{"id":3472,"date":"2025-10-06T08:42:00","date_gmt":"2025-10-06T07:42:00","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=3472"},"modified":"2025-10-06T08:42:00","modified_gmt":"2025-10-06T07:42:00","slug":"bashkim-saliasi-perjetime-nga-leximi-librit-20-000-lega-nen-det-te-zhyl-vernit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2025\/10\/06\/bashkim-saliasi-perjetime-nga-leximi-librit-20-000-lega-nen-det-te-zhyl-vernit\/","title":{"rendered":"Bashkim Saliasi: P\u00cbRJETIME NGA LEXIMI LIBRIT \u201c20 000 LEGA N\u00cbN DET\u201d T\u00cb ZHYL VERNIT"},"content":{"rendered":"<p>P\u00cbRJETIME NGA LEXIMI LIBRIT \u201c20 000 LEGA N\u00cbN DET\u201d T\u00cb ZHYL VERNIT<\/p>\n<p>Romani fantastiko-shkencor i shkrimtarit Zhyl Verni i shkruar n\u00eb vitet 1800 tregon se ai q\u00eb \u00ebnd\u00ebrron, dhe po q\u00eb se i jepet mund\u00ebsia t\u00eb jetoi gjat\u00eb, mund t\u00eb shikoj se \u00ebnd\u00ebrra e tij b\u00ebhet realitet. M\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakon q\u00eb pas leximit t\u00eb \u00e7do libri q\u00eb lexoi, t\u00eb hedh n\u00eb let\u00ebr p\u00ebrjetimet e mija<br \/>\np\u00ebr ato \u00e7ka mbetet n\u00eb kujtes\u00eb. N\u00eb memorjen time ka mbetur nj\u00eb th\u00ebnie e t\u00eb madhit Fan Stilian Noli.<br \/>\n&#8211; \u201cKur nj\u00eb lib\u00ebr e lexon dhe mban sh\u00ebnime, z\u00ebre se e ke lexuar dy her\u00eb, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00eb e harron dhe at\u00eb q\u00eb ke lexuar\u201d.<br \/>\nN\u00eb romanin e shkruar me mjesht\u00ebri nga shkrimtari Zhyl Verni t\u00eb duket vetja sikur gjendesh brenda n\u00eb anijen e Natilueit, i burgosur, por q\u00eb shpresa nuk humbet dhe p\u00ebrse gjendesh n\u00eb nj\u00eb situate kritike q\u00eb flet p\u00ebr jet\u00eb a vdekje.<br \/>\nSa kuptimplot \u00ebsht\u00eb mendimi filozofik i Zhan Zhak Rusoi, \u201cNjeriu lind i lir\u00eb, por ai gjithashtu \u00ebsht\u00eb i prangosur\u201d. Romani \u201c20 000 lega n\u00ebn det\u201d, i shkruar me nj\u00eb fantazi t\u00eb rrall\u00eb \u00ebsh\u00eb e pa mundur q\u00eb t\u00eb realizohet t\u00eb shkruhet n\u00eb dit\u00ebt tona. Sa nis t\u00eb lexosh k\u00ebt\u00eb roman fantastiko-shkencor t\u00eb bie n\u00eb sy parashikimi q\u00eb b\u00ebn\u00eb Verni p\u00ebr nzhvillimin e teknologjis\u00eb e cila n\u00eb ato vite ishte e pamundur. Roli q\u00eb u jep shkrimtari<br \/>\npersonazheve n\u00eb roman \u00ebsht\u00eb aq besues dhe t\u00eb duket se ngjarjet zhvillohen n\u00eb dit\u00ebt tona. Figurat letrare t\u00eb p\u00ebrdorura nga Zhyl Verni si krahsimi, metafora etj jan\u00eb t\u00eb shtjelluara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till q\u00eb kur nis t\u00eb lexosh romanin nuk t\u00eb lejon ta l\u00ebshosh nga dora, pa e mbaruar at\u00eb.<br \/>\nNj\u00eb fragment. \u2013 \u201cNa foli si fisnik dhe u soll si zotni\u201d. ose \u2013 \u201cNe po ecim ve\u00e7 e ve\u00e7, porsi ato blet\u00ebt q\u00eb bredhin lule m\u00eb lule, duke u larguar sejcila si\u00e7 i tekej\u201d. \u00cbnd\u00ebrroja &#8211; njeriu nuk i zgjidh dot \u00ebndrrat &#8211; \u00ebndrroja sikur jeta ishte posi ajo e nj\u00eb molusku dosido, me nj\u00eb fjal\u00eb sikur mugulloja. \u201cT\u00eb uriturit, q\u00eb s\u2019kan\u00eb v\u00ebn\u00eb prej kohe buk\u00eb n\u00eb goj\u00eb, nuk duhet t\u2019i kollofitin p\u00ebrnj\u00ebher\u00ebsh t\u00eb ngr\u00ebnat e para q\u00eb u japin\u201d.<br \/>\n\u201cAskush s\u2019peshon m\u00eb tep\u00ebr se bujar\u00ebt, q\u00eb e kan\u00eb zemr\u00ebn flori e shpirtin llagar, si\u00e7 e keni ju\u201d. \u00c7\u2019trill i natyr\u00ebs! Molusk me sqep zogu!.<br \/>\nAjo q\u00eb t\u00eb t\u00ebrheq m\u00eb shum\u00eb gjat\u00eb leximit \u00ebsht\u00eb se tregimi \u00ebsht\u00eb hartuar n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb artistike.<br \/>\n-Zoti Aronaks, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb margaritari?<br \/>\n-Ned i dashur, iu p\u00ebrgjigja, &#8211; p\u00ebr poetin margaritari \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lot i detit; p\u00ebr njer\u00ebzit e viseve lindore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pik\u00eb vese e ngurosur; p\u00ebr zonjat \u00ebsht\u00eb nj\u00eb xhevahir i gjat\u00eb, me nj\u00eb drit\u00eb t\u00eb kulluar, prej l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb sedefit, q\u00eb e v\u00ebn\u00eb n\u00eb gisht, n\u00eb gush\u00eb e n\u00eb vesh; p\u00ebr kimistin \u00ebsht\u00eb<br \/>\nnj\u00eb p\u00ebrzierje fosfati e karboni g\u00eblqeror, me nj\u00eb \u00e7ik\u00eb kallami e xhelatin\u00eb; dhe, m\u00eb n\u00eb fund, p\u00ebr natyralist\u00ebt \u00ebsht\u00eb l\u00ebnda q\u00eb nxjerr nj\u00eb organ i s\u00ebmur\u00eb, i cili n\u00eb disa bivalve ose dykapakore nxjerr sedefin.<br \/>\nNga leximi k\u00ebtij romani fantastiko-shkencor lexuesi ka \u00e7far\u00eb t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb nga fusha e biologjis\u00eb, gjeografis\u00eb, historis\u00eb, kimis\u00eb, fizik\u00ebs etj. N\u00eb roman jepen shum\u00eb shpjegime mbi em\u00ebrtimet gjeografike si psh; emri i detit t\u00eb Sargasve, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb varek, ose m\u00eb mir\u00eb; leshterik. Autori i librit flet p\u00ebr rolin e madh q\u00eb kan\u00eb luajtur balaenat n\u00eb bot\u00ebn detare dhe kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb dor\u00eb n\u00eb zbulimet gjeografike. Kan\u00eb q\u00ebn\u00eb balenat q\u00eb t\u00ebrhoq\u00ebn m\u00eb par\u00eb bask\u00ebt, pastaj asturian\u00ebt, ang\u00eblez\u00ebt dhe hollandez\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebve u dha zem\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballonin rreziqet e oqeanit. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb lum m\u00eb tep\u00ebr i kripur se deti q\u00eb e rrethon; thell\u00ebsia e tij mesatare \u00ebsht\u00eb tre mij\u00eb k\u00ebmb\u00eb, gj\u00ebrsia mesatare gjasht\u00ebdhjet milje.<\/p>\n<p>N\u00eb disa raste rryma ka nj\u00eb shpejt\u00ebsi prej kat\u00ebr mij\u00eb kilometrash n\u00eb or\u00eb dhe v\u00ebllimi i pandryshuesh\u00ebm i ujrave t\u00eb saj \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh se ai i gjith\u00eb lumenjve t\u00eb dheut. Personazhi kryesor i romanit kapiden Nemoja, nj\u00eb shkenc\u00ebtar i cili ka humbur familjen e vet burgoset n\u00eb thell\u00ebsin e deteve dhe njeh t\u00eb gjitha t\u00eb fshehtat e tij dhe k\u00ebrkon q\u00eb njer\u00ebzimi t\u00eb m\u00ebsoi misteret e detit kur ai mos t\u00eb jetoi m\u00eb.<br \/>\n-Jo zoti profesor, &#8211; u p\u00ebrgjigj kapideni, nuk mund t\u00eb arrij\u00eb gjer k\u00ebtu, por do t\u2019ju pyes se si e shpjegoni q\u00eb q\u00ebniet e gjalla mund t\u00eb rrojn\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb tilla.<br \/>\n-E shpjegoi p\u00ebr dy arsye, -iu p\u00ebrgjigja.<br \/>\n-Para s\u00eb gjithash, se rrymat e pingulta, q\u00eb shkaktohen nga ndryshimet e kripjes dhe t\u00eb d\u00ebnd\u00ebsis s\u00eb ujrave, b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb mjafton p\u00ebr t\u00eb mbajtur jet\u00ebn e pazhvilluar mir\u00eb t\u00eb enkrinave ose yjeve t\u00eb detit.<br \/>\n-Tamam, &#8211; tha kapiteni.<br \/>\n-E dyta, sepse, meq\u00ebn\u00ebse oksigjeni \u00ebsht\u00eb baz\u00eb e jet\u00ebs, dihet se sasia e tretur e oksigjenit<br \/>\nn\u00eb ujin e detit, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb paksohet, me rritjen e thell\u00ebsis\u00eb, shtohet, sepse trysnia e<br \/>\nshtresave t\u00eb ulta ndihmon q\u00eb t\u00eb shtyp\u00eb.<br \/>\n-Te ky personazh vishen t\u00eb gjitha virtytet e nj\u00eb njeriu q\u00eb reflekton edhe n\u00eb situate t\u00eb v\u00ebshtira dhe nuk jepet para v\u00ebshtir\u00ebsive. K\u00ebmb\u00ebngulja e tij p\u00ebr t\u00eb arritur at\u00eb q\u00eb i ka v\u00ebn\u00eb q\u00ebllim vetes jan\u00eb nj\u00eb sh\u00ebmbull i mir\u00eb q\u00eb duhet ta udh\u00ebheqin njeriun q\u00eb at\u00eb mision q\u00eb ndrmerr ta<br \/>\n\u00e7oi deri n\u00eb fund.<br \/>\nRespektimi i profesorit nga kapiten Nemoja tregon se ai di t\u00eb respektoi njeriun e ditur dhe bashk\u00ebudh\u00ebtarin n\u00eb k\u00ebto udh\u00ebtime t\u00eb mistershme. T\u00eb qenit njeri dhe me virtyte njer\u00ebzore te kapiden Nemoja e tregon dhe xhesti i tij, q\u00eb ai v\u00eb jet\u00ebn n\u00eb rrezik p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar indianin<br \/>\nedhe pse ata i kishte shum\u00eb inat dhe mbasi e shp\u00ebton i fal dhe nj\u00eb qesk\u00eb me margaritar\u00eb.<br \/>\n-Por tani e kuptova si q\u00ebndron puna. P\u00ebr \u00e7far\u00ebdo arsyesh q\u00eb t\u00eb sht\u00ebrngoj t\u00eb endej n\u00ebp\u00ebr dete p\u00ebr t\u00eb jetuar i pavarur, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb ai kishte mbetur njeri! Zemra po i rrihte dhe p\u00ebr vuajtjet e njer\u00ebzimit dhe shpirti i tij i florinjt\u00eb p\u00ebrballej si p\u00ebr rracat e skllav\u00ebruara, ashtu<br \/>\ndhe p\u00ebr individ\u00ebt.<br \/>\nDhe at\u00ebher\u00eb e kuptova kujt i shkonin ato miliona q\u00eb d\u00ebrgonte kapiden Nemoja, kur rrihnim val\u00ebt e Kret\u00ebs, ku ziente kryengritja. Verni n\u00eb romanin e tij i tregon lexuesit se liria fitohet dhe nuk dhurohet\u2026<br \/>\n\u2026Kur t\u00eb merrte fund ai udh\u00ebtim, a do t\u00eb pranonte kapiten Nemoja t\u00eb na linte t\u00eb lir\u00eb, pasi ti betoheshim q\u00eb t\u00eb mos i nxirrnim asnj\u00eb fjal\u00eb sa ishte gjall\u00eb.? K\u00ebt\u00eb betim nderi ne do ta mbanim, por duhet t\u00eb merreshim vesh p\u00ebr at\u00eb \u00e7\u00ebshtje delikate me kapidenin. Pastaj\u00eb a do<br \/>\nta priste mir\u00eb kur ti k\u00ebrkoja lirin\u00eb. Bah!&#8230; Verni me nj\u00eb pen\u00eb magjike di t\u00eb sinkronizoi virtytet q\u00eb u vesh personazheve kryesor<br \/>\nsi profesori, K\u00ebshillit, Ned Landi, nj\u00eb kanadez q\u00eb mendon n\u00eb \u00e7do \u00e7ast se si t\u00eb fitoj\u00eb lirin\u00eb ia arrin m\u00eb n\u00eb fund t\u00eb realizoi \u00ebndrr\u00ebn e tij q\u00eb t\u00eb dal nga burgu ku i kishte burgosur kapedan Nemoja.<br \/>\nPor, nga ana tjet\u00ebr Verni tregon se kapiden Nemoja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb njeri largpam\u00ebs q\u00eb di t\u00eb parashikoj\u00eb zgjidhjen e situatave t\u00eb v\u00ebshtira.<br \/>\n\u2026Sa koh\u00eb q\u00eb lundruam n\u00eb mes t\u00eb akujve, kapiden Nemoja ngjitej dendur n\u00eb kuvert\u00eb, nga ku v\u00ebshtronte me v\u00ebmendje ato vise t\u00eb braktisura. Nganj\u00ebher\u00eb m\u00eb dukej se syt\u00eb e tij t\u00eb qet\u00eb b\u00ebheshin shpuz\u00eb. Mbase thoshte me vete se n\u00eb ato dete polare, t\u00eb ndaluara p\u00ebr njeriun, ishte si n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, zoti hapsirave t\u00eb pakap\u00ebrcyshme, por nuk fliste. Ai gozhdohej n\u00eb vend posi nj\u00eb shtatore dhe vinte n\u00eb vete at\u00ebhere kur e shtynte instikti i tij prej detari q\u00eb t\u00eb drejtonte anijen\u2026-se nuk ka burr\u00eb q\u00eb i kupton akullnajat.<\/p>\n<p>-Ky kapideni juaj \u00ebsht\u00eb i fort\u00eb, por, dreqi ta marr\u00eb, m\u00eb i fort\u00eb se natyra nuk \u00ebsht\u00eb, dhe atje ku ka v\u00ebn\u00eb kufi natyra, dashur pa dashur, njeriu do t\u00eb ndaloj\u00eb.<br \/>\n\u2026- Ligjet njer\u00ebzore mund t\u00eb p\u00ebrballohen, por jo ligjet e natyr\u00ebs\u2026<br \/>\n-Kapiden Nemoja ishte nj\u00eb shembull p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, duke iu shtruar i pari asaj disipline t\u00eb rrept\u00eb; sapo vinte ora, ai ia l\u00ebshonte aparatin nj\u00eb tjetri dhe hynte n\u00eb at\u00eb atmosfer\u00ebn e prishur t\u00eb anijes, p\u00ebrher\u00eb i qet\u00eb, pa e l\u00ebshuar vetem p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7ast, pa nxjerr\u00eb asnj\u00eb mallkim.<br \/>\nVerni me rreshtat q\u00eb shkruan dhe vler\u00ebsimin q\u00eb i b\u00ebn\u00eb kapiden Nemos flet p\u00ebr korrekt\u00ebsin\u00eb q\u00eb ai n\u00eb pun\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb pun\u00eb dhe me nerva t\u00eb tendosura, kurse jasht\u00eb pune \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb si gjith\u00eb njer\u00ebzit e tjer\u00eb.<br \/>\nPasi mbaron s\u00eb lexuari k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr fantastiko-shkencor t\u00eb autorit Zhyl Verni t\u00eb lind pyetja se \u00e7far\u00eb m\u00ebsova un\u00eb nga ky lib\u00ebr?<br \/>\nE para; -Njeriu duhet t\u00eb jet\u00eb k\u00ebmbngull\u00ebs q\u00eb t\u00eb p\u00ebrballet me ligjet e natyr\u00ebs n\u00eb situate t\u00eb v\u00ebshtira dhe t\u00eb gjej alternativa p\u00ebr ti kap\u00ebrcyer ato.<br \/>\nE dyta; -Njeriu duhet t\u00eb guxoj\u00eb, dhe me vullnet t\u00eb arrij\u00eb t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb i dalin gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, sepse rruga nuk \u00ebsht\u00eb e shtruar me dafina.<br \/>\nE treta; -fatkeq\u00ebsit\u00eb q\u00eb i ndodhin n\u00eb jet\u00eb ti kaloj\u00eb me qet\u00ebsi dhe t\u00eb \u00ebnd\u00ebrroj\u00eb se jeta vazhdon dhe nuk mbyllet aty ku ndodh gj\u00ebma.<br \/>\nE katrta; -Liria nuk dhurohet, por fitohet.<br \/>\nE pesta; -Nga leximi i romanit informohesh me njohuri nga historia, gjeografia, fizika, kimija etj. Dhe ajo m\u00eb kryesorja m\u00ebson p\u00ebr rolin dhe ndihm\u00ebn q\u00eb u japin kafsh\u00ebt ujore njer\u00ebzve sikund\u00ebr \u00ebsht\u00eb rasti balenave dhe delfinve.<br \/>\nE gjashta; &#8211; Njeriu duhet t\u00eb dij\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb fjal\u00ebn e dh\u00ebn\u00eb dhe t\u00eb jet\u00eb besnik p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ka premtuar. Bes\u00ebn\u2026<br \/>\nE shtata; Njeriu nuk vler\u00ebsohet nga ngjyra e l\u00ebkur\u00ebs, por nga sjellja dhe humanizmi q\u00eb tregon n\u00eb shoq\u00ebri\u2026<\/p>\n<p>E diel, m\u00eb 05.10.2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00cbRJETIME NGA LEXIMI LIBRIT \u201c20 000 LEGA N\u00cbN DET\u201d T\u00cb ZHYL VERNIT Romani fantastiko-shkencor i shkrimtarit Zhyl Verni i shkruar n\u00eb vitet 1800 tregon se ai q\u00eb \u00ebnd\u00ebrron, dhe po q\u00eb se i jepet mund\u00ebsia t\u00eb jetoi gjat\u00eb, mund t\u00eb shikoj se \u00ebnd\u00ebrra e tij b\u00ebhet realitet. M\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakon q\u00eb pas leximit t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3473,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3472","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3472"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3474,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3472\/revisions\/3474"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}