Sokol Demaku<\/p>\n
Nj\u00eb pun\u00eb e palodhur e shkrimtarit dhe autoritt \u00eb njohur t\u00eb monografive kushtuar Shal\u00ebs s\u00eb Bajgor\u00ebs \u00ebsht\u00eb kuror\u00ebzua p\u00ebr her\u00ebn e dyt\u00eb me mjaft sukses me botimin e radh\u00ebs s\u00eb Xheladin Shabani-Dedia me titull \u201dDedia cerdhe e trim\u00ebris\u00eb\u201d, e cila pa ca kohesh ka dalur nga shtypi n\u00eb botim t\u00eb Redaksis\u00eb s\u00eb revistes Dituria nga Bor\u00e5s i Suedis\u00eb e shtupur\u00eb n\u00eb Shtypshkronj\u00ebn Lena Graphic n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n
KU TOKA PUNOHET, ZGJAT\u00cb SIGURIN\u00cb E MBIJETES\u00cbS<\/p>\n
Nj\u00eb lib\u00ebr k un\u00eb menyr\u00eb kronologjike autori na jep pamje mjaft interesante t\u00eb fshatrave t\u00eb Shal\u00ebs n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme historike e deri ne dit\u00ebt e sotme, me nj\u00eb p\u00ebrshkrim t\u00eb thjesht\u00eb por t\u00eb kuptuesh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb cdo lexues t\u00eb ket\u00eb mund\u00ebsin ta thith\u00eb at\u00eb histori mjaft bujare por edhe t\u00eb dhimshme nd\u00ebr kohe t\u00eb ban\u00ebreve t\u00eb k\u00ebtyre an\u00ebve.<\/p>\n
Autori si duket e them un\u00eb b\u00ebhet pak subjektiv dhe anon cdo here nga fshati Dedi ndoshta pse vet\u00eb \u00ebsht\u00eb i lindur n\u00eb k\u00ebt\u00eb fshat malor me shum\u00eb histori t\u00eb njohura por deri me sot ndoishta edhe t\u00eb panjohura por t\u00eb cilat kan\u00eb l\u00ebn\u00eb shnej\u00eb ne jet\u00ebn ebanor\u00ebve t\u00eb Dedise por jo vet\u00ebm.<\/p>\n
Me nj\u00eb mjeshtri prej nderthuersi t\u00eb mendimeve fantastike autori fillon me p\u00ebrshkrimin e Shal\u00ebs me nj\u00eb veshtrim interesant te atij relievi me at\u00eb natyr\u00eb t\u00eb bukur dhe ato pamje fantastike t\u00eb atij regjioni n\u00eb Veriun e Kosov\u00ebs e ku ne mes atyre maleve t\u00eb Shal\u00ebs s\u00eb bajgores shtrihet i feshur\u00eb ne mes natyre edhe Dedia sic ai thot\u00eb \u201dnj\u00eb cop\u00ebz e lasht\u00eb toke e shkruar n\u00eb gjurm\u00ebt e koh\u00ebs q\u00eb nga viti 1400 i er\u00ebs son\u00eb\u201d.<\/p>\n
Nj\u00eb p\u00ebrshkrim real dhe me plot\u00ebkuptim mbi prejardhjen e fhatit dhe banor\u00ebve t\u00eb vet fshatit Dedi, ardhjen dhe vendosjes e kater v\u00ebllezerve n\u00eb keto troje e q\u00eb scili kishte zgjur vet vendin se ku do vendosnin qatin e tyre. Deda nj\u00eb burr\u00eb i par\u00eb i kishte vu syrin q\u00eb sterhen e tij ta vendoste n\u00eb nje breg t\u00eb eg\u00ebr por t\u00eb bukur qe me tej u quajt me ermin e tij Dedi.<\/p>\n
Nj\u00eb p\u00ebrshkrim ideal i vet fshatit Dedi por edhe pararoje q\u00eb i qendrojn\u00eb p\u00ebrreth Dedis si: Zab\u00ebrgja, Nagjera, Vllahia, Ofcara, Zjaqa, Batahir ia shtojn\u00eb bukurin edhe m\u00eb k\u00ebsaj treve fantastike t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n
Dedia nj\u00eb vendbanim malor i rrethuar me bukurit natyrore shtrihet diku n\u00eb veriun e larg\u00ebt t\u00eb Kosov\u00ebs atje ku toka preket nga qielli, ne mes gjelbrimi t\u00eb eg\u00ebr, shkurreve dghe klisavet \u00eb gjata q\u00eb t\u00eb duket n\u00eb t\u00eb par\u00eb se prekin ret\u00eb e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebrt n\u00eb shpatijet e pjerrta t\u00eb gjlberat shtrihen kullotat me bar t\u00eb njom. Sa cudi n\u00eb secil\u00ebn lugin t\u00eb Shal\u00ebs s\u00eb Bajgor\u00ebs gjendet nga nj\u00eb burim me uj\u00eb t\u00eb kthjellt si kristali, uji i cili rrjedh\u00eb n\u00eb heshtje dhe k\u00ebsaj natyre fantastike i jep jet\u00eb n\u00eb t\u00eb kat\u00ebr stin\u00ebt e vitit. Nj\u00eb klim\u00eb kontinentale zot\u00ebron n\u00eb k\u00ebt\u00eb an\u00eb me dimra me bor\u00eb dhe klim\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr e me pranver\u00eb t\u00eb hershme ku lulet ia shtojn\u00eb hijeshin duke qelur\u00eb edhe ne guroret e shpatije e vendit dhe t\u00eb asaj toke jo pjellore qe thash gurore por me nj\u00eb bujari ku cdo fshatari i jep dashuri p\u00ebr punen qe ben\u00eb.<\/p>\n
Vizitori i cili m\u00ebsyn\u00eb k\u00ebto an\u00eb do kaloj ato shtigje rrugore t\u00eb ngushta t\u00eb cilat banor\u00ebt i kan\u00eb krujia me shkeljet me kembet\u00a0 e tyre ndero koh\u00eb.<\/p>\n
Historia na ka tregua se k\u00ebto troje asnjehere nuk u p\u00ebrkulen dhe se pushtuesit as q\u00eb pat\u00ebn guximin tua m\u00ebsuejn\u00eb k\u00ebtyre trojeve, sepse burr\u00ebria e bajgoras\u00ebve dhe dedias\u00ebve ishte m\u00eb e fort\u00eb se vet bjeshka.<\/p>\n
N\u00eb menyr\u00eb kronologjike autori do na p\u00ebrshkruaj historin\u00eb e Shal\u00ebs s\u00eb Vajgor\u00ebs por edhe t\u00eb vet fshatit t\u00eb lindjes s\u00eb tij Dedi. Duke fillua nga fundi i shekullit t\u00eb XIX me luft\u00ebn epergjakshme t\u00eb Cel\u00ebs pran Nishit t\u00eb sot\u00ebm ku mbeti i vrare trimi Hasan dedia ku atje u ngrit\u00eb kulla e Cel\u00ebs e ndertuar nga 952 kafka t\u00eb t\u00eb r\u00ebneve n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb. Duke vazhdua me Pranver\u00ebn e p\u00ebrgjakshme t\u00eb viti 1903 me Kryengritjen e Bajgor\u00ebs, at\u00eb t\u00eb vitit 1912, 1918, periudh\u00ebn e Err\u00ebsir\u00ebs monarkike t\u00e5e vitit 1918-1941, Luft\u00ebn e dyt\u00eb bot\u00ebrore e ku atuorti do ndalet me shum\u00eb n\u00eb loz\u00ebn apo rrt\u00ebnj\u00ebt e historis\u00eb s\u00eb Familjes Dedia, k un\u00eb menyr\u00eb kronologjike do nxjerr\u00eb loz\u00ebn e familjes Dedia deri ne dit\u00ebt e sotme. Do p\u00ebrshkruan p\u00ebr mrekulli furtunat\u00eb n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat ka kalua kjo famlije dhe qendresen heroike t\u00eb bij\u00ebve t\u00eb saj. Cdo her\u00eb do na dalin n\u00eb ball para pushtuesit trimat dedian dhe shaljan t\u00eb cil\u00ebt me qendren e tyre do zbrapsin pa m\u00ebshir\u00eb sunduesit dhe zaptuesit e huaja t\u00eb tokava arbnore dhe k\u00ebshtu dedia por edhe Bajroda do ken nj\u00eb histori t\u00eb lavdishme.<\/p>\n
Edhe rapsodi popullor ne koh\u00eb u knedoj ketyre trimavet \u00eb Shal\u00ebs s\u00eb Bajgores, e un\u00eb ketu do z\u00eb ne goj\u00eb vetem nje prej tyre qe edhe autori e permend ne kete mongrafi e ky eshte Nak Berisha p\u00ebr t\u00eb cilin\u00a0 jan\u00eb kendua k\u00ebng\u00eb por jan\u00eb thure edhe vardhe dhe tregime p\u00ebr trimerin dhe heroizmin e tij. Autori p\u00ebr mrekulloi ben pershkrimine\u00a0 ngjarjeve historike t\u00eb cila si duket deri von\u00eb kishin gelur nen huijen e mjegulles q\u00eb egzistonte por ja tani shohin drite4n dhe lexuesi ka mundesi te njihet me keto hitori.<\/p>\n
Autori dio ndalert edhe ne zhvillimin kulturor dhe arsimor t\u00eb Dedise por edhe te vet Shales s\u00eb bajgores e cila edhe ne kete drejtim ka dhen kontribut t\u00eb madhe ne arsim dhe kultur t\u00eb vendit.<\/p>\n
Vend me rendesi nx\u00ebn\u00eb ngjarjet q\u00eb pasojn\u00eb pas vitit 1981 ku edhe Shala\u00a0 e Bajgor\u00ebs por edhe vet Dedia jan\u00eb aktive dhe t\u00eb kyqura n\u00eb to, p\u00ebr nje jet\u00eb me t\u00eb mir\u00eb, p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb plota t\u00eb poipullates shqiptare. E pun\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb keto vite te turbullta sipas autorit kan\u00eb b\u00ebr\u00eb shaljanet n\u00eb kohen e grevave t\u00eb minator\u00ebve t\u00eb Trepces e kjo ishte ndihmes e madhe edhe n\u00eb drejtim t\u00eb pavaresisee se Kosv\u00ebs.<\/p>\n
Pas gjith\u00eb k\u00ebtyre vuajtjeve, mundimeve, keqtrajtimeve edhe humanzimi nderkombetar nuk do mjungoj p\u00ebr shaljanet por edhe dediasit si dhe minatoret e Trepces cka kjo teme ze vend meritor n\u00eb mongrafi.<\/p>\n
Dedia poor edhe vet\u00eb Shala e Bajgor\u00ebs ishin qendra e UCK, p\u00ebr organzimin e liuftes p\u00ebr clirim\u00a0 nga pushtuesi serb dhe me shume sukses nen organzimin e shljaneve u kundershtua regjimi Miloshevian dhe sunduesi u shporr nga trojet shljane.<\/p>\n
Autor ne fun te librit thot\u00eb : \u201dFshati dei nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb vendbanim, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori e gjall\u00eb e q\u00ebndres\u00ebs, solidaritetit dhe dashuris\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb. Cdo histori personale, cdo betej\u00eb dhe cdo ndihm\u00eb e dh\u00ebn\u00eb, ka vu themelet e liris\u00eb dhe ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb trashegimi t\u00eb pacmuar p\u00ebr brezat q\u00eb vijn\u00eb, ta nd\u00ebrtojn\u00eb dhe ta begatojn\u00eb ardhm\u00ebrin\u00eb.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sokol Demaku Nj\u00eb pun\u00eb e palodhur e shkrimtarit dhe autoritt \u00eb njohur t\u00eb monografive kushtuar Shal\u00ebs s\u00eb Bajgor\u00ebs \u00ebsht\u00eb kuror\u00ebzua p\u00ebr her\u00ebn e dyt\u00eb me mjaft sukses me botimin e radh\u00ebs s\u00eb Xheladin Shabani-Dedia me titull \u201dDedia cerdhe e trim\u00ebris\u00eb\u201d, e cila pa ca kohesh ka dalur nga shtypi n\u00eb botim t\u00eb Redaksis\u00eb s\u00eb revistes […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3579,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3580,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3578\/revisions\/3580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}