{"id":2869,"date":"2025-04-19T12:19:34","date_gmt":"2025-04-19T11:19:34","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=2869"},"modified":"2025-04-19T12:19:36","modified_gmt":"2025-04-19T11:19:36","slug":"nga-albert-habazaj18-prill-1921-lindi-nermin-vlora-falaschi-humaniste-shkrimtare-dhe-albanologe-e-shquar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2025\/04\/19\/nga-albert-habazaj18-prill-1921-lindi-nermin-vlora-falaschi-humaniste-shkrimtare-dhe-albanologe-e-shquar\/","title":{"rendered":"NGA Albert HABAZAJ:18 PRILL 1921 LINDI NERMIN VLORA FALASCHI, HUMANISTE, SHKRIMTARE DHE ALBANOLOGE E SHQUAR"},"content":{"rendered":"<p>18 PRILL 1921 LINDI NERMIN VLORA FALASCHI, HUMANISTE, SHKRIMTARE DHE ALBANOLOGE E SHQUAR<br \/>\nNGA Albert HABAZAJ<br \/>\nDrit\u00eb past\u00eb Humanistja Drit\u00ebrore Nermin Vlora Falaschi, mbesa e Ismail Qemalit!<br \/>\nAjo dhe i shoqi, Renzo Falaschi.<br \/>\nKam pasur fatin e madh q\u00eb kam qen\u00eb mik familjar i tyre. Kam qen\u00eb disa her\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tyre<br \/>\nn\u00eb Rom\u00eb. Atje themeluan dhe Akademin\u00eb &amp;quot;Iliria&amp;quot;.\u00a0Renzo ishte ambasador i p\u00ebrjetsh\u00ebm i Italis\u00eb.<br \/>\nT\u00eb dy e donin shum\u00eb Vlor\u00ebn e Shqip\u00ebrin\u00eb, b\u00ebn\u00eb aq shum\u00eb, saq\u00eb t\u00eb dy prehen n\u00eb Kanin\u00eb, n\u00eb<br \/>\nvendorigjin\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb Nerminit&#8230;<br \/>\nDrit\u00eb past\u00eb Humanistja Drit\u00ebrore Nermin Vlora Falaschi, mbesa e Ismail Qemalit!<br \/>\nAjo dhe i shoqi, Renzo Falaschi.<br \/>\nKam pasur fatin e madh q\u00eb kam qen\u00eb mik familjar i tyre. Kam qen\u00eb disa her\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tyre<br \/>\nn\u00eb Rom\u00eb. Atje themeluan dhe Akademin\u00eb &amp;quot;Iliria&amp;quot;.\u00a0Renzo ishte ambasador i p\u00ebrjetsh\u00ebm i Italis\u00eb.<br \/>\nT\u00eb dy e donin shum\u00eb Vlor\u00ebn e Shqip\u00ebrin\u00eb, b\u00ebn\u00eb aq shum\u00eb, saq\u00eb t\u00eb dy prehen n\u00eb Kanin\u00eb, n\u00eb<br \/>\nvendorigjin\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb Nerminit&#8230;<br \/>\nNermin Vlora Falaschi: 18.04.1921-28.11.2004. Jam i detyruar t\u2019i pohoj k\u00ebto shifra, q\u00eb na<br \/>\ntregojn\u00eb fillimin dhe p\u00ebrfundimin e jet\u00ebs fizike t\u00eb Nerminit, A-n\u00eb dhe Zh-\u00ebn\u00eb e segmentit<br \/>\nkronologjik t\u00eb humanistes s\u00eb madhe, q\u00eb i ka, tashm\u00eb, rr\u00ebnj\u00ebt e pashkulura dhe frym\u00ebn e emrit n\u00eb<br \/>\nKanin\u00eb. Nermini, s\u00eb bashku me Renzon (bashk\u00ebshortin e saj, i cili qe italian) prehen n\u00eb Kanin\u00eb,<br \/>\natje ku ka eshtrat e t\u00eb par\u00ebve, atje ku prehet st\u00ebrgjyshi, Ismail Qemal Vlora. Edhe pse, bukuri<br \/>\ndenj\u00ebsisht t\u00eb admirueshme si Nermin Vlora u krijuan n\u00eb k\u00ebt\u00eb planet q\u00eb t\u2019i japin atij drit\u00eb. Nj\u00eb<br \/>\ndrit\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb. Nermin Vlora. Nj\u00eb univers rrezatues. Nj\u00eb univers fisnik. Nj\u00eb akademi n\u00eb l\u00ebvizje.<br \/>\nNj\u00eb zonj\u00eb e madhe dhe e bukur. Ambasadore e kombit shqiptar n\u00eb bot\u00eb.<br \/>\n\u00c7\u2019t\u00eb shkruaj m\u00eb par\u00eb p\u00ebr Nermin Vlor\u00ebn?! E kam njohur nga af\u00ebr. N\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb Vlor\u00eb, n\u00eb<br \/>\nRom\u00eb. N\u00eb Vlor\u00eb, n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb Kanin\u00eb\u2026 Fatlum kam qen\u00eb. Ishin vitet N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb. Filloi t\u00eb<br \/>\nndihej nj\u00eb fllad lirie edhe n\u00eb k\u00ebto vise. Nj\u00eb grup intelektual\u00ebsh dhe atdhetar\u00ebsh u organizuan dhe<br \/>\nkrijuan n\u00eb Vlor\u00eb Shoqat\u00ebn Kulturore Mbar\u00ebshqiptare \u201cIsmail Qemal Vlora\u201d me kryetar Prof. Dr.<br \/>\nBardhosh Ga\u00e7e, n\u00ebnkryetar i par\u00eb Petrit A.Velaj, (i flasin Mandela i Shqip\u00ebris\u00eb, se ka b\u00ebr\u00eb 42<br \/>\nvjet burg e internim, si kund\u00ebrshtar politik i regjimit t\u00eb kaluar), n\u00ebnkryetar Ibrahim O. Haxhiu (i<br \/>\nbiri i Osman Haxhiut t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Vlor\u00ebs), sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm Novruz Bajrami, si dhe<br \/>\n\u201cxhaxhi Ferati\u201d, m\u00eb i dashuri shkrimtar p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, Ferhat \u00c7ak\u00ebrri, Prof As. Dr. Zeko Braho,<br \/>\nLiljana Gjika, Sk\u00ebnder Beqiri, Njazi Hamzaraj, Kozma Billa dhe un\u00eb, Albert Habazaj, an\u00ebtar\u00eb<br \/>\nkryesie. Kryetare Nderi kishim mbes\u00ebn e Plakut t\u00eb Bardh\u00eb t\u00eb Flamurit Komb\u00ebtar, Nermin Vlora<br \/>\nFalaschin. Sa veprimtari t\u00eb bukura kulturore artistike komb\u00ebtare kemi zhvilluar. Me shpirt, me<br \/>\nzjarr, me idealiz\u00ebm. Kishim dhe drit\u00ebn e ngroht\u00eb t\u00eb SAJ. Mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse kan\u00eb qen\u00eb takimet n\u00eb<br \/>\nbibliotek\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb qytetit (sot sht\u00ebpia e Beut), n\u00eb pallatin e Kultur\u00ebs \u201cLab\u00ebria\u201d, n\u00eb Teatrin<br \/>\n\u201cPetro Marko\u201d etj. Ajo vinte p\u00ebrher\u00eb me Renzon. Kishte raste q\u00eb vinte me ta dhe djali i tyre. I<br \/>\nvetmi. Drita e syve. Roberto. Nj\u00eb pasdite e pashlyeshme do t\u00eb ngelet n\u00eb kujtes\u00ebn ton\u00eb ajo e 18<br \/>\nPrillit 1993. Nj\u00eb fest\u00eb kulturore. Zhvilluam veprimtarin\u00eb kulturore: \u201cNermin Vlora Falaschi &#8211;<br \/>\npersonalitete e shquar e kultur\u00ebs shqiptare\u201d. Fjal\u00ebt e saj: \u201cNdjehem krenare q\u00eb jam prodhim<br \/>\nshqiptar, u shpreh mir\u00ebnjohjen m\u00ebsuesve t\u00eb mi q\u00eb m\u00eb kalit\u00ebn fizikisht dhe shpirt\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb<br \/>\nmposhtur v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e jet\u00ebs. Un\u00eb jam shqiptare, kam p\u00ebr\u00e7uar z\u00ebrin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb dhe<br \/>\ndua t\u00eb prehem n\u00eb tok\u00ebn shqiptare, n\u00eb Kanin\u00ebn e Vlor\u00eb- toka e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb mi\u201d qe shum\u00eb<br \/>\nemocionuese, frym\u00ebzuese, atdhetare dhe mall\u00ebngjyese p\u00ebr ne, deri n\u00eb adhurim p\u00ebr at\u00eb njeri q\u00eb na<\/p>\n<p>duhej si krijes\u00eb hyjnore. Ajo qe nj\u00eb shqiptare e madhe jasht\u00eb Shqip\u00ebrie. Nuk qe vet\u00ebm z\u00ebri i<br \/>\ngruas s\u00eb shquar shqiptare n\u00eb bot\u00eb, por nj\u00eb identitet shqiptar kulturor dinjitoz n\u00eb Europ\u00eb e kudo ku<br \/>\najo jetoi e punoi n\u00eb funksionin profesional, pa harruar kurr\u00eb e askund misionin atdhetar. Nermin<br \/>\nVlora, shqiptarja e madhe me virtyte t\u00eb larta, do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shembull i shk\u00eblqyer, nj\u00eb rreze drite,<br \/>\nq\u00eb do t\u00eb ndri\u00e7oj\u00eb udh\u00ebn gruas shqiptare n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb Mal t\u00eb Zi, n\u00eb Maqedoni, n\u00eb<br \/>\nGreqi, n\u00eb Turqi, gruas arb\u00ebreshe n\u00eb Itali, shqiptarkave kudo q\u00eb jan\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrcjell\u00eb<br \/>\nbrezave jo vet\u00ebm vlerat e saj, por edhe detyrimin q\u00eb kemi p\u00ebr kombin ton\u00eb t\u00eb dashur.<br \/>\nParafjal\u00eb nga mendimtaria atdhetare e Nerminit: Shkova n\u00eb Itali dhe un\u00eb. Refugjat si shum\u00eb<br \/>\ne shum\u00eb shqiptar\u00eb. Dometh\u00ebn\u00eb njeri ilegal, me num\u00ebr, pa em\u00ebr (i palegalizuar). Shum\u00eb shpejt u<br \/>\nrrita n\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi\u2026U b\u00ebra emigrant! Njeri me em\u00ebr. Legal. Punoja. Mir\u00eb. N\u00eb L\u2019Aquila<br \/>\n(capoluogo di Abruzzo). Jerusalemi i Italis\u00eb (N\u00eb nj\u00eb trajt\u00eb tjet\u00ebr). Si Qytet i T\u00ebrmetit, u njoh pas<br \/>\ngj\u00ebm\u00ebs s\u00eb 6 prillit 1999. Me pun\u00eb e mir\u00ebsjellje, krijova respekt. Dhash\u00eb e mora mir\u00ebsi. Doke.<br \/>\nTradit\u00eb. Me sjellje qytetare. Si njer\u00ebzit. (Ndoshta po hiqja sadopak, aq sa mundesha e sa m\u00eb<br \/>\ntakonte imazhin e \u201cbishtit pas\u201d q\u00eb na kishin v\u00ebn\u00eb ca nga t\u00eb huajt dikur dhe, p\u00ebr dreq, ca nga tan\u00ebt<br \/>\nu dol\u00ebn n\u00eb shteg, duke i b\u00ebr\u00eb iso k\u00ebtij avazi t\u00eb lodhur). Me Nerminin flisja shpesh, por rrall\u00eb<br \/>\nshkoja n\u00eb Rom\u00eb. Kur shkova p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb apartamentin e tyre, n\u00eb periferit\u00eb e qeta, magjike<br \/>\ne me kat\u00ebr stin\u00eb t\u00eb gjelbra, n\u00eb zon\u00ebn Via Gramsci, Villa Borghese, Nr.7 \u2013 jam mrekulluar dhe<br \/>\nkam p\u00ebrjetuar nj\u00eb ndjenj\u00eb krenarie t\u00eb shkall\u00ebs sip\u00ebrore. Jo vet\u00ebm nga mikpritja e nderimi q\u00eb m\u00eb<br \/>\nb\u00ebn\u00eb, sikur un\u00eb, nj\u00eb cop\u00eb shk\u00ebmb ende i palatuar mir\u00eb e zbritur nga malet e T\u00ebrba\u00e7it, t\u00eb isha djali<br \/>\ni tyre apo nj\u00eb mik i madh; jo vet\u00ebm nga biblioteka e madhe, me libra t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb rinj, t\u00eb rrall\u00eb,<br \/>\nenciklopedi, antikuar\u00eb, n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs; jo vet\u00ebm se Nermini fliste<br \/>\nshk\u00eblqyesh\u00ebm nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb kulluar shqipe, q\u00eb vet\u00eb Naim Frash\u00ebri do ta kishte si modelin m\u00eb t\u00eb<br \/>\npast\u00ebr t\u00eb bukurzanimit (t\u00eb shqiptimit, t\u00eb ting\u00ebllimit) t\u00eb shqipes; jo vet\u00ebm se Renco (i shoqi,<br \/>\nRenzo) e kuptonte gjuh\u00ebn shqipe shum\u00eb, shum\u00eb mir\u00eb dhe e fliste shqipen mir\u00eb, jo keq duke<br \/>\nqeshur me d\u00eblir\u00ebsi; por p\u00ebr \u00e7\u2019ka do t\u2019ju rr\u00ebfej: Sallonin e pritjes e kishin n\u00eb form\u00eb drejtk\u00ebnd\u00ebshi,<br \/>\naty te n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb, nj\u00ebqind met\u00ebr katror\u00eb. Nj\u00eb parantez\u00eb. Un\u00eb, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time, mbaj varur n\u00eb<br \/>\nmur fotografin\u00eb e prind\u00ebrve, kur kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb rinj. Fotografit\u00eb e tjera t\u00eb familjar\u00ebve, t\u00eb t\u00eb af\u00ebrmve<br \/>\ni mbaj n\u00eb album. Edhe fotografin\u00eb e vjehrrit n\u00eb album e mbaj. Nuk e di si veproni ju. Kthehemi<br \/>\nn\u00eb Rom\u00eb. Te Renzo. Te Nermini. Sa u futa brenda, shk\u00eblqente salloni i bardh\u00eb e i gjat\u00eb nga<br \/>\nharmonia e kontrasteve t\u00eb gjetura. Po m\u00eb shum\u00eb shk\u00eblqente shpirti tyre. M\u00eb shkuan syt\u00eb n\u00eb fund<br \/>\nt\u00eb sallonit. P\u00ebrtej. N\u00eb ball\u00eb. Majtas sip\u00ebr portreti i Gjergj Kastriot -Sk\u00ebnderbeut. Djathtas sip\u00ebr<br \/>\nportreti i Ismail Qemalit. Piktura t\u00eb m\u00ebdha. Un\u00eb p\u00ebrjetova emocione t\u00eb fuqishme krenarie, por<br \/>\nedhe psikologjia ime (provincialitet shqiptaresk?!) s\u2019m\u00eb linte rehat. M\u00eb ngacmonte. M\u00eb<br \/>\ng\u00ebrvishte. Mir\u00eb kjo, se \u00ebsht\u00eb Mbesa Jon\u00eb, po ky, i zoti i sht\u00ebpis\u00eb \u00ebsht\u00eb italian. Dhe jo dosido.<br \/>\nElit\u00eb. N\u00eb kupol\u00eb t\u00eb saj. Ambasador i p\u00ebrjetsh\u00ebm i Italis\u00eb. Dh\u00ebnd\u00ebr \u00ebsht\u00eb tek ne ai\u2026E<br \/>\nk\u00ebshtu\u2026Por, pa m\u00eb l\u00ebn\u00eb t\u00eb \u201cfilozofoja\u201d gjat\u00eb, vet\u00eb Renzo, me at\u00eb t\u00eb qeshur\u00ebn e tij si t\u00eb<br \/>\nper\u00ebndishme m\u00eb ftoi t\u00eb uleshim. \u201cDo t\u00eb qeras sipas tradit\u00ebs tuaj, &#8211; m\u00eb tha &#8211; q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb dhe imja.<br \/>\nMe raki Skrapari. G\u00ebzuar!\u201d. Tjet\u00ebr surpriz\u00eb e lezetshme kjo. Dhe, sikur t\u00eb qe futur n\u00eb trurin tim<br \/>\nt\u00eb vog\u00ebl, me nj\u00eb z\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb, gurgullues e me kumbim t\u00eb \u00ebmb\u00ebl, nisi bised\u00ebn: \u201cNjer\u00ebz si Ismail<br \/>\nQemali jan\u00eb largpam\u00ebs, jan\u00eb pararend\u00ebs t\u00eb koh\u00ebs: k\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmon veprimtaria e jet\u00ebs s\u00eb tij. K\u00ebt\u00eb<br \/>\ne materializon plot\u00ebsisht edhe peneli i kunat\u00ebs sime, piktores Vera Blloshmi. Apo jo?! Shikoji<br \/>\nme qet\u00ebsi\u201d\u2026 Portretet ishin t\u00eb dallueshme q\u00eb larg, deri n\u00eb detaje. (Nuk i mbaj mend p\u00ebrmasat).<br \/>\nKrijuar nga dashuria dhe talenti i rrall\u00eb i zonj\u00ebs fisnike Vera Blloshmi Mellet, piktore shqiptare<br \/>\nme banim n\u00eb Lond\u00ebr (kush\u00ebrira e par\u00eb e Nerminit). M\u00eb thot\u00eb Nermini, me at\u00eb z\u00ebrin e ngroht\u00eb, t\u00eb<br \/>\nkthjell\u00ebt e melodioz, me nj\u00eb gjuh\u00eb \u00e7ilt\u00ebrsisht metaforike, q\u00eb rridhte natyrsh\u00ebm: \u201cVera jon\u00eb sot<br \/>\npushon n\u00eb Kopshtin e bukur t\u00eb Kujtimeve, por veprat e saj madh\u00ebshtore stolisin kontinentet e<\/p>\n<p>ndryshme. Ja shikoji vet\u00eb k\u00ebto dy portrete vigane: Veshja dhe syt\u00eb e flakt\u00eb t\u00eb Sk\u00ebnderbeut<br \/>\nd\u00ebshmojn\u00eb heroin fitues t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm me mjete t\u00eb armatosur. Syt\u00eb e portretit t\u00eb Ismail Qemalit<br \/>\nkan\u00eb nj\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb sh\u00ebnuar, me dukuri pa zbraz\u00ebti morale e shpirt\u00ebrore, ku burimi i pashtersh\u00ebm<br \/>\ni dashuris\u00eb p\u00ebr Atdhe, b\u00ebjn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim p\u00ebr\u00e7apjen kryesore t\u00eb q\u00ebllimeve t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij. Jet\u00eb,<br \/>\nku pasqyrohet ideali i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm se pavar\u00ebsia politike nuk mund t\u00eb ket\u00eb jet\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, n\u00ebse<br \/>\nnuk fark\u00ebtohet edhe autonomia ekonomike\u201d\u2026M\u00eb ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb p\u00ebrshtypje Renzo Falaschi<br \/>\nmbetet nj\u00eb rast unikal. Ai e donte shum\u00eb Nerminin. Qe e bukur nga fiziku. Nga shpirti. Nga<br \/>\nmendimi. E nderonte shum\u00eb Ismail Qemalin, jo thjesht\u00eb se qe gjyshi gruas s\u00eb tij t\u00eb dashur, por<br \/>\nsepse plot\u00ebsonte profilin e vizionarit t\u00eb koh\u00ebs. E vler\u00ebsonte shum\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, jo thjesht\u00eb se qe<br \/>\nvendlindja e gruas s\u00eb tij t\u00eb dashur, por sepse i \u00e7monte virtytet fisnik\u00ebrisht t\u00eb larta dhe se n\u00eb<br \/>\nvendin e shqipeve ai gjente djepin e gjuh\u00ebve. B\u00ebm\u00eb shum\u00eb fotografi. Me Nerminin vet\u00ebm. Me<br \/>\nRenzon vet\u00ebm. Me t\u00eb dy, si me dy urata drit\u00ebrimi. Shum\u00eb nga ato fotografi (sidomos pas djegies<br \/>\naksidentale me gaz n\u00eb apartamentin e saj) ik\u00ebn bashk\u00eb me t\u00eb. Kam qen\u00eb disa her\u00eb n\u00eb<br \/>\napartamentin e tyre, sa koh\u00eb punova n\u00eb Itali. Ajo banes\u00eb u b\u00eb streh\u00ebz aq e ngroht\u00eb p\u00ebr atdhetar\u00ebt<br \/>\nshqiptar\u00eb, p\u00ebr shqiptar\u00ebt emigrant\u00eb dhe refugjat\u00eb (ende t\u00eb palegalizuar n\u00eb ato vite) q\u00eb punonin me<br \/>\ndjers\u00ebn e ballit, mendonin e vepronin dhe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Ajo sakrifikoi pasurin\u00eb e saj dhe t\u00eb<br \/>\nRenzos p\u00ebr Akademin\u00eb \u201cIliria\u201d, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare, p\u00ebr albanologjin\u00eb, p\u00ebr historin\u00eb dhe<br \/>\nqytet\u00ebrimin shqiptar. Por, ajo mori me vete xhevahiret e shpirtit, vlera t\u00eb pamohueshme dhe t\u00eb<br \/>\ngjithmonshme. Iku ajo. U mbyll Dera e Madhe. Eh!\u2026 M\u00eb dha libra boll. Nd\u00ebr to nj\u00eb revist\u00eb<br \/>\n\u201cKoha e jon\u00eb = Notre temps\u201d, organi Bashkimit demokrat Shqiptar, botuar n\u00eb Franc\u00eb n\u00ebn<br \/>\ndrejtimin e Lec Shllakut, e p\u00ebrkohshme Politike &#8211; Kulturore &#8211; Shoq\u00ebnore, Nr.10-11-11, vjeti<br \/>\nXXXI, Tetor &#8211; Nandor &#8211; Dhetor 1992. Me ISSN. Nermini kishte botuar shkrimin (kryeartikull):<br \/>\n\u201cIsmail Qemal Vlora, gjysh i gjith\u00eb Shqiptar\u00ebve\u201d. E nis shkrimin si nj\u00eb romantike e zjarrt\u00eb, por<br \/>\nme logjik\u00ebn krahasimtare t\u00eb koh\u00ebs p\u00ebr vler\u00ebsimin e Vepr\u00ebs: \u201cIsmail Qemali, Plaku i Vlor\u00ebs, por<br \/>\nedhe djaloshi i p\u00ebrhersh\u00ebm i gjith\u00eb Shqiptar\u00ebve, pa dallim feje, krahine ose n\u00ebnshtet\u00ebsie. Atij i<br \/>\nkishte th\u00ebn\u00eb gjaku: \u201cShko mor shpirt shko, se kam nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinj t\u00eb \u00e7do moshe\u201d! Prandaj, me<br \/>\nplot t\u00eb drejt mund t\u00eb themi se Ai, me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ishte \u201cPlaku i Vlor\u00ebs\u201d, por me iderat e tija<br \/>\nlargpam\u00ebse mund t\u00eb konsiderohet si njeri i ndri\u00e7uar i dit\u00ebve tona, ku merita e v\u00ebrtet\u00eb e fitores<br \/>\nq\u00ebndron n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e bindjes, n\u00eb holl\u00ebsirat e diplomacis\u00eb, jo n\u00eb ndeshjen e fuqive t\u00eb armatosura.<br \/>\nIsmail Qemali ishte njeri tep\u00ebr i but\u00eb, tep\u00ebr intelektual, p\u00ebr t\u2019i zgjedhur \u00e7\u00ebshtjet me ndihm\u00ebn e<br \/>\narm\u00ebve: Ai kishte arritur t\u2019i hapi Portat e Shteteve Kryesore t\u2019Evrop\u00ebs me sjelljen, e kultur\u00ebn dhe<br \/>\nme diplomacin\u00eb e tij t\u00eb st\u00ebrhollt\u00eb e largpam\u00ebse\u201d. N\u00eb fund t\u00eb atij kryeartikulli (jo vet\u00ebm se \u00ebsht\u00eb<br \/>\nvendosur n\u00eb faqen e fillimit t\u00eb revist\u00ebs), Motra e Madhe na jep nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb t\u00eb dobishme atdhetare<br \/>\nme urt\u00ebsin\u00eb karakteristike t\u00eb shkrimtaris\u00eb s\u00eb dalluar q\u00eb p\u00ebrtej: \u201c\u2026Ismail Qemali na dhuroi nj\u00eb<br \/>\n\u201cATDHE\u201d. Por neve, deri m\u00eb sot, nuk e kemi kuptuar vler\u00ebn e k\u00ebsaj dhurate. Ne kemi b\u00ebr\u00eb<br \/>\ngabime t\u00eb shumta. Le t\u00eb fillojm\u00eb ta kuptojm\u00eb tani,\u2026, meq\u00eb ai q\u00eb pranon gabimin e vet, do t\u00eb<br \/>\nthot\u00eb se ka filluar t\u00eb qortohet. K\u00ebshtu do t\u2019a nderojm\u00eb Gjyshin ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, Ismail<br \/>\nQemalin dhe gjith\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij. K\u00ebshtu do ta sjellim n\u00eb gjirin amtar\u00eb Kosov\u00ebn<br \/>\nkreshnike dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb e shpartalluar\u2026\u201d. (Shih: \u201cKoha e jon\u00eb = Notre temps\u201d, vep. e cit., f. 3-<br \/>\n6). N\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb 31 regjistrime bibliografike ku p\u00ebrmendet emri<br \/>\ni Nerminit (jo vet\u00ebm si autore, por edhe si redaktore etj., apo q\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar p\u00ebr t\u00eb nga t\u00eb<br \/>\ntjer\u00ebt). M\u00eb shqet\u00ebson nj\u00eb fakt. Mungojn\u00eb librat kryesor\u00eb t\u00eb Nermin Vlora Falaschit n\u00eb fondin e<br \/>\nBibliotek\u00ebs m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. V\u00ebrtet\u00eb q\u00eb ajo shum\u00eb botime i realizoi n\u00eb Rom\u00eb.<br \/>\nPor ka botuar dhe n\u00eb Prishtin\u00eb. Dhe n\u00eb Shkup. Po n\u00eb Tiran\u00eb? Pse jo?! Par\u00e1! Para!\u2026 Po ngjet si<br \/>\nme \u00c7omor\u00ebn. E me t\u00eb tjer\u00ebt\u2026Megjithat\u00eb, duhet gjetur nj\u00eb mekaniz\u00ebm q\u00eb gjith\u00eb titujt libra t\u00eb<br \/>\nbotuar nga pena e Nermin Vlor\u00ebs t\u00eb sigurohen p\u00ebr pasurimin e fondit t\u00eb Bibliotek\u00ebs Komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>N\u00eb bibliotek\u00ebn personale kam opusin e veprave t\u00eb humanistes shqiptare. Kam edhe mungesa. Nj\u00eb<br \/>\nlib\u00ebr madhor i Nermin Vlora Falaschit \u00ebsht\u00eb ai me titull \u201cL\u2019etrusco lingua viva\u201d n\u00eb serin\u00eb<br \/>\n\u201cAntiche civilt\u00e0 mediterranee &#8211; II\u201d, Bardi Editore, Roma, 1989, nj\u00eb monografi shkencore n\u00eb me<br \/>\n187 faqe tekst, figura me ngjyra, grafika, sh\u00ebnja, alfabete, me modele n\u00eb tre gjuh\u00eb italisht,<br \/>\nanglisht dhe n\u00eb fr\u00ebngjisht. P\u00ebrkthimin n\u00eb anglisht e ka realizuar me mjesht\u00ebri dhe aft\u00ebsi Renzo<br \/>\nFalaschi. Me nj\u00eb bibliografi t\u00eb pasur nga studiuesit m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb bot\u00ebs si dhe ata shqiptar\u00eb n\u00eb<br \/>\nfushat e arkeologjis\u00eb, t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb, let\u00ebrsis\u00eb, t\u00eb historis\u00eb dhe t\u00eb kultur\u00ebs. N\u00eb koh\u00ebn kur lexon<br \/>\nlibrin \u201cL\u2019etrusco lingua viva\u201d (\u201cGjuha etruske &#8211; gjuh\u00eb e gjall\u00eb\u201d, sh\u00ebn. im: A.H), t\u00eb bien n\u00eb sy<br \/>\nedhe pika t\u00eb tjera takimi n\u00eb elementet gramatikor\u00eb midis shqipes dhe etruskishtes, sidomos disa<br \/>\nprej tyre q\u00eb shqipja i ka deri diku t\u00eb dallueshme nga gjuh\u00ebt indoevropiane. Gjithashtu v\u00ebrehet<br \/>\np\u00ebrqasje kulturore dhe afri e p\u00ebrbashkime antropologjike (mesdhetar\u00eb jemi), sikurse, natyrsh\u00ebm,<br \/>\nduken dhe distancat apo p\u00ebrve\u00e7imet antropologjike (lokalitetet e banimit), q\u00eb, n\u00eb fakt, vet\u00ebm nj\u00eb<br \/>\nstudiues i holl\u00eb i fush\u00ebs mund t\u2019i v\u00ebrej\u00eb. Nj\u00eb lib\u00ebr tjet\u00ebr me studime t\u00eb thelluara me firm\u00ebn e<br \/>\nNermin Vlora Falaschit \u00ebsht\u00eb monografia \u201cLasht\u00ebsia e gjuh\u00ebs shqipe sipas dokumenteve<br \/>\nepigrafike nga Egjeu deri n\u00eb Atlantik\u201d n\u00eb serin\u00eb \u201cQytet\u00ebrime t\u00eb lashta mesdhetare &#8211; III\u201d, Bardi<br \/>\nEditore, Roma, 1991, me 149 faqe, vet\u00ebm n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lb\u00ebr jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dhe<br \/>\np\u00ebrmbledhja e transmentimeve t\u00eb programit kulturor t\u00eb Radio Vatikanit. Autorja ka b\u00ebr\u00eb kushtim<br \/>\nn\u00eb fillim t\u00eb librit: ky lib\u00ebr \u00ebsht urat\u00eb p\u00ebr bashkimin e gjith\u00eb etnive Shqiptare n\u00eb vatr\u00ebn e madhe<br \/>\nevropiane\u201d. N\u00eb librin \u201cShqipja \u00e7el\u00ebsi i gjuh\u00ebve\u201d, n\u00eb serin\u00eb \u201cQytet\u00ebrime t\u00eb lashta mesdhetare &#8211;<br \/>\nIV\u201d ajo m\u00ebshon mbi metod\u00ebn e karbonit C14 dhe e v\u00ebshtron lasht\u00ebsin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe duke<br \/>\nkrahasuar fjal\u00ebt me rr\u00ebnj\u00eb pellazgo &#8211; ilire (gjurm\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs t\u00eb shkruar s\u2019ka ende, sh\u00ebn.im &#8211; A.H)<br \/>\nn\u00eb disa gjuh\u00eb, n\u00eb shqip, n\u00eb italisht, n\u00eb anglisht, dhe, sipas saj, gjuha shqipe ka gjyshe ilirishten.<br \/>\nAjo shkon m\u00eb tej, duke na rr\u00ebfuer se st\u00ebrgjyshe e shqipes \u00ebsht\u00eb pellazgjishtja. K\u00ebtu ka<br \/>\npaqart\u00ebsira. Turbullira. Tis mjegulle. Biles perde. P\u00ebrse mos t\u00eb themi dhe der\u00eb t\u00eb mbyllur t\u00eb<br \/>\nblinduar p\u00ebr t\u00eb g\u00ebrmuar thell\u00ebsive retrospektive t\u00eb linguistik\u00ebs ton\u00eb. Munges\u00eb guximi profesional<br \/>\napo pamjaftueshm\u00ebri provash? Nermini shpeshher\u00eb i vler\u00ebsonte shum\u00eb gjuh\u00ebtar\u00ebt e m\u00ebdhenj<br \/>\nShaban Demiraj dhe Mahir Domi p\u00ebr diturin\u00eb e tyre, teoricien\u00eb t\u00eb shquar jan\u00eb &#8211; thoshte &#8211; por pse<br \/>\nheshtin? Prakikisht kishte v\u00ebrejtje. Dijet e tyre duhet t\u2019i japin rezultatet e k\u00ebrkimit. Konkrete dhe<br \/>\nt\u00eb m\u00ebdha. Dhe citonte nga Enciklopedia e Madhe Greke: \u201cSt\u00ebrgjysh\u00ebrit e shqiptar\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm,<br \/>\nkan\u00eb banuar q\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb bot\u00ebs q\u00eb njihej aso koh\u00eb, duke zhvilluar nj\u00eb qytet\u00ebrim<br \/>\nshum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe duke ngritur vepra me vlera t\u00eb jasht\u00ebzakonshme\u201d. Nga Nouveau Petit<br \/>\nLarousse: \u201cPELLAZG\u00cbT, populli shum\u00eb i lasht\u00eb q\u00eb banonte n\u00eb periudh\u00ebn parahistorike n\u00eb<br \/>\nGreqi, n\u00eb Arkipelag, n\u00eb brigjet e Azis\u00eb s\u00eb Vog\u00ebl dhe t\u00eb Italis\u00eb\u2026N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi konsiderohet se<br \/>\nThrak\u00ebt e lasht\u00eb, Frig\u00ebt, Lid\u00ebt, Karient\u00ebt, ETRUSK\u00cbT, Epirot\u00ebt, ILIR\u00cbT, italiot\u00ebt (Sanit\u00ebt dhe<br \/>\nOsk\u00ebt) dhe SHQIPTAR\u00cbT E SOT\u00cbM, jan\u00eb deg\u00ebt kryesore t\u00eb Pellazgve\u201d.<br \/>\nNj\u00eb maj\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb filozofike: Nga let\u00ebrsia artistike e Nermin Vlor\u00ebs dallon romani es\u00e9 \u201cE<br \/>\nNes\u00ebrmja e Koh\u00ebs\u201d (tit. i origj.: \u201cEX\u201d), Shkup, \u201cGjon Buzuku\u201d, 1991 me 192 faqe, i nd\u00ebrtuar me<br \/>\n18 kapituj. N\u00eb fakt, ky \u00ebsht\u00eb botimi i dyt\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, sepse botimi i par\u00eb shqip i tij \u00ebsht\u00eb<br \/>\nb\u00ebr\u00eb m\u00eb 1978 n\u00eb Rom\u00eb. Librin ma ka dhuruar vet\u00eb Nermini me autograf, m\u00eb 28 N\u00ebntor 1992, kur<br \/>\nerdhi n\u00eb Vlor\u00eb p\u00ebr 80-vjetorin e Pavar\u00ebsis\u00eb Shqiptare. Libri \u00e7elet k\u00ebshtu: Nj\u00eb urim \u201cE Nes\u00ebrmja e<br \/>\nKoh\u00ebs\u201d qoft\u00eb PAQ\u00cb, BASHKIM, EVOLUCION P\u00ebr gjith\u00eb Shqiptar\u00ebt!\u201d. Botimi i par\u00eb i romanit<br \/>\n\u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb italisht m\u00eb 1971 n\u00eb Rom\u00eb. \u201cE nes\u00ebrmja e koh\u00ebs\u201d q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb edhe se<br \/>\n\u201cRevolucioni i v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb Evolucioni\u201d, sipas autores, d\u00ebshiron t\u2019i jap\u00eb kuptim artit, filozofis\u00eb,<br \/>\nproblemeve t\u00eb ndryshme t\u00eb koh\u00ebs. Koh\u00eb e nd\u00ebrvarur nga psikologjia shoq\u00ebrore, n\u00eb elementet e<br \/>\nsaj m\u00eb dinamike, ku, kjo e kuptuar b\u00ebhet kusht i domosdosh\u00ebm. Koh\u00eb, me prirje t\u00eb shpjegoj\u00eb, me<br \/>\nnd\u00ebrmjet\u00ebsin\u00eb e ndjenjave, konceptin e metamorfoz\u00ebs s\u00eb fenomeneve jet\u00ebsore, duke ua p\u00ebrshtatur<\/p>\n<p>fenomeneve t\u00eb mbijetes\u00ebs. N\u00eb vijat e saj t\u00eb m\u00ebdha, koha p\u00ebrfshin element\u00ebt material\u00eb t\u00eb bot\u00ebs<br \/>\ndhe shfaqjet e shumanshme, kan\u00eb kuptime me baza t\u00eb sakta. Arkaizmi, n\u00eb faza t\u00eb ndryshme,<br \/>\n\u00ebsht\u00eb koh\u00eb, q\u00eb me nd\u00ebrmjet\u00ebsin\u00eb e evolucionit, materializohet n\u00eb moderniz\u00ebm. Moderniz\u00ebm q\u00eb<br \/>\ndo t\u00eb konsiderohet nj\u00eb dit\u00eb arkaiz\u00ebm, n\u00ebn shtytjen e vlerave t\u00eb reja, q\u00eb ndryshojn\u00eb bot\u00ebn dhe q\u00eb<br \/>\nhapin faqe gjithnj\u00eb t\u00eb reja, n\u00eb konceptin e kuptimit t\u00eb saj\u2026 Paralelizmi historik i n\u00ebnshtrohet pa<br \/>\nkondita k\u00ebtij ligji, kurse arti shpreh hovet shpirt\u00ebrore brenda dhe jasht\u00eb tij. P\u00ebrmasa materiale<br \/>\nkanalizohet n\u00eb vijat e domosdoshme t\u00eb koh\u00ebs. Vlerat shpirt\u00ebrore, megjith\u00ebse formohen n\u00eb koh\u00eb,<br \/>\nhidhen jasht\u00eb koh\u00ebs n\u00eb t\u00eb ndjekur ato pika synimi q\u00eb vet\u00ebm mendja mund t\u2019i arrij\u00eb dhe shpirti t\u2019i<br \/>\np\u00ebrvet\u00ebsoj\u00eb. N\u00eb fenomene t\u00eb tilla koha m\u00ebnjanohet, mendimi hidhet p\u00ebrpara ndaj s\u00eb nes\u00ebrmes s\u00eb<br \/>\nkoh\u00ebs, ndaj revolucionit t\u00eb evolucionit. Ky roman es\u00e9, na provon, me nd\u00ebrmjet\u00ebsin\u00eb e<br \/>\nprotagonistit Mamot, (diplomati q\u00eb udh\u00ebton me tren nga Berna n\u00eb Milano) fazat e ndryshme t\u00eb<br \/>\npjekuris\u00eb n\u00eb koh\u00eb. Pjekuri, q\u00eb n\u00eb faz\u00ebn p\u00ebrfundimore del me fitore mbi koh\u00ebn, me an\u00eb t\u00eb hovit<br \/>\nmendimor, t\u00eb evolucionit shpirt\u00ebror, synim i padyshimt\u00eb i t\u00eb gjitha krijesave t\u00eb bot\u00ebs. Mamoti,<br \/>\nme hir, mbetet i pakufizuar n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb globit, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar t\u00ebr\u00eb njer\u00ebzin\u00eb: rron, gabon,<br \/>\np\u00ebson, m\u00ebson. Nuk ka \u00e7aste n\u00eb jet\u00ebn e tij q\u00eb vuajn\u00eb disi, nga nj\u00eb far\u00eb mungese emocioni, fakte q\u00eb<br \/>\nm\u00ebnjanojn\u00eb monotonin\u00eb e jet\u00ebs. Jet\u00eb, q\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebrthyer n\u00eb pjekurin\u00eb brendore, ka nevoj\u00eb t\u00eb<br \/>\nrroj\u00eb n\u00eb p\u00ebrmas\u00ebn m\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb koh\u00ebs. Si rrjedhim, Mamoti p\u00ebrballon t\u00eb gjitha problemet q\u00eb jeta<br \/>\ni parashtron, matet dhe vuan me to, p\u00ebr to dhe n\u00eb fund del me fitore. Fitorja e pjekuris\u00eb q\u00eb<br \/>\ns\u2019k\u00ebrkon viktima. Fitorja e mendimit, q\u00eb ka p\u00ebrvet\u00ebsuar relativitetin e fenomeneve t\u00eb bot\u00ebs.<br \/>\nFitorja mbi koh\u00ebn. Duke u marr\u00eb me k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, m\u00eb duket se Pacifist\u00ebt e globit thon\u00eb: \u201cMamoti<br \/>\n\u00ebsht\u00eb secili prej nesh. Ne t\u00eb gjith\u00eb duam t\u00eb jemi si Mamoti!\u201d. Ngjarjet mbart\u00ebse t\u00eb brendis\u00eb<br \/>\nfilozofike i shkojn\u00eb p\u00ebr shtat si nj\u00eb kostum letrar e psikologjik edhe popullit shqiptar. Dhe i rrin\u00eb<br \/>\nbukur k\u00ebto \u201cveshje\u201d q\u00eb Nermini ia dhuroi jo vet\u00ebm letrarisht. Populli yn\u00eb i lasht\u00eb, mal\u00ebsor, i<br \/>\npjekur n\u00eb koh\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet vuajtjeve, n\u00ebp\u00ebrmjet mendimit, n\u00ebp\u00ebrmjet evolucionit shpirt\u00ebror. Dhe,<br \/>\nsi pasoj\u00eb, del n\u00eb drit\u00eb se rr\u00ebnj\u00ebt e lashta t\u00eb Mamotit mund t\u00eb jen\u00eb ushqyer n\u00eb tok\u00ebn pjellore t\u00eb<br \/>\nShqip\u00ebris\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, kuptojm\u00eb q\u00eb vet\u00eb Nermin qe nj\u00eb pacifiste e madhe. Pa u marr\u00eb me<br \/>\nanaliz\u00ebn e tekstit, mendoj se vlen t\u2019i kujtoj lexuesit t\u00eb gazet\u00ebs \u201cTirana Observer\u201d, q\u00eb pasth\u00ebnie ky<br \/>\nroman ka shkrimin e brilantit Ernest Koliqi (q\u00eb me Kutelin cil\u00ebsohen bashk\u00ebthemelues t\u00eb<br \/>\ntregimit modern shqiptar). \u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr shkrimin e Koliqit, \u201cLIBRA T\u00cb LEXUEM\u201d q\u00eb e b\u00ebri<br \/>\nn\u00eb respekt t\u00eb botimin italisht t\u00eb romanit \u201cE nes\u00ebrmja e Koh\u00ebs\u201d me titullin \u201cEx\u201d, (shih: \u201cShejzat\u201d,<br \/>\nnr. 5-8, 1972). Pasi vler\u00ebson romanin si nj\u00eb prov\u00eb t\u00eb re t\u00eb talentit letrar t\u00eb autores, nd\u00ebr t\u00eb tjera,<br \/>\nKoliqi shkruan: \u201cN\u00eb k\u00ebt ajo derdh p\u00ebrvoj\u00ebn e jet\u00ebs s\u00eb vet me q\u00ebllime morale disi m\u00e2 dep\u00ebrtuese<br \/>\nse p\u00ebrpara dhe me cen\u00eb shpeh\u00ebse m\u00e2 t\u00eb theksueme. Nji grumbull i larm\u00edsh\u00ebm ngjarjesh<br \/>\nshtjellohet tue pasqyrue n\u00eb k\u00ebt vep\u00ebr tregimtare p\u00ebshtjellimin e zakoneve t\u00eb k\u00ebsokoh\u00ebshme plot<br \/>\nturbullim. T\u00eb gjitha epizodet e rromanxit p\u00ebrfundojn\u00eb, t\u00eb thuesh, n\u00eb trishtim tue l\u00e2n\u00eb mbrapa<br \/>\nmbresa t\u2019idh\u00ebta. Shka s\u2019ka n\u00eb 200 faqet e tij! Dashun\u00edna t\u00eb l\u00eajshme e t\u00eb pal\u00eajshme, rreziqe e<br \/>\nndjekje, peripet\u00edna diplomatike, arratija spiunazhi, drog\u00eb edh\u2019epshe demuese, zbritje kah vesi e<br \/>\nnji pjese s\u00eb rin\u00eds qi shmanget nga themelet e sh\u00ebndoshta t\u00eb tradit\u00ebs. Por ky varg ngjarjesh, qi t\u00eb<br \/>\nrr\u00ebmben n\u00eb gjiret e jet\u00ebs ultramoderne, nuk p\u00ebrb\u00e2n ve\u00e7se g\u00ebrshetin e duksh\u00ebm t\u00eb rromanxit dhe<br \/>\nsherben vet\u00ebm si objekt p\u00ebr t\u00eb gjet\u00eb thalbin e mshefun t\u00eb jet\u00ebs njerzore. N\u00ebn k\u00ebt land\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn<br \/>\nbrumi njerzuer parashtrohet i ngjeshun me tharme marrije e djall\u00ebzije, endet e paduk\u00ebshme nji<br \/>\np\u00eblhur\u00eb e rrast\u00eb ndies\u00edsh qi i apin hov tregimit kah ep\u00ebrs\u00edt shpirtnore. Pyetje t\u00eb ngash\u00ebrueme<br \/>\nqesin krye aty k\u00ebtu p\u00ebrkitazi me fatin e njeriut qi n\u00eb k\u00ebt shekull tronditet nga fuqi t\u00eb panjoftuna t\u00eb<br \/>\ncilat e shtyjn\u00eb me libue (aborder) n\u00eb brigje p\u00ebrt\u00e8 pushtetit t\u00eb Koh\u00ebs\u201d. (Shih: Falaschi, Nermin<br \/>\nVlora: \u201cE nes\u00ebrmja e Koh\u00ebs\u201d, Shkup, \u201cGjon Buzuku\u201d, 1991, f.188).<\/p>\n<p>\u201cVera\u201d, nj\u00eb lib\u00ebr i ngroht\u00eb si mozaik ylberor: Kur isha n\u00eb Itali, nj\u00eb pasdite dimri shkoj n\u00eb<br \/>\nRom\u00eb, i ftuar nga \u00e7ifti ideal dhe idealist Falaschi. Ka qen\u00eb data 17 Shkurt 2000. Organizohej nj\u00eb<br \/>\nveprimtari e madhe Akademis\u00eb Kulturale \u201cILIRIA\u201d, Themeltare e s\u00eb cil\u00ebn qe humanistja e<br \/>\nnderuar Nermin Vlora Falaschi. Ajo m\u00eb njoftonte kur n\u00eb Rom\u00eb organizoheshin shqiptar\u00ebt p\u00ebr<br \/>\ntakime kulturore, atdhetare e letrare. Shnd\u00ebrroheshin n\u00eb festa mbar\u00ebkomb\u00ebtare. Eh!.. Nermini m\u00eb<br \/>\ndhuroi nj\u00eb lib\u00ebr-album, me tekst, piktura dhe fotografi. \u201cVERA\u201d titullohet, \u00ebsht\u00eb i shkruar n\u00eb tri<br \/>\ngjuh\u00eb: shqip, anglisht dhe italisht. N\u00eb Rom\u00eb \u00ebsht\u00eb botuar. Korrik 1998. Me 62 faqe t\u00eb shkruara<br \/>\n\u00ebsht\u00eb. V\u00ebrtet s\u2019ka shum\u00eb faqe, por ka nj\u00eb det me dashuri, nj\u00eb mal me mall. Ka mesazhe mir\u00ebsie<br \/>\ndhe bekon p\u00ebrkrahje yjnore. \u00cbsht\u00eb lib\u00ebr mir\u00ebnjohjeje. I kushtohet t\u00eb paharruar\u00ebs Vera Blloshmi<br \/>\nMellet, vajza e vajz\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb themeluesit t\u00eb shtetit shqiptar, piktore shum\u00eb e njohur shqiptare<br \/>\nn\u00eb Angli e me fam\u00eb bot\u00ebrore. Autorja e \u00e7el homazhin me fjal\u00ebt: \u201cKy album i vog\u00ebl, kushtuar<br \/>\nVer\u00ebs, d\u00ebshiron t\u00eb jet\u00eb urim, admirim p\u00ebr ata q\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr Liri e Paq\u00eb, n\u00eb Dardanin\u00eb fisnike.<br \/>\nShkruar n\u00eb tri gjuh\u00eb. N\u00eb gjuh\u00ebt e bot\u00ebs. Me gjuh\u00eb t\u00eb bilbilave. Q\u00eb ta marr\u00eb vesh bota. Edhe Toka.<br \/>\nEdhe Qielli: \u201c\u2026fluturove buz\u00ebqeshur n\u2019hap\u00ebsir\u00eb\/ hap\u00ebsir\u00ebn e pafund t\u2018koh\u00ebs,\/ ku vet\u00eb koha,<br \/>\ntashm\u00eb asgj\u00ebsohet\u2026\u201d [Qershor 1998]; \u201c\u2026 smiling you have flown into the space,\/ the infinite<br \/>\nspace of time,\/ where time now fades away\u2026\u201d; \u201c\u2026sei volata sorridente nello spazio,\/ spazio<br \/>\ninfinito del tempo,\/ ove ormai il tempo s\u2019annulla\u2026\u201d. Kush ishte Vera? M\u00eb p\u00eblqen se Nermini na<br \/>\ne paraqet letraisht: \u201cAjo ishte flladi i ver\u00ebs, flad\u00eb frymtarie ku brenda saj\u00eb vezullonte zejtaria e<br \/>\nartit, me shk\u00ebndira t\u00eb vazhdueshme krijimtarie dhe larmi tematike me shkall\u00ebzime poetike t\u00eb<br \/>\nngjyrave harmonike, ku faktor\u00eb i gjith\u00ebpushtetsh\u00ebm ishin syt\u00eb e personave q\u00eb ajo pikturonte\u201d.<br \/>\nPastaj tregon. Ka nj\u00eb rr\u00ebfim simpatik. Dhe interesant: \u201cVera dhe un\u00eb jemi rritur s\u00eb bashku, si<br \/>\nmotra, ndoshta si binjake, meq\u00eb kemi plot\u00ebsuar nj\u00ebra tjetr\u00ebn. Ajo kishte prirje p\u00ebr piktur\u00eb dhe i<br \/>\nka mbetur besnik gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs. Un\u00eb kisha talent n\u00eb fush\u00ebn e humanistik\u00ebs. Dhe, gjat\u00eb gjith\u00eb<br \/>\njet\u00ebs sime jam marr\u00eb e po vazhdoj t\u00eb mirrem me gjuh\u00ebsi dhe me interpretimin e mbishkrimeve t\u00eb<br \/>\nlasht\u00ebsis\u00eb\u2026 Un\u00eb linda me 18 prill, Vera me 19 prill. Ne ishim dy veta q\u00eb plot\u00ebsonim nj\u00ebra<br \/>\ntjetr\u00ebn. Prirjet tona t\u00eb ndryshme n\u00eb t\u00eb gjitha fushat kan\u00eb krijuar at\u00eb af\u00ebrsi shpirt\u00ebrore q\u00eb shprehet<br \/>\nn\u00eb heshtje. Dhe heshtja \u00ebsht\u00eb z\u00ebri i k\u00ebthjellt\u00eb i natyr\u00ebs q\u00eb krijon, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavetdishme<br \/>\nndajaf\u00ebrsi shpirt\u00ebrore. Vera dhe un\u00eb kishim krijuar nji fletore ku, n\u00eb faqen e majt\u00eb gjendej nji<br \/>\nvjersh\u00eb e ime dhe, n\u00eb at\u00eb t\u00eb djatht\u00ebn nji vizatim i Ver\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrputhje me tem\u00ebn e vjersh\u00ebs. Ishim<br \/>\nt\u00eb vog\u00ebla, 10-12 vje\u00e7are. Nj\u00ebr\u00ebn prej atyre vjershave: \u201cK\u00ebnga e nji zogu\u201d, shkolla ia dha Revist\u00ebs<br \/>\n\u201cDiana\u201d ku dhe u botua. Por erdhi nji dit\u00eb fatkeqe, kur fletorja me vjersha e vizatime, bashk\u00eb me<br \/>\nt\u00eb gjitha gj\u00ebrat q\u00eb ndodheshin n\u00eb sht\u00ebpi, u t\u00ebrhoq\u00ebn prej shtetit, miratim i njiz\u00ebsh\u00ebm, meq\u00eb ata i<br \/>\np\u00ebrkisnin popullit e nuk mund t\u00eb ishin pron\u00eb private: \u201cas fletorja e dy f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb nji<br \/>\npun\u00eb artistike\u201d\u201d.<br \/>\nNga rr\u00ebfimet e Nerminit: \u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb e gjat\u00eb, ku edhe jam vler\u00ebsuar me tituj si<br \/>\nstudiuese e gjuh\u00ebs shqipe, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb jet\u00eb amanetin e gjyshit, q\u00eb t\u00eb mos reshtim p\u00ebr<br \/>\nShqip\u00ebrin\u00eb. Si diplomat me p\u00ebrvoj\u00eb, Renco studioi, hulumtoi dhe shkroi librin \u201cDiplomacia e<br \/>\nIsmail Qemalit\u201d, t\u00eb cilin un\u00eb e kam p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. T\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e tij respektoi vepr\u00ebn<br \/>\ne Ismail Qemalit, jo sepse ishte gjyshi im, por se admironte zgjuarsin\u00eb dhe diplomacin\u00eb e plakut<br \/>\nt\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb, q\u00eb e kishte idhull, sikur t\u00eb ishte shqiptar\u201d. Ky fakt na ngelet n\u00eb mendje. Nuk<br \/>\nshlyhet kurr\u00eb: Edhe pse ishte me origjin\u00eb italiane, Renco ishte i mahnitur pas historis\u00eb shqiptare<br \/>\ndhe kultur\u00ebn e k\u00ebtij populli. Por mbi t\u00eb gjitha shkroi shum\u00eb p\u00ebr Ismail Qemalin. Dhe k\u00ebt\u00eb e b\u00ebri<br \/>\njo se ishte gjyshi i bashk\u00ebshortes, por tek ky politikan pa vlerat e nj\u00eb strategu t\u00eb madh q\u00eb \u00e7oi nj\u00eb<br \/>\nkomb drejt pavar\u00ebsis\u00eb. Por amaneti i tij i fundit tregon edhe dashurin\u00eb q\u00eb shfaqi p\u00ebr kombin<br \/>\nshqiptar. Flet Nermini, (ende pa ikur vet\u00eb): \u201cM\u2019i ka th\u00ebn\u00eb me humor, p\u00ebr t\u00eb mos ndier pesh\u00ebn e<br \/>\ndhimbjes, por tani q\u00eb ai nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb, ato duhet t\u00eb vihen n\u00eb jet\u00eb. Amanetin nuk e tret dheu \u2013<\/p>\n<p>kemi nj\u00eb shprehje n\u00eb shqiptar\u00ebt &#8211; \u00c7do gj\u00eb duhet t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb vend t\u00eb vet. Sipas tradit\u00ebs italiane,<br \/>\nRenco ka k\u00ebrkuar q\u00eb t\u00eb digjet trupi i tij pas vdekjes dhe hiri t\u00eb vendoset pran\u00eb meje kur t\u00eb kaloj<br \/>\nn\u00eb p\u00ebrmas\u00ebn tjet\u00ebr. Donte q\u00eb t\u00eb ishim bashk\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb Kanin\u00eb t\u00eb Vlor\u00ebs, vendlindjen e t\u00eb<br \/>\npar\u00ebve t\u00eb mi. Un\u00eb e kam kund\u00ebrshtuar djegien e trupit, por do t\u00eb jet\u00eb mendimi i p\u00ebrbashk\u00ebt me<br \/>\ntim bir, Roberton, q\u00eb \u00ebsht\u00eb ambasador, p\u00ebr t\u00eb vendosur e zbatuar amanetet e tij. Ajo q\u00eb ndiej n\u00eb<br \/>\nk\u00ebto momente \u00ebsht\u00eb dhimbja p\u00ebr humbjen e tim shoqi\u201d. Shum\u00eb njer\u00ebzore, shum\u00eb familjare,<br \/>\nshum\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Mall\u00ebngjyese. Shum\u00eb! Renzo Falaschi e la amanet q\u00eb t\u00eb prehej n\u00eb tok\u00ebn<br \/>\nshqiptare n\u00eb Kanin\u00eb t\u00eb Vlor\u00ebs. Djali i tyre Roberto pruri nj\u00eb vazo simbolike me hirin e babait<br \/>\nitalian Renzos dhe t\u00eb n\u00ebn\u00ebs s\u00eb tij shqiptare Nermin. Qe data 6 Korrik 2005, kur n\u00eb varrezat e<br \/>\nqytez\u00ebs s\u00eb Kanin\u00ebs erdhi vazoja me hirin e dy t\u00eb ndjer\u00ebve drit\u00ebrues. Dhe atje pushojn\u00eb t\u00eb dy si<br \/>\nmeteor\u00eb dashurie, lirie, diturie dhe mir\u00ebsie, n\u00ebn hijen e gjelb\u00ebr dhe paq\u00ebsore t\u00eb ullinjve mbi<br \/>\nVlor\u00eb.<br \/>\nDy fjal\u00eb jet\u00ebshkrimore:\u00a0Sinqerisht duam t\u00eb shkruajm\u00eb e t\u00eb shkruajm\u00eb pafund\u00ebsisht p\u00ebr vepr\u00ebn e<br \/>\nmadhe q\u00eb b\u00ebri dhe q\u00eb la Nermini, se qen\u00eb e ngelen visare. \u201cGjeolog\u00ebt\u201d e letrave b\u00ebjn\u00eb mir\u00eb ta<br \/>\npiketojn\u00eb si duhet vepr\u00ebn letrare dhe studimore t\u00eb Nerminit. Megjithat\u00eb, k\u00ebrkohet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb dhe<br \/>\nnj\u00eb jet\u00ebshkrim t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb Motr\u00ebs s\u00eb Madhe Nermin Vlora. U lind m\u00eb 18 prill 1921 n\u00eb Tiran\u00eb, ku<br \/>\nmori dhe m\u00ebsimet e para n\u00eb shkoll\u00ebn \u201cMotrat Qiriazi\u201d, dhe t\u00eb mesmet po ashtu n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb<br \/>\nInstitutin \u201cN\u00ebna Mbret\u00ebresh\u00eb\u201d. Q\u00eb nga mosha e re Nermin Vlora tregoi prirje p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me<br \/>\nkrijimtari. Si\u00e7 e pohon dhe vet\u00eb, ka filluar t\u00eb shkruaj\u00eb vjersha qysh n\u00eb mosh\u00eb shum\u00eb t\u00eb re, n\u00eb<br \/>\nvitet \u201931 \u2013 32 t\u00eb shek.XX. Gjat\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme p\u00ebrktheu vjersha nga gjuha fr\u00ebnge dhe<br \/>\nitalishte n\u00eb at\u00eb shqipe p\u00ebr emisionet e Radio Tiran\u00ebs. U martua me diplomatin italian Renzo<br \/>\nFalaschi (Renco Falaski) dhe shkoi n\u00eb Itali. Studio shkencat juridike n\u00eb Siena (Toskana). E<br \/>\npajisur me dituri t\u00eb thell\u00eb u dha pas krijimtaris\u00eb letrare dhe asaj shkencore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim,<br \/>\np\u00ebrve\u00e7 gjuh\u00ebs shqipe, e ndihmuan edhe gjuh\u00ebt: italiane, fr\u00ebnge, angleze, spanjolle, greke, turke<br \/>\nq\u00eb i fliste dhe i shkruante bukur. Ligj\u00ebroi n\u00eb shum\u00eb universitete t\u00eb bot\u00ebs: Angli, Portugali,<br \/>\nSHBA, Ugand\u00eb, Kolombi, Kin\u00eb, \u00c7ekosllovaki, Kosov\u00eb etj. Fushat e interesimeve t\u00eb saj, p\u00ebrve\u00e7<br \/>\nasaj shkencore, shtrihen edhe n\u00eb at\u00eb letrare, historike, arkeologjike, linguistike, pra n\u00eb l\u00ebmin e<br \/>\npasur t\u00eb humanistik\u00ebs. Disa nga veprat e saj jan\u00eb p\u00ebrkthyer jan\u00eb p\u00ebrkthyer edhe Lisbon\u00eb, Bogota,<br \/>\netj. Kontributet e saj sh\u00ebnohen n\u00eb fush\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr llojet e romanit, t\u00eb poezis\u00eb, t\u00eb eses\u00eb dhe<br \/>\nt\u00eb reportazhit, udh\u00ebp\u00ebrshkrimeve. Gjithashtu ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb dukshme dhe n\u00eb shkenc\u00ebn e re t\u00eb<br \/>\nAntrolologjis\u00eb Kulturore. Ka botuar mbi 30 libra, midis t\u00eb tjerash: \u201cZot\u00ebrues i koh\u00ebs\u201d (1967),<br \/>\n\u201cNga gjysm\u00ebh\u00ebna tek h\u00ebna\u201d (1973), \u201cMomente kolombiane\u201d (1979) &#8211; poezi; \u201cUdh\u00ebkryqi\u201d<br \/>\n(1968), \u201cE Nes\u00ebrmja e Koh\u00ebs\u201d (1971), \u201cGjurm\u00eb gjaku\u201d (1974), \u201cLejleku kokart\u00eb\u201d (1976) &#8211;<br \/>\nromane; \u201cKina\u201d (1972) &#8211; udh\u00ebp\u00ebrshkrime; \u201cBashk\u00ebsia dhe autonomia\u201d (1973) \u201cKonsiderime mbi<br \/>\ncivilizimin \u00c7ib\u00e7a\u201d (1979), \u201cPellazg\u00ebt, Ilir\u00ebt, Etrusk\u00ebt, Shqiptar\u00ebt (1984), \u201cEtruskishtja gjuh\u00eb e<br \/>\ngjall\u00eb\u201d (1989) &#8211; studime; p\u00ebrktheu nga anglishtja n\u00eb shqip \u201cKujtimet e Qemalit\u201d (1974), nd\u00ebrsa<br \/>\nnga italishtja librin \u201cIsmail Bej Vlora\u201d(1985). Gjithashtu nga anglishtja n\u00eb italisht nermin Vlora<br \/>\nka p\u00ebrkthyer librin \u201cIsmail Kemal Vlora e l\u2019Indipedenza dell\u2019Albania 1912 Memorie\u201d (Ismail<br \/>\nQemal Vlora dhe Pavar\u00ebsia e Shqip\u00ebris\u00eb, 1920 Kujtimet) me shtesa e plot\u00ebsime historike nga<br \/>\nRenzo Falaschi; Rom\u00eb, 1992; monografi me 412 faqe. Do t\u00eb shtoja q\u00eb romani \u201cUdh\u00ebkryqi\u201d, n\u00eb<br \/>\nvariantin original n\u00eb italisht \u201cIl bivio, Bolonja (1967), me 222 faqe, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb botim luksoz me<br \/>\nlidhje t\u00eb trash\u00eb, me kopertin\u00eb t\u00eb, trash\u00eb, me kopertin\u00eb t\u00eb realizuar nga piktorja Vera Mellet. Libri<br \/>\np\u00ebrmban edhe DVD . (S\u2019po merremi me zb\u00ebrthimin e librit, se s\u2019do t\u00eb mbaronim kollaj). J\u00eb<br \/>\nkontribut kulturor dhe shkencor i Nerminit \u00ebsht\u00eb botimi trigjuh\u00ebsh: shqip &#8211; \u201cNga etnocentrizmi<br \/>\nn\u00eb pluraliz\u00ebm kulturor\u201d; anglisht &#8211; \u201cFrom ethnocentrism to cultural pluralism\u201d; italisht &#8211;<br \/>\n\u201cDall\u2019etnocentrismo al pluralism cultural\u201d, Bardi editore, Roma, 2000, me 220 faqe n\u00eb format<\/p>\n<p>A4. Biblioteka e ka dhurat\u00eb me autografin e saj k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr me sh\u00ebnimin n\u00eb shqip: \u201cProfesor\u00ebve<br \/>\ndhe nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb Universitetit \u201cIsmail Qemal Vlora\u2019 i uroj t\u00eb gjitha t\u00eb mirat dhe qofshin kolonat e<br \/>\nkombit ton\u00eb t\u00eb dashur e shum\u00eb t\u00eb lasht\u00eb, duke pasur si shembull veprimtarin\u00eb e atij q\u00eb mban<br \/>\nemrin e k\u00ebtij tempulli t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Me dashamir\u00ebsi Nermin Vlora Falaschi\u201d. Nermin Vlora ka<br \/>\nfituar \u00e7mime t\u00eb ndryshme letrare, nga t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmit jan\u00eb: laura \u201cHonoris causa\u201d nga<br \/>\nUniversiteti i Tuksonit (Arizona, SHBA); dy \u00e7mime nga Kryeministria e Italis\u00eb, p\u00ebr zhvillimin e<br \/>\nkultur\u00ebs; dekorat\u00ebn \u201cOficial de la Orden di San Carlos\u201d, nga qeveria e Kolumbis\u00eb p\u00ebr botimin e<br \/>\nlibrave mbi qytet\u00ebrimin e lasht\u00eb parakolumbian \u201c\u00c7IB\u00c7A\u201d dhe p\u00ebr aktivitetet e ndryshme<br \/>\nkulturore q\u00eb zhvilloi n\u00eb Kolumbi, gjat\u00eb pes\u00eb vjet\u00ebve q\u00eb bashk\u00ebshorti i saj ishte Ambasador n\u00eb<br \/>\nKolumbi. Etj. Gjykoj se meritojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrfillen nga kritika e specializuar poezit\u00eb e saj fluide,<br \/>\nromanet historike, filozofike, shoq\u00ebrore p\u00ebr emancipimin e gruas dhe me eksperienca<br \/>\nudh\u00ebtimesh. I p\u00ebrkas atij grupi t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb pen\u00ebs q\u00eb mendojn\u00eb se shkrimet e librat me<br \/>\ngjurmime mbi qytet\u00ebrimet e lashta, sidomos ato p\u00ebr qytet\u00ebrimet e lashta mesdhetare meritojn\u00eb t\u00eb<br \/>\np\u00ebrfillen edhe nga studiuesit, arkeolog\u00ebt e antropolog\u00ebt tan\u00eb. Se bota i ka vler\u00ebsuar. Nermini na<br \/>\nd\u00ebshmon, sipas saj, me prova t\u00eb pakund\u00ebrshtueshme, se dokumentet epigrafike t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb, nga<br \/>\ndeti Egje deri n\u00eb Oqeanin Atlantik, interpretohen me an\u00ebn e dialekteve t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, e cila<br \/>\nvjen drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti nga pellazgo &#8211; ilirishtja. Do t\u00eb ishte gj\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn, po t\u00eb formohej<br \/>\nnj\u00eb komision akademik p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje vendimtare k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, jo<br \/>\nvet\u00ebm p\u00ebr Shqiptar\u00ebt, por p\u00ebr kultur\u00ebn bot\u00ebrore dhe qytet\u00ebrimin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<br \/>\nUn\u00eb jam me fat: \u00c7do dit\u00eb, \u00e7do m\u00ebngjes, gjith\u00eb dit\u00ebn, \u00e7do jav\u00eb, \u00e7do muaj, gjith\u00eb vitin e vit pas viti<br \/>\nun\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetem me Nerminin. Un\u00eb jam me Nerminin. Emrin e saj e kam n\u00eb ball\u00eb t\u00eb bibliotek\u00ebs<br \/>\nku punoj n\u00eb Universitetin \u201cIsmail Qemali\u201d, Vlor\u00eb. Portretin e saj e kam sip\u00ebr, djathtas mbi krye.<br \/>\nM\u00eb jep drit\u00eb nga drita e saj. Dhe un\u00eb ua jap student\u00ebve dhe pedagog\u00ebve t\u00eb Universitetit. \u00c7do<br \/>\nm\u00ebngjes m\u00eb jep mir\u00ebsi Hir\u00ebsia e Saj. Studiuesi kosovar Hasan Hasani ka botuar monografin\u00eb:<br \/>\n\u201cNermin Vlora Falaski\u201d, Prishtin\u00eb, Shk\u00ebndija, 1992, me 118 faqe. Nd\u00ebrsa shkrimtarja<br \/>\nsentimentale dhe gazetarja rebele, e paharruara Zenepe Luka (\u00c7ekrezi), ish &#8211; kryetare e<br \/>\nFondacionit \u201cNermin Vlora Falaschi\u201d deri sa qe gjall\u00eb ka botuar librin voluminoz \u201cRr\u00ebfej<br \/>\nNermin Vlor\u00ebn. Ishim tri\u201d, Vlor\u00eb, Triptik, 2005, me 511 faqe dhe nj\u00eb bllok fotografish me<br \/>\nNerminin pas tekstit t\u00eb shtypur. Emra si Nermin Vlora zbukurojn\u00eb hijsh\u00ebm let\u00ebrsin\u00eb qytetare t\u00eb<br \/>\nVlor\u00ebs dhe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Dhe ullinjt\u00eb mbi Vlor\u00eb jan\u00eb t\u00eb bukur si sy Nermini\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>18 PRILL 1921 LINDI NERMIN VLORA FALASCHI, HUMANISTE, SHKRIMTARE DHE ALBANOLOGE E SHQUAR NGA Albert HABAZAJ Drit\u00eb past\u00eb Humanistja Drit\u00ebrore Nermin Vlora Falaschi, mbesa e Ismail Qemalit! Ajo dhe i shoqi, Renzo Falaschi. Kam pasur fatin e madh q\u00eb kam qen\u00eb mik familjar i tyre. Kam qen\u00eb disa her\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tyre n\u00eb Rom\u00eb. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2870,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-2869","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2869"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2869\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}