{"id":4059,"date":"2026-03-05T21:42:27","date_gmt":"2026-03-05T20:42:27","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=4059"},"modified":"2026-03-05T21:42:27","modified_gmt":"2026-03-05T20:42:27","slug":"nga-gladiola-jorbus-fiction-eseistik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2026\/03\/05\/nga-gladiola-jorbus-fiction-eseistik\/","title":{"rendered":"Nga Gladiola Jorbus: Fiction eseistik"},"content":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus<\/p>\n<p>Fiction eseistik<\/p>\n<p>Monologu i Gemma Donatit: \u201c Un\u00eb, gruaja q\u00eb i doli Dantes nga mendja\u201d Figura e Dante Alighieri-t \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me Beatricen, muz\u00ebn e tij poetike dhe simbolin e dashuris\u00eb shpirt\u00ebrore n\u00eb vepr\u00ebn e pavdekshme \u2019\u2019Komedia Hyjnore\u2019\u2019. Megjithat\u00eb n\u00eb jet\u00ebn reale t\u00eb poetit ekzistonte nj\u00eb tjet\u00ebr grua, sa e padukshme n\u00eb tekstet e tij, aq e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb jet\u00ebn e tij shoq\u00ebrore dhe politike: Gemma Donati, bashk\u00ebshortja e tij. Edhe pse Dante nuk e p\u00ebrmend n\u00eb veprat e tij, roli i Gemm\u00ebs dhe sidomos i familjes s\u00eb saj \u00ebsht\u00eb i lidhur ngusht\u00eb me fatin e poetit, me martes\u00ebn e tij dhe me persekutimin politik q\u00eb e \u00e7oi n\u00eb m\u00ebrgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm. Sikur Gemma t\u00eb fliste p\u00ebr martes\u00ebn e saj, vall\u00eb \u00e7\u2019do t\u00eb thoshte?! Cila do t\u00eb ishte perspektiva e saj n\u00eb raport me figur\u00ebn e Dantes? Un\u00eb jam Gemma Donati. N\u00ebse do t\u00eb m\u00eb kishit pyetur dikur se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb Ferri, do t\u2019ju kisha treguar p\u00ebr rrath\u00ebt e tij, p\u00ebr Cerberin q\u00eb leh si i t\u00ebrbuar, p\u00ebr Luciferin e tmerrsh\u00ebm. Por tani, pas gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve me Danten, e di q\u00eb Ferri nuk \u00ebsht\u00eb posht\u00eb nesh, p\u00ebrkundrazi. Ai merr frym\u00eb pran\u00eb meje, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb burr\u00eb, nj\u00eb poet q\u00eb jeton me kok\u00ebn n\u00eb re dhe me zemr\u00ebn te nj\u00eb grua q\u00eb assesi nuk jam un\u00eb. Dante e p\u00ebrshkroi ferrin me aq pasion, saq\u00eb un\u00eb mendoj se ai e njihte m\u00eb mir\u00eb se sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb. Ai fliste p\u00ebr Francesc\u00ebn e Paolon me nj\u00eb trishtim t\u00eb but\u00eb, p\u00ebr Uliksin me nj\u00eb admirim t\u00eb fsheht\u00eb, p\u00ebr Farinatan me respekt. Po p\u00ebr mua? Nuk shkroi asnj\u00eb rresht. Nuk m\u00eb thuri asnj\u00eb varg si p.sh.: \u201cGemma, m\u00eb fal q\u00eb t\u00eb lash\u00eb vet\u00ebm me f\u00ebmij\u00ebt, nd\u00ebrsa po udh\u00ebtoja n\u00ebp\u00ebr bot\u00ebn tjet\u00ebr\u2019\u2019. Ndonj\u00ebher\u00eb mendoj se jam e vetmja grua q\u00eb ka jetuar n\u00eb Purgator, nd\u00ebrsa burri i saj pretendonte se po ngjitej drejt Parajs\u00ebs. Purgatori im ishte i thjesht\u00eb: f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb qanin, kujdesi p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb dhe Dante q\u00eb m\u00eb thoshte: \u201cGemma, mos m\u00eb shqet\u00ebso, jam duke shkruar\u201d. Ah, po shkruante. P\u00ebr nj\u00eb grua q\u00eb e pa tri her\u00eb n\u00eb jet\u00eb dhe e ngriti n\u00eb qiell. Po un\u00eb? Un\u00eb nuk isha Medea. Nuk isha as Penelopa q\u00eb pret. Un\u00eb isha ajo q\u00eb mbante sht\u00ebpin\u00eb gjall\u00eb, nd\u00ebrsa burrat shpiknin mite p\u00ebr veten. Dhe pastaj, kur Firence u nda n\u00eb dysh, kur qyteti u kthye n\u00eb nj\u00eb aren\u00eb ku edhe vet\u00eb per\u00ebndia i luft\u00ebs Ares do t\u00eb kishte frik\u00eb t\u00eb hynte, kush ishte n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb luft\u00ebs? Familja ime. Donat\u00ebt. Imagjinoni: un\u00eb po shnd\u00ebrrohesha n\u00eb gruan e nj\u00eb burri t\u00eb d\u00ebbuar, kurse kush\u00ebriri im Corso Donati po firmoste d\u00ebnimin e tij. N\u00ebse kjo nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb paradoksale se nj\u00eb tragjedi greke, nuk e di \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb tjet\u00ebr. Euripidi do t\u00eb m\u00eb kishte dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb rol protagonist, nj\u00eb monolog t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Po Dante? Ai, jo. Asgj\u00eb. Asnj\u00eb presje t\u00eb vetme. Dante shkroi p\u00ebr Ferrin, kurse un\u00eb e p\u00ebrjetova n\u00eb kurriz at\u00eb. Ai p\u00ebrshkroi purgatorin, kurse un\u00eb jetova n\u00eb purgator. Ai \u00ebnd\u00ebrroi parajs\u00ebn, kurse un\u00eb nuk e pash\u00eb dot kurr\u00eb. N\u00eb parajs\u00ebn e tij kishte engj\u00ebj, drit\u00eb, harmoni dhe s\u2019mund t\u00eb mungonte as Beatricja, sigurisht. N\u00eb jet\u00ebn timen kishte pluhur, angazhime dhe nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb m\u00eb thoshte se dashuria e v\u00ebrtet\u00eb, \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb nuk prek tok\u00ebn. Epo, un\u00eb e prekja tok\u00ebn \u00e7do dit\u00eb. Me duar. Me shpin\u00eb. Me zem\u00ebr. Dhe kur ai vdiq, Firence u kujtua p\u00ebr t\u00eb. E nderuan. E lavd\u00ebruan. E shpall\u00ebn gjeni. Po un\u00eb? Un\u00eb mbeta gruaja e tij e harruar, ajo q\u00eb nuk u p\u00ebrmend kurr\u00eb, ajo q\u00eb nuk i kushtohet as edhe nj\u00eb varg i vet\u00ebm. N\u00ebse do t\u00eb m\u00eb pyesnit sot se \u00e7far\u00eb jam p\u00ebr t\u00eb, do t\u2019ju thosha: \u201cJam gruaja q\u00eb Dante la n\u00eb tok\u00eb, nd\u00ebrsa ai k\u00ebrkonte Parajs\u00ebn tek nj\u00eb tjet\u00ebr\u201d. Por mos u shqet\u00ebsoni p\u00ebr mua. Tashm\u00eb jam m\u00ebsuar t\u00eb mbijetoj n\u00eb hije. Teksa p\u00ebrpiqesha t\u00eb ekuilibroja bot\u00ebn time, ai shpikte universe t\u00eb tjer\u00eb. Thon\u00eb se pas vendimit p\u00ebr ta \u00e7uar n\u00eb ekzil, fshihet hakmarrja ime. Ah, sikur t\u00eb kisha un\u00eb aq fuqi sa m\u00eb atribuojn\u00eb! N\u00ebp\u00ebr rrug\u00eb p\u00ebshp\u00ebritnin: \u201cGemma Donati, gruaja e poetit, ajo e ka nxitur vendimin. Ajo e ka helmuar zemr\u00ebn e kush\u00ebririt t\u00eb saj Corso Donati me mllef ndaj Dantes. Ajo ka k\u00ebrkuar hakmarrje\u2019\u2019. Hakmarrje? P\u00ebr \u00e7far\u00eb? Q\u00eb burri im shkruante poezi p\u00ebr nj\u00eb grua tjet\u00ebr? Q\u00eb m\u00eb la t\u00eb rris f\u00ebmij\u00ebt e vetme? Q\u00eb m\u00eb la n\u00eb tok\u00eb, teksa ai udh\u00ebtonte n\u00ebp\u00ebr ferr me nj\u00eb poet antik dhe n\u00eb parajs\u00eb me nj\u00eb engj\u00ebll biond? Danten nuk e d\u00ebbova un\u00eb. E d\u00ebboi qyteti q\u00eb ai e deshi m\u00eb shum\u00eb se mua. Un\u00eb mbeta prapa, me f\u00ebmij\u00ebt, me heshtjen, me barr\u00ebn e nj\u00eb emri q\u00eb nuk m\u00eb p\u00ebrmendi kurr\u00eb. Dhe megjithat\u00eb, ata p\u00ebshp\u00ebrit\u00ebn se un\u00eb isha hakmarrja. Le t\u00eb thon\u00eb \u00e7\u2019t\u00eb duan. Le t\u00eb m\u00eb b\u00ebjn\u00eb fantazm\u00eb, hijen e nj\u00eb hakmarrjeje t\u00eb trilluar, nj\u00eb em\u00ebr q\u00eb e p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u00eb lar\u00eb duart e tyre. Un\u00eb e di t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn time, dhe kjo m\u00eb mjafton. Un\u00eb jam Gemma Donati. Gruaja q\u00eb nuk u p\u00ebrmend kurr\u00eb n\u00eb librat e poetit, por q\u00eb mbeti n\u00eb faqet e jet\u00ebs s\u00eb tij. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj pavdek\u00ebsie q\u00eb as Dante nuk arriti ta imagjinonte.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus Fiction eseistik Monologu i Gemma Donatit: \u201c Un\u00eb, gruaja q\u00eb i doli Dantes nga mendja\u201d Figura e Dante Alighieri-t \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me Beatricen, muz\u00ebn e tij poetike dhe simbolin e dashuris\u00eb shpirt\u00ebrore n\u00eb vepr\u00ebn e pavdekshme \u2019\u2019Komedia Hyjnore\u2019\u2019. Megjithat\u00eb n\u00eb jet\u00ebn reale t\u00eb poetit ekzistonte nj\u00eb tjet\u00ebr grua, sa e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4060,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4059","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4059","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4059"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4061,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4059\/revisions\/4061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}