{"id":2541,"date":"2025-02-01T21:39:31","date_gmt":"2025-02-01T20:39:31","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=2541"},"modified":"2025-02-01T21:39:36","modified_gmt":"2025-02-01T20:39:36","slug":"kadri-tarelli-shkruan-a-ka-pushime-dimerore-per-bujqit-dhe-bujqesine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2025\/02\/01\/kadri-tarelli-shkruan-a-ka-pushime-dimerore-per-bujqit-dhe-bujqesine\/","title":{"rendered":"Kadri Tarelli shkruan: A KA PUSHIME DIM\u00cbRORE P\u00cbR BUJQIT DHE BUJQ\u00cbSIN\u00cb&#8230;..?"},"content":{"rendered":"<p>Kadri Tarelli shkruan:<br \/>\nA KA PUSHIME DIM\u00cbRORE P\u00cbR BUJQIT DHE BUJQ\u00cbSIN\u00cb&#8230;..?<br \/>\nIntervist\u00eb me Lutfi Isufaj. Dr. Shkencash n\u00eb mbrojtje t\u00eb bim\u00ebve.<br \/>\nI nderuar Dr. Lutfi Isufaj, q\u00eb shkurt ju th\u00ebrrasim profesori, sepse visheni bukur<br \/>\ndhe mbani nj\u00eb \u00e7ant\u00eb, ngjyr\u00eb bezh\u00eb, nj\u00eblloj si profesor\u00ebt e Kembrixhit n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e<br \/>\nbashkuar.<br \/>\n&#8211; Ju ftova p\u00ebr kafe, p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, lidhur me pun\u00ebt<br \/>\ndhe sh\u00ebrbimet q\u00eb kryhen pem\u00ebtari, vreshta dhe ullishta, n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes dimri 2025.<br \/>\nPasi n\u00eb mendimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm, dimri mendohet si periudh\u00eb pushimi p\u00ebr bujqit dhe<br \/>\nbujq\u00ebsin\u00eb n\u00eb fshat, q\u00eb sot i kan\u00eb gjetur nj\u00eb em\u00ebr modern, \u201cferma\u201d dhe \u201cfermer\u00eb\u201d.<br \/>\nShkaku \u00ebsht\u00eb fare i thjesht\u00eb, madje mund t\u00eb qesh\u00ebsh, por mora shkas nga nj\u00eb<br \/>\nbised\u00eb kafeje, me nj\u00eb grup shok\u00ebsh pensionist\u00eb t\u00eb zanateve t\u00eb ndrysh\u00ebm, si<br \/>\nm\u00ebsues, ushtarak\u00eb, ekonomist\u00eb, artist\u00eb, mes nesh edhe agronom\u00eb.<br \/>\nPara pak dit\u00ebsh ju pam\u00eb nga xhamat e kafes, q\u00eb po nxitonit, sikur po ju ikte<br \/>\ntreni. (Nj\u00eb shprehje e vjet\u00ebr, e mbetur nga treni q\u00eb s\u2019priste minutin n\u00eb zbatimin e<br \/>\norarit t\u00eb nisjes, nd\u00ebrsa p\u00ebr mb\u00ebrritjen e dinte vet\u00eb kur vinte n\u00eb stacion).<br \/>\nFillim bisede:<br \/>\n\u2013 Nuk e prisja k\u00ebt\u00eb hyrje bisede kaq t\u00eb bukur, ledhatuese dhe arg\u00ebtuese, &#8211; e<br \/>\nfilloi bised\u00ebn Prof. Lutfiu. \u2013 Po qesh me vete, pasi k\u00ebt\u00eb shprehje \u201cDimri periudh\u00eb<br \/>\npushimi p\u00ebr bujqit\u201d, u b\u00eb nj\u00eb jet\u00eb q\u00eb e d\u00ebgjoj, por tani nuk e besoj, sepse si\u00e7 m\u00eb kini<br \/>\npar\u00eb, edhe un\u00eb q\u00eb jam n\u00eb pension, pushoj vet\u00ebm n\u00eb dit\u00ebt me shi, se kur ka diell&#8230;..<br \/>\n\u00ebh\u00eb&#8230;&#8230; jam n\u00eb parcela me fermer\u00ebt. M\u00eb njoftojn\u00eb dhe vijn\u00eb m\u00eb marrin me makin\u00eb<br \/>\ndhe kjo m\u00eb lumturon, pasi jam n\u00eb natyr\u00eb, nj\u00ebkoh\u00ebsisht shikoj nj\u00eb kthes\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsore<br \/>\nn\u00eb mentalitetin e bujkut ton\u00eb, lidhur me interesin ndaj tok\u00ebs dhe prodhimit, p\u00ebrfshir\u00eb<br \/>\npem\u00ebt frutore, vreshtat dhe ullishtat. Nuk e them p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb qefin vetes, por interesi<br \/>\nedhe p\u00ebr t\u00eb d\u00ebgjuar fjal\u00ebn dhe mendimin e specialistit \u00ebsht\u00eb rritur ndjesh\u00ebm.<br \/>\nPyetje:<br \/>\n\u2013 Cila \u00ebsht\u00eb arsyeja&#8230;? Po shtoj nj\u00eb pyetje n\u00eb radh\u00ebn e atyre q\u00eb kisha<br \/>\nmenduar&#8230;.!<br \/>\nP\u00ebrgjigje:<br \/>\n\u2013 Nuk e di sa kinin sh\u00ebtitur n\u00ebp\u00ebr kodrat e Shijakut, Maminasit, Manz\u00ebs, dhe<br \/>\nIshmit, k\u00ebtu n\u00eb rrethin e Durr\u00ebsit? Nuk di a ju ka r\u00ebn\u00eb rasti t\u00eb udh\u00ebtoni n\u00eb kodrat e<br \/>\nBelshit apo Dumres\u00eb&#8230;.? Do vini re, se tashm\u00eb vendin drur\u00ebve frutor\u00eb, vreshta dhe<br \/>\nullishta, t\u00eb vogla e t\u00eb ve\u00e7uara e kan\u00eb z\u00ebn\u00eb plantacionet, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb sh\u00ebrbim dhe<br \/>\nmendim specialisti. \u2013 M\u00eb tej prof. Lutfiu vazhdon:<br \/>\nMe k\u00ebnaq\u00ebsi v\u00eb re se edhe te fermer\u00ebt \u00ebsht\u00eb pjekur mendimi, se shum\u00eb nga<br \/>\nd\u00ebmtuesit dhe s\u00ebmundjet q\u00eb aktivizohen ndjesh\u00ebm n\u00eb pranver\u00eb dhe ver\u00eb, e<br \/>\nd\u00ebmtojn\u00eb ndjesh\u00ebm prodhimin dhe cil\u00ebsin\u00eb. Nuk po them gj\u00eb t\u00eb re, nga ana<br \/>\nshkencore, se me koh\u00eb jan\u00eb publikuar shkrime n\u00eb gazeta dhe buletine shkencore,<br \/>\npor gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb dimrit rezerva biologjike e d\u00ebmtuesve q\u00ebndron e strukur apo e<br \/>\nheshtur n\u00eb form\u00eb vez\u00ebsh, larvash, krisalin\u00ebs s\u00eb insektit, n\u00eb tok\u00eb, n\u00eb trungjet e<br \/>\npem\u00ebve, n\u00eb zgavrat e l\u00ebkur\u00ebs, etj, etj. K\u00ebshtu e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb kuptohet, se<br \/>\npunimet dim\u00ebrore e pak\u00ebsojn\u00eb ndjesh\u00ebm veprimtarin\u00eb d\u00ebmtuese n\u00eb prodhim, mund<br \/>\nt\u00eb them n\u00eb t\u00eb gjitha llojet e kulturave bujq\u00ebsore, n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb frutave, vreshtave dhe<br \/>\nullishtave.<br \/>\nPyetje:<br \/>\n&#8211; V\u00eb re se shpesh e p\u00ebrdorni fjal\u00ebn d\u00ebmtohet ndjesh\u00ebm prodhimi. A mund t\u00eb<br \/>\np\u00ebrdorni matematik\u00ebn, q\u00eb flet me gjuh\u00ebn e shifrave, sa humbasim apo fitojm\u00eb nga<br \/>\nkjo pun\u00eb dim\u00ebrore?<br \/>\nP\u00ebrgjigje:<br \/>\n&#8211; \u00cbsht\u00eb i njohur rezultati. Jo m\u00eb pak se 30 apo 40%. Nuk \u00ebsht\u00eb pak, jo vet\u00ebm<br \/>\nkur e mendon. P\u00ebrfytyro q\u00eb nga 100 kv ullinj apo rrush, t\u00eb humbas\u00ebsh 30 apo 40 kv.<br \/>\nCili nga ne do ta pranonte p\u00ebr t\u00eb justifikuar dembelizmin, mosdijen, apo<br \/>\npakujdesin\u00eb?<\/p>\n<p>Pyetje:<br \/>\n&#8211; Si specialist i vjet\u00ebr me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb bim\u00ebve, \u00e7far\u00eb<br \/>\nmendoni se arrihet me kryerjen e trajtimeve dim\u00ebrore&#8230;? N\u00eb ve\u00e7anti \u00e7\u2019 jan\u00eb trajtimet<br \/>\ne dru frutor\u00ebve, si nj\u00eb nga deg\u00ebt e bujq\u00ebsis\u00eb?<br \/>\nP\u00ebrgjigje:<br \/>\n&#8211; E theksova pak m\u00eb lart: synohet prodhimi dhe cil\u00ebsia e tij, si nj\u00eb tregues i<br \/>\nr\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, kur mendojm\u00eb tregun vendas me turizmin e shtuar dhe eksportin q\u00eb ka<br \/>\nk\u00ebrkesa t\u00eb larta deri te sasia e pesticideve dhe kimikateve t\u00eb p\u00ebrdorura. Laboratori<br \/>\nnuk t\u00eb mban me hat\u00ebr. Nd\u00ebrsa p\u00ebr punimet ato dihen jo vet\u00ebm nga specialist\u00ebt, por<br \/>\nedhe nga fermer\u00ebt. Rend\u00ebsi ka kujdesi dhe cil\u00ebsia e pun\u00ebs, jo vet\u00ebm t\u00eb punimit t\u00eb<br \/>\ntok\u00ebs rreth kuror\u00ebs, por edhe largimi dhe eliminimi i deg\u00ebve t\u00eb thata, deg\u00ebt e<br \/>\nkrasitura, grumbujt e barishteve, q\u00eb shpesh i lem\u00eb n\u00eb an\u00eb t\u00eb parcelave, etj, etj. Nj\u00eb<br \/>\nkujdes i shtuar duhet n\u00eb p\u00ebrdorimin e sp\u00ebrkatjeve dhe recetat e kimikateve.<br \/>\nMbase \u00ebsht\u00eb vendi t\u00eb theksohet p\u00ebr nj\u00eb bashk\u00ebpunim me t\u00eb specializuar me<br \/>\nfarmacit\u00eb bujq\u00ebsore, q\u00eb tregtojn\u00eb helme dhe kimikate p\u00ebr zhdukjen e d\u00ebmtuesve<br \/>\ngjat\u00eb sp\u00ebrkatjeve, duke ditur jo vet\u00ebm leverdin\u00eb, por edhe rrezikun e mosdijes apo<br \/>\npakujdesis\u00eb. Specialist\u00ebt jan\u00eb k\u00ebshilluesit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb besuesh\u00ebm.<br \/>\nPyetje:<br \/>\n&#8211; Me q\u00eb jemi n\u00eb periudh\u00eb dimri: Ku dhe kur duhet t\u00eb kryhen punimet p\u00ebr t\u00eb<br \/>\nmbrojtur sh\u00ebndetin dhe prodhimin e drur\u00ebve frutor? Po e b\u00ebj m\u00eb konkrete pyetjen:<br \/>\nCilat jan\u00eb dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb mira gjat\u00eb dimrit, p\u00ebr t\u00eb kryer trajtimet dim\u00ebrore?<br \/>\nP\u00ebrgjigje:<br \/>\n&#8211; Pyetje me vend, me vler\u00eb p\u00ebr \u00e7do kuvend: Dit\u00eb m\u00eb t\u00eb mira jan\u00eb ato me diell,<br \/>\npra dit\u00eb pa reshje dhe lag\u00ebshtir\u00eb moti, q\u00eb fatmir\u00ebsisht klima e vendit ton\u00eb i ka t\u00eb<br \/>\nmjaftueshme, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb me boll\u00ebk, sidomos n\u00eb zon\u00ebn bregdetare, ku jan\u00eb<br \/>\np\u00ebrqendruar edhe sip\u00ebrfaqet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha me pem\u00eb, vreshta dhe ullishta.<br \/>\nPyetje:<br \/>\n&#8211; Ju e njihni mir\u00eb organizimin e veprimtaris\u00eb bujq\u00ebsore, tashm\u00eb edhe n\u00eb<br \/>\nkushtet e pron\u00ebs private t\u00eb tok\u00ebs n\u00eb fshat. Ndaj po pyes: A ka specialist\u00eb n\u00ebp\u00ebr<br \/>\nqendra dhe fshatra q\u00eb japin ndihmes\u00eb, si k\u00ebshillues, n\u00eb kryerjen me sukses t\u00eb<br \/>\npunimeve bujq\u00ebsore, n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb sh\u00ebrbimeve dim\u00ebrore n\u00eb pem\u00ebtari&#8230;..? N\u00eb<br \/>\nvazhdim t\u00eb pyetjes: Cila \u00ebsht\u00eb porosia p\u00ebr specialist\u00ebt e rinj, si doktor\u00eb t\u00eb mbrojtjes<br \/>\ns\u00eb bim\u00ebve?<br \/>\nP\u00ebrgjigje:<br \/>\n&#8211; P\u00ebrgjigjen po e filloj nga fundi.<br \/>\nDoktor\u00ebt apo mjek\u00ebt e mbrojtjes s\u00eb bim\u00ebve, pra specialist\u00ebt e rinj, duhet t\u00eb<br \/>\njen\u00eb t\u00eb pap\u00ebrtuar p\u00ebr ta par\u00eb problemin n\u00eb vend dhe t\u00eb jap\u00eb udh\u00ebzim p\u00ebr mbrojtjen<br \/>\ndhe trajtimin e bim\u00ebve. Duhet t\u00eb d\u00ebgjohet m\u00eb shum\u00eb z\u00ebri i tyre, jo vet\u00eb te fermer\u00ebt,<br \/>\npor edhe n\u00eb zyrat e shtetit, pasi prodhimi bujq\u00ebsor \u00ebsht\u00eb problem komb\u00ebtar dhe<br \/>\npasuri komb\u00ebtare. Telefoni \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr njoftim. \u00cbsht\u00eb nj\u00ebsoj sikur t\u2019i thash<br \/>\nmjekut m\u00eb thuaj nga se vuaj, pa t\u00eb vizituar&#8230;!<br \/>\nPyetje:<br \/>\n&#8211; S\u2019 besoj se jam jasht\u00eb teme, kur ju pyes: A ndjeni dhimbje shpirt\u00ebrore, kur<br \/>\nkujtoni Institutin e Mbrojtjes s\u00eb bim\u00ebve, ku kini punuar p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb&#8230;.<br \/>\nNuk e imagjinoj dot pse u mbyll\u00ebn? \u00c7\u2019 fituam dhe \u00e7far\u00eb humb\u00ebm dhe po<br \/>\nhumbasim&#8230;..?<br \/>\nP\u00ebrgjigje:<br \/>\n&#8211; P\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhen pyetur politikan\u00ebt dhe shtetar\u00ebt q\u00eb mor\u00ebn vendim p\u00ebr t\u2019i<br \/>\nmbyllur. Me sa di un\u00eb, q\u00eb jam goxha i sh\u00ebtitur, nuk ka shtet n\u00eb bot\u00eb q\u00eb mos ket\u00eb<br \/>\nInstitut t\u00eb mbrojtjes s\u00eb bim\u00ebve. A mund t\u00eb mendohet nj\u00eb vend pa spitale dhe mjek\u00eb,<br \/>\np\u00ebrfshi edhe laborator\u00ebt e studimit dhe k\u00ebrkimit.<br \/>\nInstituti n\u00eb vetvete, grumbullonte specialist\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, grumbullonte p\u00ebrvoj\u00eb<br \/>\ndhe shp\u00ebrndante dije e p\u00ebrvoj\u00eb, si nga vendi ashtu edhe nga bota.<br \/>\nBesoj nuk \u00ebsht\u00eb pak, kur mendojm\u00eb pasojat.<\/p>\n<p>Kadri Tarelli<br \/>\nJanar 2025.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kadri Tarelli shkruan: A KA PUSHIME DIM\u00cbRORE P\u00cbR BUJQIT DHE BUJQ\u00cbSIN\u00cb&#8230;..? Intervist\u00eb me Lutfi Isufaj. Dr. Shkencash n\u00eb mbrojtje t\u00eb bim\u00ebve. I nderuar Dr. Lutfi Isufaj, q\u00eb shkurt ju th\u00ebrrasim profesori, sepse visheni bukur dhe mbani nj\u00eb \u00e7ant\u00eb, ngjyr\u00eb bezh\u00eb, nj\u00eblloj si profesor\u00ebt e Kembrixhit n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e bashkuar. &#8211; Ju ftova p\u00ebr kafe, p\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-2541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-intervista"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2541"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2541\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}