{"id":3202,"date":"2025-07-12T10:56:45","date_gmt":"2025-07-12T09:56:45","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=3202"},"modified":"2025-07-12T10:56:49","modified_gmt":"2025-07-12T09:56:49","slug":"elvira-zeneli-historia-e-vendlindjes-time","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2025\/07\/12\/elvira-zeneli-historia-e-vendlindjes-time\/","title":{"rendered":"Elvira Zeneli: Historia e vendlindjes time"},"content":{"rendered":"<div class=\"xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Elvira Zeneli<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Historia e vendlindjes time<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Klosi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytet i vog\u00ebl i gjendur mes Burrelit dhe Bulqiz\u00ebs por me nj\u00eb histori kaq t\u00eb madhe , i mbushur me simbole t\u00eb ndryshme q\u00eb na lidhin me t\u00eb kaluar\u00ebn si dhe me aktualitetin . Nj\u00eb nga simbolet e k\u00ebtij qyteti \u00ebsht\u00eb Lumi i Matit q\u00eb kalon rr\u00ebz\u00eb qytetit . Nj\u00eb lum i vog\u00ebl dhe i heshtur q\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs t\u00eb ver\u00ebs t\u00eb mbledh qindra qytetar\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin t\u00eb cil\u00ebt lahen dhe luajn lojra nga m\u00eb t\u00eb ndryshme . Nj\u00eb tjet\u00ebr simbol i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr qytetin e Klosit \u00ebsht\u00eb edhe Ura e Vash\u00ebs e cila bart mbi vete mij\u00ebra vite plot histori dhe mister t\u00eb cilat do ti prekim m\u00eb posht\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb zgjeruar . Kalaja e Petralb\u00ebs e cila q\u00ebndron plot krenari n\u00eb maj\u00ebn e nj\u00eb Mali ku ka n\u00ebn kontroll t\u00eb gjith\u00eb qytetin. Kjo kala , sipas Marin Barletit \u00ebsht\u00eb edhe sht\u00ebpija ku lindi heroi yn\u00eb komb\u00ebtar Gjergj Kastriot Sk\u00ebnderbeu . P\u00ebrvec kalas\u00eb s\u00eb Petralb\u00ebs , n\u00eb malin e Darsit p\u00ebrballemi me kalan Ilire t\u00eb gjigand\u00ebve me gur\u00eb cikllopik . Gjithashtu vlen p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrmendur dhe nj\u00eb simbol tjeter i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i qytetit madje do t\u00eb thoja i t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb , Rruga e Arb\u00ebrit . Kjo rrug\u00eb e cila kalon n\u00eb Klos , vendi ku dikur banonte fisi i Arb\u00ebrve ose ndryshe principata e Kastriot\u00ebve . Jo m\u00eb kot , kjo rrug\u00eb e mori emrin Rruga e Arb\u00ebrit . K\u00ebto jan\u00eb disa nga simbolet e qytetit te Klosit , te cilat gjithashtu simbolizojn\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore dhe kultur\u00ebn si dhe etnokultur\u00ebn e trash\u00ebguar nd\u00ebr shekuj.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">P\u00ebrse kalaja e Petralb\u00ebs cil\u00ebsohet si nj\u00eb simbol shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm me kuptim historik dhe kulturor I qytetit t\u00eb Klosit ? K\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb quajtur edhe nga Marin Barleti , i cili e cil\u00ebsonte si nj\u00eb nd\u00ebr selit\u00eb kryesore t\u00eb Kastriot\u00ebve . Sic shkruante ai , kalaja frekuentohej n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rregullt nga Donika Kastrioti , por edhe nga bashk\u00ebshorti i saj Gjergj Kastriot Sk\u00ebnd\u00ebrbeu . Do t\u00eb thoja nj\u00eb kacavirrje e vazhdueshme mes majave t\u00eb thepisura . E jasht\u00ebzakonshme po ta shikosh k\u00ebt\u00eb kala , t\u00eb cil\u00ebn Barleti e cil\u00ebson si nj\u00eb kala t\u00eb ngritur n\u00eb maj\u00ebn e nj\u00eb mali q\u00eb si trembej asnj\u00eb fuqie armike , p\u00ebrvec uris\u00eb . Kastriot\u00ebt kishin menduar edhe p\u00ebr p\u00ebrballjen me urin\u00eb , n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb shtetrrethimi . Ekziston akoma nj\u00eb tunel i madh nga kalaja deri n\u00eb qytetin poshte . Shpesh ky tunel \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur edhe p\u00ebr t\u00eb gjetur n\u00eb befasi forcat armike kund\u00ebrshtare . Nj\u00eb qytet me jo m\u00eb shume se tre mij\u00eb banor\u00eb , por me simbole q\u00eb kan\u00eb arritur ti mbijetojn\u00eb cdo v\u00ebshtir\u00ebsie t\u00eb cilat na tregojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb historike q\u00eb ka pasur ky vend si dhe paraardh\u00ebsit tan\u00eb .<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">P\u00ebrvec kalas\u00eb s\u00eb Petralb\u00ebs , m\u00eb lart \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur edhe kalaja Ilire . Nj\u00eb tjet\u00ebr simbol shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr qytetin e Klosit e cila i p\u00ebrket shekullit t\u00eb IV para er\u00ebs son\u00eb me paraardh\u00ebsit tan\u00eb Ilir\u00ebt , por gjithashtu edhe me principat\u00ebn e Kastriot\u00ebve . Nje vep\u00ebr dhe nj\u00eb qytez\u00eb shum\u00eb e madhe e Klosit e cila mendohet nga studiues t\u00eb zon\u00ebs q\u00eb ka pasur lidhje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta me Durr\u00ebsin si dhe me t\u00eb gjitha mal\u00ebsit e Matit . N\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb i ngjan nj\u00eb prite t\u00eb madhe , e cila m\u00eb tep\u00ebr u shfryt\u00ebzua n\u00eb koh\u00ebn e Romak\u00ebve por edhe n\u00eb koh\u00ebn e Kastriot\u00ebve . Dicka q\u00eb t\u00eb b\u00ebn m\u00eb shum\u00eb habi jan\u00eb madh\u00ebsia e gur\u00ebve me t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar kalaja. Jasht\u00ebzakonisht t\u00eb m\u00ebdhenj dhe duke marr\u00eb shkas nga koha kur \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar , ngritja e tyre n\u00eb maj\u00ebn e nj\u00eb mali rreth 1 mije metra mbi nivelin e detit \u00ebsht\u00eb pothuajse e pamundur , pa teknologjin e sotme . Studiues t\u00eb sotme i kan\u00eb quajtur k\u00ebto gur\u00eb simbol t\u00eb njer\u00ebzve cikllopik ose \u2018\u2019gjigand\u00eb\u2019\u2019 q\u00eb mendohet se kan\u00eb jetuar n\u00eb k\u00ebto \u2018\u2019qytez\u2019\u2019 gjigande .<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Informacionet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb qytet jan\u00eb t\u00eb panum\u00ebrta dhe nuk do t\u00eb mjaftonin net\u00eb t\u00eb gjata dimri p\u00ebr ti treguar apo shkruar . K\u00ebto jan\u00eb disa nga simbolet e Klosit , q\u00eb duke u dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kuptim historik dhe kulturor , na b\u00ebjn t\u00eb ditur q\u00eb Mati ishte nj\u00eb vendbanim Ilir ose m\u00eb sakt\u00eb fisi Ilir m\u00eb i moc\u00ebm .<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ura e Vash\u00ebs e treta , por jo nga r\u00ebnd\u00ebsia . Nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb metra e gjate dhe shtat\u00eb metra e gjer\u00eb dhe lart\u00ebsia nga harku n\u00eb uj\u00eb po ashtu shtat\u00eb metra . Harku i saj \u00ebsht\u00eb gjysm\u00eb rrethor dhe \u00ebsht\u00eb e punuar me gur g\u00eblqeror dhe me qemer t\u00eb dyfisht\u00eb. Kjo ur\u00eb \u00ebsht\u00eb simboli i bashkimit , tregtis\u00eb dhe \u2018\u2019shp\u00ebtimit\u2019\u2019 . Ka mbajtur mbi shpatullat e saj gjith\u00eb barr\u00ebn e karvan\u00ebve t\u00eb rrug\u00ebs p\u00ebr n\u00eb Dib\u00ebr , e cila lidhte at\u00eb me bregdetin nga merrej kripa dhe produkte t\u00eb tjera . Ura \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e mocme . Edhe Cezari ka kaluar n\u00eb k\u00ebt\u00eb ur\u00eb . Sipas goj\u00ebdh\u00ebnave t\u00eb moshave t\u00eb vjetra t\u00eb zon\u00ebs , kjo ur ndodhet ne trojet e Gjon Kastriotit dhe u rind\u00ebrtua nga Vojsava Kastrioti . Ura lidhte Lindjen me Per\u00ebndimin por dhe k\u00ebshtjellat me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Nuk duhet l\u00ebn\u00eb pa p\u00ebrmendur simboli m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i k\u00ebtij qyteti : Baruti . Si burimet historike ashtu edhe goj\u00ebdh\u00ebnat , d\u00ebshmojn\u00eb se Klosi ishte qendra m\u00eb e madhe e barutit me tym n\u00eb Shqip\u00ebri . Dihet se shpikja dhe p\u00ebrdorimi i barutit p\u00ebr q\u00ebllime ushtarake , shkaktoi kthes\u00eb dhe revolucianizoi m\u00ebnyrat e luftimit n\u00eb t\u00eb gjitha ushtrit\u00eb e bot\u00ebs . Burimet arkivore venedikase d\u00ebshmojn\u00eb se se Venedikasit p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr prodhimin e barutit mjeshtrat Shqip\u00ebtar\u00eb sic ishte Mark Bogiti . Venedikasit kan\u00eb patur lidhje t\u00eb hershme edhe me Klosin , madje me fshatin Fushat. Burime historike d\u00ebshmojn\u00eb se baruti i zi i mark\u00ebs Shqiptare \u00ebsht\u00eb prodhuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Mat , prandaj n\u00eb gjuh\u00ebn popullore , \u00ebsht\u00eb quajtur barut Mati . Pra baruti n\u00eb Mat \u00ebsht\u00eb prodhuar s\u00eb pari n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e kalas\u00eb s\u00eb Petralb\u00ebs me shumic\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se pes\u00eb shekuj me radh\u00eb . Baruti prodhohej n\u00eb punishte t\u00eb thjeshta duke shfryt\u00ebzuar energjin\u00eb e ujit t\u00eb Lumit t\u00eb Matit , por gjithashtu edhe forc\u00ebn e krahut . K\u00ebto punishte quheshin Dinga Baruti , em\u00ebr t\u00eb cilin e mor\u00ebn nga zhurma q\u00eb b\u00ebnin gjat\u00eb pun\u00ebs punishtet p\u00ebr prodhimin e barutit.<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elvira Zeneli \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Historia e vendlindjes time Klosi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytet i vog\u00ebl i gjendur mes Burrelit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3203,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-3202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3202"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3204,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3202\/revisions\/3204"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}