{"id":3738,"date":"2025-12-07T00:46:21","date_gmt":"2025-12-06T23:46:21","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=3738"},"modified":"2025-12-07T00:46:25","modified_gmt":"2025-12-06T23:46:25","slug":"bashkim-saliasi-balzak-iluzionet-e-humbura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2025\/12\/07\/bashkim-saliasi-balzak-iluzionet-e-humbura\/","title":{"rendered":"Bashkim Saliasi  BALZAK, \u201cILUZIONET E HUMBURA\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Bashkim Saliasi<\/p>\n<p>BALZAK, \u201cILUZIONET E HUMBURA\u201d<br \/>\nPerjetime<br \/>\nDuke lexuar librin e Balzakut, \u201cIluzionet e humbura\u201d, shkruar gjat\u00eb viteve 1835-1843, njihesh m\u00eb nga af\u00ebr me \u201cKomedin\u00eb e njer\u00ebzve\u201d, pre e s\u00eb cil\u00ebs bien n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr jet\u00eb a vdekje t\u00eb mbijetes\u00ebs personazhet e romanit.<br \/>\nP\u00ebr Balzakun arti \u00ebsht\u00eb mjeti m\u00eb i fuqish\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e jet\u00ebs shoq\u00ebrore.<br \/>\n\u201cM\u00ebsimi poezis\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb ta ngrej mendimin n\u00eb ato lart\u00ebsi, nga t\u00eb cilat ai do t\u00eb shihet e do t\u00eb kuptohet prej njer\u00ebzve\u201d.<br \/>\nN\u00ebp\u00ebrmjet leximit t\u00eb romanit t\u00eb \u201cIluzionet e humbura\u201d, t\u00eb Balzakut lexuesi fiton shum\u00eb mesazhe p\u00ebr jet\u00ebn.<br \/>\nNjeriut t\u00eb cilit i jan\u00eb mbyllur t\u00eb gjitha shtigjet e jet\u00ebs, si rezultat i sistemit shoq\u00ebror.<br \/>\nEdhe pse \u00ebsht\u00eb i talentuar, atij i jan\u00eb mbyllur t\u00eb gjitha shtigjet dhe bie pre e gjuetis s\u00eb shtrigave brenda familjes, midis t\u00eb jatit dhe t\u00eb birit.<br \/>\nLufta brenda lloit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e ashp\u00ebr se jasht\u00eb llojit.<br \/>\nFigurat letrare t\u00eb p\u00ebrdorura nga Balzaku pasqyrojn\u00eb realitetin dhe po t\u00eb krahsojm\u00eb ndodhit\u00eb e shekullit XXI me ato t\u00eb shekullit XX-t\u00eb, ngjarjet jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrs\u00ebritje q\u00eb ngjasojn\u00eb shum\u00eb me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn.<br \/>\n\u201cKopracia fillon atje, ku mbaron varf\u00ebria\u201d. Dhe shprehja tjet\u00ebr filozofike:<br \/>\n-\u201cPor \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb re se zakonet q\u00eb ka njeriu n\u00eb rini, shfaqen n\u00eb pleq\u00ebri\u201d.<br \/>\nSeshari e v\u00ebrtetoi k\u00ebt\u00eb; sa m\u00eb shum\u00eb plakej, aq m\u00eb tep\u00ebr i p\u00eblqente t\u00eb pinte.<br \/>\nAjo q\u00eb m\u00ebsojm\u00eb nga leximi romanit, Iluzionet e humbura t\u00eb Balzakut, \u00ebsht\u00eb se sado q\u00eb babai k\u00ebrkon q\u00eb ta skllav\u00ebroj t\u00eb birin, prap se prap\u00eb nuk i p\u00eblqen q\u00eb i biri t\u00eb mos reagoi dhe t\u00eb bier pre e mashtrimit t\u00eb konkurent\u00ebve, q\u00eb i jati i njeh mir\u00eb se kush jan\u00eb. N\u00eb nj\u00ebn far\u00eb<br \/>\nm\u00ebnyre e shtyn\u00eb ndjesia e t\u00eb l\u00ebnit t\u00eb trashgimis\u00eb n\u00eb nj\u00eb dor\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb dhe k\u00ebrkon q\u00eb i biri t\u00eb ruaj genin e trashgimis\u00eb s\u00eb fituar nga i jati.<br \/>\n-\u201cKur bler\u00ebsi \u00ebsht\u00eb i shkath\u00ebt n\u00eb pazarll\u00ebk, do t\u00eb thot\u00eb se ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tregtar i zoti, q\u00eb di ti mbroj interest e veta\u201d.<br \/>\n-\u201cAi q\u00eb s\u2019b\u00ebn\u00eb pazarll\u00ebk, thoshte plaku Seshar, &#8211; S\u2019paguan asgj\u00eb\u201d.<br \/>\n\u2026\u201dKopraci, po ashtu si dashnori, ka veti t\u00eb parashikoj\u00eb, rreziqet e ardhshme, ai i parandien, i nxit q\u00eb t\u00eb shp\u00ebrthejn\u00eb sa m\u00eb par\u00eb.<br \/>\nPersonazhi i romanit, Iluzionet e Humbura, plaku Seshar, shkrimtari Honorare de Balzak, q\u00eb n\u00eb roman i vesh t\u00eb gjitha atributet q\u00eb ka njeriu i keq n\u00eb shpirt \u00ebsht\u00eb shum\u00eb aktual edhe n\u00eb dit\u00ebt tona, t\u00eb cilin po e ndeshim n\u00eb njer\u00ebzit e veshur me pushtet dhe jan\u00eb b\u00ebr\u00eb objekt<br \/>\npublik i lajmeve televizive, n\u00eb \u00e7do mbr\u00ebmje n\u00eb opinionet q\u00eb japin stacionet televizive shtetrore dhe ato private.<br \/>\n-\u201cVjedhja sjell gjithnj\u00eb me vete vrasjen\u201d.<br \/>\nFenomen, q\u00eb po e ndeshim dhe d\u00ebgjoj\u00eb \u00e7do dit\u00eb n\u00eb informacionet q\u00eb jepen n\u00eb shtypin e shkruar dhe lajmet televizive.<br \/>\nPersonazhi romanit, Lusieni, shok, i cili fal talentit t\u00eb tij, arrin t\u00eb futet n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e lart\u00eb n\u00eb Angulema, nuk i humbet shpresat dhe vendos q\u00eb t\u00eb largohet p\u00ebr n\u00eb Paris, ku gruaja q\u00eb dashuron mundohet ta fus n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e lart\u00eb, bie viktim\u00eb e dashuris\u00eb\u2026<br \/>\n-\u201cDy veta jepen pas manovrimit t\u00eb ndjenjave, flasin po nuk veprojn\u00eb, ndeshen n\u00eb fush\u00eb t\u00eb hap\u00ebt, por nuk hidhen n\u00eb sulm\u201d\u2026<br \/>\n\u201cNj\u00eb burr duhet ta studjoj\u00eb mir\u00eb gruan para se ti shfaq ndjenjat dhe mendimet e veta ashtu si\u00e7 vijn\u00eb\u201d.<br \/>\nNj\u00eb dashnore q\u00eb \u00ebsht\u00eb sa e dhimshur, aq dhe shpirtmadhe, v\u00eb buz\u00ebn n\u00eb gaz kur d\u00ebgjon fjal\u00eb miturishte t\u00eb cilat ajo i kupton t\u00eb gjitha; por ndonj\u00eb tjet\u00ebr, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kryelart\u00eb nuk ia fal dashnorit fjal\u00ebt dhe sjelljet foshnjarake, mendjeleht\u00ebsin\u00eb, shpirt\u00ebvog\u00eblsin\u00eb.<br \/>\nShum\u00eb gra i zmadhojn\u00eb ndjenjat dhe duan ta quajn\u00eb si hyjni idhullin e tyre; kurse gra t\u00eb tjera q\u00eb e dashurojn\u00eb nj\u00eb njeri m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr at\u00eb vet se p\u00ebr vetem e tyre, adhurojn\u00eb sa t\u00eb metat dhe meritat e tij.<br \/>\nBalzaku n\u00eb roman i vendos personazhet q\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb ndryshe dhe t\u00eb luftojn\u00eb q\u00eb e reja t\u00eb triumfoj\u00eb me nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr rivaliteti, ku njeriu k\u00ebrkon t\u00eb haj njeriun.<br \/>\nLufta p\u00ebr ekzistenc\u00eb ka viktimat e veta dhe,-\u201ckur deti turbullohet e leshterik\u00ebt dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe, delfin\u00ebt shkojn\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb fundit t\u00eb detit, kur stuhia mbaron, leshterik\u00ebt fund\u00ebrrojn\u00eb dhe delfin\u00ebt dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe dhe qart\u00ebsojn\u00eb shikimin\u201d.<br \/>\nNdryshimet e sistemit soll\u00ebn viktimat e veta q\u00eb ran\u00eb pre e iluzioneve t\u00eb tyre. Sa e sa djem braktis\u00ebn familjet e tyre me shpres\u00ebn se do gjejn\u00eb avenirin n\u00eb tok\u00eb t\u00eb huaj. Pati dhe ka nga ata q\u00eb kan\u00eb humbur kontaktin me familjen dhe t\u00eb afrmit e tyre dhe jan\u00eb ber\u00eb subjekt i emisioneve, \u201cNjer\u00ebz t\u00eb humbur\u201d.<br \/>\nNjeriu duhet t\u00eb gjej vetveten dhe t\u00eb ngush\u00ebllohet me shpres\u00ebn se dit\u00eb m\u00eb t\u00eb mira do t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb. Sa m\u00eb shum\u00eb ta v\u00ebsh n\u00eb pun\u00eb trurin dhe t\u00eb medosh pozitiv\u00eb, aq m\u00eb shum\u00eb arrin\u00eb suksese n\u00eb jet\u00eb.<br \/>\nNjeriu duhet t\u00eb guxoj\u00eb dhe ta marr\u00eb rrezikun n\u00eb sy, kur jet\u00ebn mos e shoh bardh e zi, por n\u00eb kolor. Jeta \u00ebsht\u00eb e bukur kur jetohet me t\u00eb mirat dhe t\u00eb k\u00ebqiat q\u00eb njeriu ndesh n\u00eb rrug\u00ebt e jet\u00ebs.<br \/>\nAt\u00eb q\u00eb \u00ebnd\u00ebrron duhet ta b\u00ebj\u00eb realitet dhe mos t\u00eb jetoj me iluzione. Sa her\u00eb q\u00eb lexon nj\u00eb lib\u00ebr, n\u00eb kok\u00eb t\u00eb lindin lloi-lloi idesh. Personazhi i romanit, shoku i ngusht i Davidit, Lusieni, i cili i p\u00ebrket\u00eb shtres\u00ebs s\u00eb ul\u00ebt k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb futet n\u00eb shtres\u00ebn e aristokracis\u00eb.<br \/>\nPoetit edhe pse i b\u00ebhet krah nj\u00eb grua e d\u00ebshtuar n\u00eb jet\u00eb, por q\u00eb rron n\u00eb mes t\u00eb lluksit dhe nderimit t\u00eb emrit t\u00eb mir\u00eb q\u00eb ka tresh\u00ebguar nga familja. Nj\u00ebra nga fatkeq\u00ebsit\u00eb, t\u00eb cilat u n\u00ebnshtrohen njer\u00ebzit e men\u00e7ur, \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb kuptuar pa dashur, gjith\u00e7ka, si veset dhe virtytet.<br \/>\nT\u00eb dy shok\u00ebt e gjykonin shoq\u00ebrin\u00eb pa m\u00ebshir\u00eb duke u ndodhur n\u00eb shkall\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb saj, sepse njer\u00ebzit e pap\u00ebrfillur, p\u00ebr shkak t\u00eb gjendjes s\u00eb tyre t\u00eb poshtruar, hakmerren kund\u00ebr shoq\u00ebris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn e d\u00ebnojn\u00eb me krenari.<br \/>\n\u2026\u201dKau e ka t\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb rropatet n\u00eb ar\u00eb, kurse zogu t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb shkujdesur\u201d. Sa e sa raste kemi nga periudha 50 vje\u00e7are e shekullit t\u00eb kaluar t\u00eb personave q\u00eb vinin nga shtres\u00eb e ul\u00ebt e shoq\u00ebris\u00eb mundoheshin t\u00eb lidhnin miq\u00ebsi me familjet q\u00eb kishin \u201cg\u00ebzuar\u201d fisnik\u00ebrin, pavarsisht\u00eb se p\u00ebr momentin e kishin humbur.<br \/>\nE nj\u00ebjta situate edhe n\u00eb vitet 2009, ku shum\u00eb djem e vajza b\u00ebn\u00eb para me rrug\u00eb t\u00eb pandershme dhe muar\u00ebn n\u00eb sy rrezikun, nd\u00ebrtuan bizneset e tyre dhe k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb t\u00eb fitojn\u00eb kultur\u00eb t\u00eb lart\u00eb, kur atyre u mungon shkollimi baz\u00eb.<br \/>\nLeku b\u00ebn gjith\u00e7ka, &#8211; thot\u00eb populli. Para viteve \u201990 isha ulur n\u00eb nj\u00eb lokal n\u00eb Bogov\u00eb dhe prisja autobuzin e linj\u00ebs Skrapar-Poli\u00e7an. N\u00eb tavolin\u00ebn fqinj ishin ulur dy burra dhe pa dashje m\u00eb kapi veshi k\u00ebt\u00eb bised\u00eb.<br \/>\n-E, kulak, si po ia kalon, se ti nuk e do k\u00ebt\u00eb sistem, por do kapitaliz\u00ebm\u2026<br \/>\n-Ja ke mbetur vet\u00ebm dhe trisk fronti nuk t\u00eb dhan\u00eb\u2026<br \/>\n-D\u00ebgjo k\u00ebtu ti, o lapanjoz, iu p\u00ebrgjigj tjetri qet\u00eb-qet\u00eb.<br \/>\n&#8211; \u201cMua kulak m\u00eb b\u00ebri Partia dhe nj\u00eb dit\u00eb do m\u00eb hiqet nga Per\u00ebndia, po TY q\u00eb ta ka dh\u00ebn\u00eb Per\u00ebndia, harbut kush do ta heq, partia apo Per\u00ebndia\u201d.<br \/>\nTjetri uli kok\u00ebn dhe nuk tha asnj\u00eb fjal\u00eb, por doli jasht\u00eb dhe nuk u duk m\u00eb n\u00eb shesh\u2026<br \/>\nNga leximi k\u00ebtij libri m\u00ebsojm\u00eb:<br \/>\n-Njeriu duhet t\u00eb shoh pun\u00ebn e vet dhe mos merret me hallin e tjetrit.<\/p>\n<p>Tiran\u00eb\/ 07\/12\/2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bashkim Saliasi BALZAK, \u201cILUZIONET E HUMBURA\u201d Perjetime Duke lexuar librin e Balzakut, \u201cIluzionet e humbura\u201d, shkruar gjat\u00eb viteve 1835-1843, njihesh m\u00eb nga af\u00ebr me \u201cKomedin\u00eb e njer\u00ebzve\u201d, pre e s\u00eb cil\u00ebs bien n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr jet\u00eb a vdekje t\u00eb mbijetes\u00ebs personazhet e romanit. P\u00ebr Balzakun arti \u00ebsht\u00eb mjeti m\u00eb i fuqish\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3473,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3738"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3738\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3739,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3738\/revisions\/3739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}