyshim kapitali\u00a0 m\u00eb i \u00e7muesh\u00ebm\u00a0 i krijes\u00ebs njer\u00ebzore\u201d, –
\nThot\u00eb n\u00eb vazhdim autori Mark Zadeja. E gjitha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje dhe p\u00ebrshpirtje
\nmadhore, ku filozofia, besimi dhe jeta, nd\u00ebrthuren pazgjidhshm\u00ebrisht si realitet dhe
\nbot\u00ebkuptim.<\/p>\n
Ajo q\u00eb dua ta them me forc\u00ebn e mendimit dhe fjal\u00ebs sime, q\u00eb mb\u00ebshtetet mbi
\ndobin\u00eb e k\u00ebtij libri filozofik, si p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit e student\u00ebt, ashtu edhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb
\nnjer\u00ebzit q\u00eb merren me shkenc\u00eb, me studime dhe veprimtari praktike n\u00eb fush\u00ebn e
\nedukimit qytetar dhe drejtimin e shtetit. Kjo, mendoj, \u00ebsht\u00eb dhe arsyeja q\u00eb ky lib\u00ebr e
\nmeriton t\u00eb jet\u00eb mbi tavolin\u00ebn e pun\u00ebs, apo n\u00eb \u00e7ant\u00ebn e shkollar\u00ebve t\u00eb rinj, p\u00ebr ta
\nk\u00ebnduar m\u00eb nge, kur duan t\u00eb marrin k\u00ebshilla t\u00eb vyera, apo kur marrin vendime p\u00ebr
\njet\u00ebn dhe t\u00eb ardhmen e tyre.
\nN\u00eb fund shkrimin dua ta mbyll me k\u00ebto pak fjal\u00eb, t\u00eb filozofes Anelore Euler,
\nhartuese e hyrjes s\u00eb k\u00ebtij libri, si nj\u00eb porosi p\u00ebr krijuesit e shumt\u00eb, q\u00eb gjallojn\u00eb mes
\nnesh:
\n– Jeta e shkrimtarit ose krijuesit, \u00ebsht\u00eb e lidhur thell\u00eb me mendimin vetjak, p\u00ebr
\nt\u2019u mb\u00ebshtetur fort mbi realitetin e jet\u00ebs q\u00eb na rrethon….. p\u00ebr t\u00eb shprehur me t\u00eb gjitha
\nngjyrat, \u00e7astet, njohurit\u00eb, frym\u00ebzimin dhe vendosm\u00ebrin\u00eb, p\u00ebr t\u00eb krijuar mendimin n\u00eb
\nfraz\u00ebn filozofike.
\nNd\u00ebrkoh\u00eb autori Mark Zadeja, n\u00eb shum\u00eb poezi si pjes\u00eb e k\u00ebtij libri, t\u00eb cilat
\nk\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ideo-artistike dhe nj\u00ebherazi filozofike, ngulmon t\u00eb
\nthot\u00eb:
\n…………………
\nJeta e p\u00ebrbuzun, mb\u00ebshtjell\u00eb me padrejt\u00ebsit\u00eb,
\nShfaqte revolt\u00ebn e shpirtit tim…….
\n…………….
\nAndrra ime u zgjue, m\u2019tha: shkuej!
\nShkruej! Do t\u00eb vij\u00eb nj\u00eb dit\u00eb….! Poezia \u201cAndrra ime\u201d
\nM\u00eb p\u00eblqe t\u00eb v\u00eb n\u00eb dukje, se ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane dhe
\nbashk\u00eb me tre librat e tjer\u00eb: \u201cVog\u00eblushja\u201d, \u201cNd\u00ebshkimi i spiunit\u201d dhe \u201cForca e
\nfilozofis\u00eb dhe e v\u00ebrteta e shpirtit\u201d, jan\u00eb pranuar n\u00eb fondin e Bibliotek\u00ebs Komb\u00ebtare
\nGjermane. Besoj se nuk \u00ebsht\u00eb pak. \u00cbsht\u00eb vler\u00ebsim i merituar q\u00eb na ngroh e na b\u00ebn
\nt\u00eb ndjehemi mir\u00eb edhe ne si shqiptar\u00eb.
\nUrime dhe suksese i nderuar z. Mark Zadeja. Libri yt \u00ebsht\u00eb i rrall\u00eb, mes t\u00eb
\nrrall\u00ebve, ndaj i urojm\u00eb t\u00eb shkoj\u00eb e t\u00eb mbetet n\u00eb dor\u00eb t\u00eb lexuesit t\u00eb ditur, q\u00eb t\u00eb
\npasuroj\u00eb dijet me filozofin\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebrtetat e shpirtit krijues.
\nKadri Tarelli
\nJanar 2025.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kadri Tarelli shkruan: Njeriu u mir\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytetar i mir\u00eb. Nj\u00eb njeri i mir\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ekzistoj\u00eb jasht\u00eb nj\u00eb qeverie t\u00eb mir\u00eb. E kot\u00eb t\u00eb diskutohet se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr njeriun, pa marr\u00eb parasysh se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr qytetin. Platoni FILOZOFIA dhe SHPIRTI….!? Mark Zadeja n\u00eb nj\u00eb studim […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2492,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-2491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2491"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2491\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}