{"id":3716,"date":"2025-11-30T18:15:54","date_gmt":"2025-11-30T17:15:54","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=3716"},"modified":"2025-11-30T18:15:57","modified_gmt":"2025-11-30T17:15:57","slug":"bashkim-saliasi-mjeku-tre-kontinenteve-me-autor-ted-ellwn-sidni-gordon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2025\/11\/30\/bashkim-saliasi-mjeku-tre-kontinenteve-me-autor-ted-ellwn-sidni-gordon\/","title":{"rendered":"Bashkim Saliasi: MJEKU TRE KONTINENTEVE ME AUTOR TED ELLWN-SIDNI GORDON"},"content":{"rendered":"<p>Bashkim Saliasi<\/p>\n<p>MJEKU TRE KONTINENTEVE ME AUTOR TED ELLWN-SIDNI GORDON<br \/>\nP\u00ebrjetime<br \/>\nNga leximi i librit \u201cMjeku tre kontineteve, ke se \u00e7far\u00eb t\u00eb m\u00ebsosh. Libri i Ted Allen -Sidni Gordon i p\u00ebrkthyer nga p\u00ebrkthyesi Klio Evangjeli, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr me vler\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e lexuesit.<br \/>\nTe jetosh bot\u00ebn ashtu sikund\u00ebr e jetoi mjeku i tre kontinenteve dr. Norman Betyni, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb rilind\u00ebsh \u00e7do dit\u00eb. Dr. Betynia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sh\u00ebmbull i gjall i marrjes s\u00eb rrezikut n\u00eb sy dhe pse e di q\u00eb shpresat jan\u00eb t\u00eb pakta p\u00ebr t\u00eb jetuar, nuk mendon q\u00eb bashk\u00ebshortja e tij<br \/>\nmbas shtrimit n\u00eb sanatorium t\u00eb kthehet n\u00eb jet\u00ebn e saj normale dhe mos t\u00eb b\u00ebhet pre e vuajtjeve t\u00eb tij.<br \/>\nAutori p\u00ebrshkruan\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebrpjekjet e Betynis\u00eb p\u00ebr t\u00eb mposhtur vdekjen.<br \/>\nAi nuk jepet p\u00ebr asnj\u00eb moment para s\u00ebmundjes dhe gjen forca t\u00eb reja t\u00eb mposhti at\u00eb dhe t\u00eb studjoj\u00eb rastet e studjuara deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb q\u00eb ky ndodhet n\u00eb sanatorium. \u00c7do dit\u00eb q\u00eb ai p\u00ebrmir\u00ebsohet dhe rilind n\u00eb jet\u00eb gjen forca dhe i shkruan gruas s\u00eb tij edhe pse e divorcuar p\u00ebr ecurin e s\u00ebmundjes dhe p\u00ebrparimin n\u00eb p\u00ebrsosjen e metodave p\u00ebr studimin e toraksit t\u00eb s\u00ebmundjes s\u00eb turbekulozit.<br \/>\nPas daljes nga spitali rilind nj\u00eb ndjenj\u00eb e fort\u00eb dashurie q\u00eb e detyron Fransis t\u00eb rikthehet n\u00eb jet\u00ebn bashk\u00ebshortore dhe t\u00eb rimartohet p\u00ebr s\u00eb dyti. I lindur n\u00eb Grejvenhwrsiti i krahin\u00ebs Kanadeze Ontario dhe i rritur n\u00eb nj\u00eb familje me kultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb nga e cila kishin dal, peshkop, nj\u00eb tjet\u00ebr, rektori universitetit, dhe gjyshi Normanit mjek, nj\u00eb nga kirurg\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb Torontos. Fisi Betynive i shp\u00ebrngulur nga Europa n\u00eb shekullin e XVIII n\u00eb Kanada kishte nxjerr nj\u00eb s\u00ebr mjek\u00ebsh q\u00eb u kishin sh\u00ebrbyer fisnik\u00ebve t\u00eb ishullit n\u00eb Skoci. I \u00e7liruar nga paragjykimet dhe i rritur n\u00eb nj\u00eb ambjent ku nuk paragjykohej p\u00ebr veprimet e tij q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn tet\u00eb vje\u00e7 b\u00ebn\u00eb eksperimente t\u00eb shumta mbi nd\u00ebrtimin e kockave t\u00eb kafsh\u00ebve.<br \/>\nT\u00eb jetosh i lir\u00eb si Betynia do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb largosh stresin dhe jet\u00ebn ta jetosh si t\u00eb vij\u00eb. I lindur n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me stuhi n\u00eb vitin 1890, si bir i par\u00eb i familjes dhe jeta e tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb stuhi e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb nuk di ku do t\u00eb ndalet.<br \/>\nN\u00eb f\u00ebmini \u00e7faqen prirje p\u00ebr t\u00eb kryer pun\u00ebn e marangozit, dhe m\u00eb pas lind d\u00ebshira t\u00eb b\u00ebhej kirurg dhe nuk u pengua nga prind\u00ebrit e tij. \u00c7faqja e talentit n\u00eb mosh\u00ebn 8 vje\u00e7 \u00ebsht\u00eb dhurat\u00eb e Zotit dhe Alleni vendos pllak\u00ebn me emrin e gjyshit dhe e vetquan<br \/>\nveten Norman Betyni.<br \/>\nNj\u00eb f\u00ebmij\u00eb \u00e7apk\u00ebn i cili k\u00ebrkon t\u00eb p\u00ebrovoj dhe t\u00eb prek gjith\u00e7ka duke u inkujaruar edhe nga e \u00ebma. Ai duhet t\u00eb m\u00ebsohet t\u00eb ket\u00eb guxim &#8211; thosh e \u00ebma shpesh. L\u00ebre t\u00eb b\u00ebj\u00eb \u00e7\u2019t\u00eb doj\u00eb. Sa bukur ting\u00ebllojn\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb kur f\u00ebmij\u00ebn e l\u00eb t\u00eb l\u00ebvizi lirsh\u00ebm, t\u00eb prek at\u00eb q\u00eb do dhe t\u00eb<br \/>\nm\u00ebsohet me v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e jet\u00ebs. F\u00ebmija po nuk u rr\u00ebzua dhe nuk e p\u00ebsoi nuk m\u00ebson. Nga pasoja lind instikti vetmbrojtjes.<br \/>\nBetynia jetoj n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb, kur po frynte era e demokracis\u00eb, por q\u00eb t\u00eb arrish t\u00eb kesh sukses n\u00eb t\u00eb, duhet shum\u00eb mund dhe jet\u00eb njer\u00ebzish q\u00eb breznia pasardh\u00ebse t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb jetgjat\u00ebsi m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb se brezi q\u00eb ik\u00ebn.<br \/>\nQ\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn shkollore Betynin e t\u00ebrheq teoria Darviniane dhe b\u00ebhet partizan i saj. Dr Betynia \u00ebsht\u00eb sh\u00ebmbull i gjall p\u00ebr brezin q\u00eb sot po jetojm\u00eb ndryshimin, ku midis sakrificave t\u00eb m\u00ebdha duke b\u00ebr\u00eb lloj-lloj pun\u00ebsh arrin t\u00eb vazhdoj universitetin pa marr asnj\u00eb shpenzim<br \/>\nnga familja.<br \/>\nDuke \u00e7ar rrug\u00ebt e jet\u00ebs mes v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb panumrta arrin t\u00eb b\u00ebhet dikushi n\u00eb jet\u00eb. Ndjenja kombtare b\u00ebn q\u00eb Dr. Betynia t\u00eb braktis mbrojtjen e dipllom\u00ebs dhe t\u00eb rreshtohet i dhjeti vullnetar n\u00eb divizionin e par\u00eb Kanadez ku punoj si sanitar.<br \/>\nPlagoset n\u00eb luft\u00eb dhe gjasht\u00eb muaji i kalon n\u00eb spitalet ushtarake. Mbas marrjes s\u00eb dipllom\u00ebs punon n\u00eb marin\u00eb dhe kthehet n\u00eb europ\u00eb, e punon n\u00eb Franc\u00eb, mjek me grad\u00ebn e oficerit. Jeton ngjarjet e luft\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb botrore n\u00eb Europ\u00eb dhe tashm\u00eb ishte burr\u00ebruar. Jeta n\u00eb Lond\u00ebr e st\u00ebrvit q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet jo vet\u00ebm piktor i mir\u00eb, por edhe nj\u00eb tregtar i mir\u00eb.<br \/>\nDit\u00ebn punonte n\u00eb spital dhe nat\u00ebn d\u00ebfrehej n\u00eb lokalet m\u00eb luksoze t\u00eb Londr\u00ebs. N\u00eb vitin 1923 n\u00eb Edinburg, ku jepte provime takoj gruan e dyt\u00eb Frensis Kemb\u00ebll Penin me t\u00eb cil\u00ebn lindi dashuria me shikim t\u00eb par\u00eb dhe u martuan.<br \/>\n\u201cAi pinte shum\u00eb, studjonte shum\u00eb, jetonte pa iu trembur shpenzimeve\u201d. Nga Europa DR. Betynia shp\u00ebrngulet bashk\u00eb me gruan p\u00ebr n\u00eb SHBA, n\u00eb Detroit. P\u00ebrkujdesja p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe sidomos p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e varf\u00ebr e b\u00ebjn\u00eb at\u00eb mjek mjaft\u00eb popullor dhe shum\u00eb<br \/>\nt\u00eb njohur n\u00eb t\u00eb gjitha istancat shtet\u00ebrore.<br \/>\nQytetrimi Kanadez \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lashti prej 5000 vjet\u00ebsh. Nga Kina erdhi baruti dhe shtypshkronja. Shtypshkronja ndihmoj n\u00eb Europ\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebmbur rendin e vjet\u00ebr.<br \/>\nKur mbaron s\u00eb lexuari librin e Betynis\u00eb, nuk t\u00eb b\u00ebhet ta l\u00ebshosh nga dora. Libri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sh\u00ebmbull i gjall i njer\u00ebzve t\u00eb sakrific\u00ebs, i atyre q\u00eb nuk mendojn\u00eb t\u00eb grumbullojn\u00eb para dhe t\u00eb l\u00ebn\u00eb pasuri, por t\u00eb l\u00ebn vepr\u00ebn e tyre, t\u00eb cilat kujtohen jo vet\u00ebm nga brezi q\u00eb e bashk\u00ebjeton<br \/>\nperiudh\u00ebn, por edhe nga brezat pasarsdh\u00ebs. Personazhi Betynis\u00eb t\u00eb hap nj\u00eb dritare p\u00ebr jet\u00ebn, ku \u00e7do kush q\u00eb e lexon, m\u00ebson shum\u00eb<br \/>\nnga leximi tij q\u00eb n\u00eb jet\u00eb t\u00eb jemi tolerant, jo hakmarr\u00ebs, t\u00eb pap\u00ebrtush\u00ebm dhe jo egoist. Ajo q\u00eb t\u00eb mbetet n\u00eb kujtes\u00eb nuk shqitet p\u00ebr asnj\u00eb moment \u00ebsht\u00eb reagimi i Dr. Betynis\u00eb, kur merr vesh se Dr. Fengu nuk \u00ebsht\u00eb mjek, dhe n\u00eb saj t\u00eb vullnetit t\u00eb tij arrin t\u00eb m\u00ebsoj dhe mos t\u2019i p\u00ebrtohet pun\u00ebs p\u00ebr asnj\u00eb moment. Personazhi Dr. Fengut tregon se njeriu me vullnet mund t\u00eb b\u00ebj \u00e7do gj\u00eb dhe t\u00eb korri sukses<br \/>\nn\u00eb jet\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb b\u00ebhesh kirurg i mir\u00eb, apo jo?, &#8211; vijoi i qet\u00eb. Tani un\u00eb m\u00ebsova di\u00e7ka mbi jet\u00ebn t\u00ebnde; ndaj kam d\u00ebshir\u00eb t\u00eb tregoj\u00eb di\u00e7ka nga jeta ime. Un\u00eb nuk qesh aq i ri sa ti kur u b\u00ebra mjek. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, mu desh t\u00eb merrja dy<br \/>\ns\u00ebmundje shum\u00eb t\u00eb rrezikshme\u2026<br \/>\nSapo kisha filluar t\u00eb punoja si kirurg, u preka r\u00ebnd nga turbekulozi. Kjo ndodhi dale- dale pas dymbdhjet vitesh\u2026 hyra n\u00eb nj\u00eb sanatorium dhe prisja vdekjen, s\u00ebmundja ime ishte e pash\u00ebrueshme.<br \/>\nPor doli ndryshe; gjeta nj\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u2019u sh\u00ebruar p\u00ebrs\u00ebri. Ather\u00eb vendosa t\u00eb studjoj\u00eb kirurgji t\u00eb toraksit\u2026k\u00ebshtu munda m\u00eb s\u00eb fundi ta mposhtja s\u00ebmundjen dhe t\u00eb b\u00ebhesha kirurg i toraksit\u2026<br \/>\n-Po s\u00ebmundja e dyt\u00eb, pyeti Dr. Fengu? S\u00ebmundja e dyt\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aq e thjesht\u00eb. Ndon\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb ngjit\u00ebse, t\u00eb gjith\u00eb ma ngjit\u00ebn. E kam pasur q\u00eb n\u00eb vog\u00ebli dhe nuk mund t\u00eb shk\u00ebputem as i rritur dhe, as mjek. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje m\u00eb e t\u00ebrbuar se turbekulozi.<br \/>\nAjo quhet z\u00ebm\u00ebrim.<br \/>\nAjo nuk mund t\u00eb sh\u00ebrohet si infeksion\u2026 nga d\u00ebshp\u00ebrimi Dr. Fengu propozoi amputimin.<br \/>\nBetynia tundi kok\u00ebn.<br \/>\n-Jo shok\u00eb &#8211; tha ai me z\u00eb t\u00eb dob\u00ebt.<br \/>\n-Un\u00eb do t\u00eb flijoja t\u00eb dy krah\u00ebt, q\u00eb t\u00eb mbetesha gjall\u00eb\u2026<br \/>\n-Un\u00eb kam helmim n\u00eb gjak. Nuk kam sh\u00ebrim\u2026.<\/p>\n<p>-Ti je b\u00ebr\u00eb nj\u00eb kirurg i mir\u00eb Feng.<br \/>\n-Ti je m\u00eb i aft\u00eb se ata q\u00eb kan\u00eb ndjekur universitetet m\u00eb t\u00eb mira\u2026un\u00eb e shoh at\u00eb dhe e<br \/>\ndi se, ai po num\u00ebron or\u00ebt q\u00eb i kan\u00eb mbetur p\u00ebr t\u00eb jetuar \u2013 tha Fengu.<br \/>\n-Ai duhet t\u00eb jet\u00eb njeriu m\u00eb i vetmuar n\u00eb bot\u00eb! Ai nuk duhet t\u00eb vdes\u00eb!<br \/>\nNga leximi i k\u00ebtij libri ke se \u00e7far\u00eb t\u00eb m\u00ebsosh.<br \/>\nE para \u00ebsht\u00eb besimi n\u00eb vetvete. K\u00ebmbngulja dhe tolerance mund\u00ebsojn\u00eb q\u00eb t\u00eb realizosh t\u00eb gjitha \u00ebnd\u00ebrrat n\u00eb jet\u00eb\u2026 Me pun\u00eb dhe vullnet arrihet gjith\u00e7ka n\u00eb jet\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bashkim Saliasi MJEKU TRE KONTINENTEVE ME AUTOR TED ELLWN-SIDNI GORDON P\u00ebrjetime Nga leximi i librit \u201cMjeku tre kontineteve, ke se \u00e7far\u00eb t\u00eb m\u00ebsosh. Libri i Ted Allen -Sidni Gordon i p\u00ebrkthyer nga p\u00ebrkthyesi Klio Evangjeli, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr me vler\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e lexuesit. Te jetosh bot\u00ebn ashtu sikund\u00ebr e jetoi mjeku i tre kontinenteve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3134,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3716","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3716"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3717,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3716\/revisions\/3717"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}