{"id":4085,"date":"2026-03-13T18:17:41","date_gmt":"2026-03-13T17:17:41","guid":{"rendered":"https:\/\/migjeni.se\/?p=4085"},"modified":"2026-03-13T18:17:50","modified_gmt":"2026-03-13T17:17:50","slug":"albert-habazaj3-tregime-te-elma-rames-si-tronditje-cvajkiane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/2026\/03\/13\/albert-habazaj3-tregime-te-elma-rames-si-tronditje-cvajkiane\/","title":{"rendered":"Albert HABAZAJ:3 TREGIME T\u00cb ELMA RAM\u00cbS SI TRONDITJE CVAJKIANE"},"content":{"rendered":"<p>3 TREGIME T\u00cb ELMA RAM\u00cbS SI TRONDITJE CVAJKIANE<br \/>\nAlbert HABAZAJ<br \/>\nNuk e kam n\u00eb natyr\u00eb e as m\u00eb p\u00eblqen q\u00eb t\u00eb b\u00ebj krahasimin e stilit t\u00eb nj\u00eb autori me nj\u00eb tjet\u00ebr, sepse sekush ka natyr\u00ebn e vet dhe shp\u00ebrfaq me profilin krijues ndjenjat, d\u00ebshirat, bot\u00ebn e brendshme, at\u00eb t\u00eb jashtme, realitetin jet\u00ebsor, universin e mendimit filozofik e letraro-kulturor.<br \/>\nMund t\u00eb kem mbi 35 vjet q\u00eb e njoh nga af\u00ebr pen\u00ebn e p\u00ebrmbajtur e t\u00eb matur t\u00eb Elma Ram\u00ebs, nj\u00eb firm\u00eb e dinjitetshme dhe gjurm\u00ebl\u00ebn\u00ebse, q\u00eb nderon let\u00ebrsin\u00eb fem\u00ebrore n\u00eb ve\u00e7anti dhe let\u00ebrsin\u00eb shqipe patjet\u00ebr.<br \/>\nElma Rama \u00ebsht\u00eb poete dhe tregimtare moderne. Ka shkruar kat\u00ebr v\u00ebllime me poezi: \u201cTrishtimi i ullirit\u201d, \u201cSyt\u00eb e kan\u00eb fajin\u201d, \u201cKontrast\u201d dhe \u201cKu \u00ebsht\u00eb njeriu\u201d, &#8211; ku libri i fundit sh\u00ebnon nj\u00eb tjet\u00ebr nivel t\u00eb lart\u00eb artistik n\u00eb p\u00ebrdorimin e teknikave poetike, ndjeshm\u00ebri dhe perceptim t\u00eb thell\u00eb t\u00eb realitetit.<br \/>\nPo ashtu, \u00ebsht\u00eb autore e v\u00ebllimit me tregime \u201cParfum i burgosur\u201d.<br \/>\nElma Rama ka qen\u00eb dhe drejtoresh\u00eb e Bibliotek\u00ebs publike \u201cShefqet Musaraj\u201d t\u00eb qytetit t\u00eb Vlor\u00ebs.<br \/>\nPoezia e Elma Ram\u00ebs \u00ebsht\u00eb shprehja lirike e holl\u00eb e qenies qytetare, me t\u00eb drejtat dhe detyrimet q\u00eb lindin, p\u00ebr t\u00eb cilat autorja ka z\u00ebrin e saj serioz e t\u00eb respektuar Nuk dua t\u00eb p\u00ebrhapem tutje, por dy fjal\u00eb do t\u00eb shpreh p\u00ebr tre tregime t\u00eb saj. N\u00eb fakt jan\u00eb dy skica llahtarisht t\u00eb mrekullishme e shum\u00eb t\u00eb shkurtra: \u201cMuret\u201d dhe \u201cParfumi i burgosur\u201d, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt kam shkruar m\u00eb par\u00eb e nuk mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris veten, ve\u00e7se, fatmir\u00ebsisht ndjej se jan\u00eb n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e skicave t\u00eb Migjenit e Nonda Bulk\u00ebs, patjet\u00ebr n\u00eb form\u00eb dhe p\u00ebrmbajtje t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuara. I ve\u00e7ant\u00eb \u00ebsht\u00eb tregimi \u201cJetimja\u201d, i cili m\u00eb ka tronditur gjer n\u00eb drith\u00ebrim\u00eb t\u00eb frym\u00ebs, saq\u00eb dhe kockat m\u00eb therin nga dhembja q\u00eb m\u00eb ka shkaktuar p\u00ebrshkrimi artistik i ngjarjeve aq t\u00eb hidhura, ve\u00e7mas gdhendja aq mjesht\u00ebrore e personazheve, sidomos atyre negative. M\u00eb pruri n\u00eb tru \u201cAmokun\u201d e Stefan Cvajgut (Stephan Zweig) me nj\u00eb subjekt trondit\u00ebs, nj\u00eb realitet t\u00eb ndjesh\u00ebm, drith\u00ebrues e sugjestionues. Elma Rama b\u00ebn let\u00ebrsi modern,<br \/>\n\u00ebsht\u00eb futur n\u00eb labirinthet e subkoshienc\u00ebs, ka hyr\u00eb n\u00eb \u00e7do qeliz\u00eb dhe n\u00eb \u00e7do skut\u00eb t\u00eb psikologjis\u00eb njer\u00ebzore, t\u00eb mentalitetit t\u00eb eg\u00ebr e barbar, t\u00eb natyr\u00ebs tejshtazarake t\u00eb dy grave t\u00eb pashpirta, q\u00eb i ka q\u00ebndisur si ajo me ngjyrat m\u00eb t\u00eb zeza t\u00eb mundshme. Ajo na ka dhuruar tipologjin\u00eb e gruas s\u00eb lig\u00eb, asaj q\u00eb ndoshta ka munguar n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb ton\u00eb, se ndoshta jemi m\u00ebsuar t\u00eb lexojm\u00eb vet\u00ebm let\u00ebrsi \u201cpozitive\u201d, ku gruaja \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb, e dashur, e dhembshur, e kujdesshme, e sakrific\u00ebs \u2026 Dhe kaq. Por jo. Ky \u00ebsht\u00eb realiteti. Ka ndodhur ndoshta. Kurr\u00eb mos ndodht\u00eb. Por \u00ebsht\u00eb e besueshme ngjarja, jan\u00eb t\u00eb besuesh\u00ebm personazhet, fal\u00eb artit t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb shkruar q\u00eb zot\u00ebron shkrimtarja Elma Rama, q\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe nj\u00eb nd\u00ebr poetet m\u00eb t\u00eb mira q\u00eb ka Vlora, t\u00eb pakt\u00ebn.<br \/>\nTek \u201cJetimja\u201d rr\u00ebfen n\u00eb vet\u00eb t\u00eb par\u00eb. Njihemi me nj\u00eb ansamb\u00ebl t\u00eb trisht\u00eb fem\u00ebror, q\u00eb na gufos e na z\u00eb frym\u00ebn. Nj\u00eb mjedis ode me shirit t\u00eb zi sa i friksh\u00ebm! Kat\u00ebr vje\u00e7ares i kishte vdekur n\u00ebna. Grat\u00eb e vajtonin. E ku kuptonte gj\u00eb e gjorta vajz\u00eb. Kishte uri e vogla dhe dridhej. Kush nuk i jepte. Eee\u2026 Bonjakja e shkret\u00eb. Pa n\u00ebn\u00eb, kur thon\u00eb\u2026 E lemeritshme. Sakrifikonte babai me v\u00ebllain p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb plot sht\u00ebpia, por sa bukur e p\u00ebrshkruan autorja me fjal\u00eb t\u00eb kursyera, t\u00eb ngjyera thell\u00eb n\u00eb dhembje: \u201c&#8230;di\u00e7ka m\u00eb e \u00ebmb\u00ebl se buka na mungonte\u2026<br \/>\nN\u00ebna!\u201d\u2026 \u201cOh, n\u00ebn\u00eb moj! Ku je?.\u201d. Dhe pas dy vjet\u00ebsh ndodhi gj\u00ebma. Iku dhe babai\u2026 Tani motra dhe v\u00ebllai do t\u00eb rriten si mos m\u00eb keq n\u00ebp\u00ebr dyert e bot\u00ebs. N\u00ebp\u00ebr xhaxhallar\u00eb, xhan\u00ebm\u2026<br \/>\nJetim\u00eb dhe fukarenj. Kapitali i babait vajti p\u00ebr lum\u00eb. Aha!<br \/>\nM\u00eb duket sikur i kam par\u00eb ngjarjet q\u00eb tregon autorja, sikur i kam jetuar dhe un\u00eb. Sa shum\u00eb trishtohem. Ajo na paraqet t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn gri, t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e murme, t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e zez\u00eb, t\u00eb jetuar\u00ebn, q\u00eb nuk mund t\u00eb mohohet, kurrsesi t\u00eb harrohet M\u00eb duket sikur i njoh personazhet e saj dhe m\u00eb vjen t\u00eb p\u00eblcas, q\u00eb nuk u ndodha atje q\u00eb t`i dilja n\u00eb krah\u00eb jetimes e t`u thyeja dh\u00ebmb\u00ebt atyre katileve xhaxhesha Sabire e Hava, q\u00eb mos qofshin. Ato nuk ishin femra, nuk ishin gra, nuk ishin n\u00ebna, nga ato t\u00eb mirat, q\u00eb mbajn\u00eb bot\u00ebn n\u00eb duar. Ato ishin shtriga, ku\u00e7edra me fytyr\u00eb<br \/>\nnjeriu. K\u00ebt\u00eb ndjesi ma jep pena e art\u00eb e lakonikes serioze Elma Rama, q\u00eb shkruan kaq mir\u00eb e meriton v\u00ebmendje, se t\u00eb mbush me let\u00ebrsi.<br \/>\nE lexoj dhe e rilexoj proz\u00ebn e shkurt\u00ebr dhe realiste t\u00eb Elma Ram\u00ebs dhe kuptoj nd\u00ebrgjegjen artistike dhe ndjenj\u00ebn e thell\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb shkrimore t\u00eb autores. N\u00eb fraksion t\u00eb sekond\u00ebs, nuk e di p\u00ebrse m\u00eb parakalojn\u00eb n\u00eb ekranin e kujtes\u00ebs me fuqin\u00eb e imazhit \u201cI urituri\u201d i Odise<br \/>\nPaskalit t\u00eb paarritsh\u00ebm, m\u00eb vijn\u00eb ca piktura t\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtarit ton\u00eb Agim Sulaj apo Ndrek Luca i madh\u00ebrish\u00ebm, q\u00eb i realizonte aq mjesht\u00ebrisht sidomos rolet negativ\u00eb, saq\u00eb njer\u00ebzit \u201ce urrenin\u201d sikur t\u00eb ishte ai i v\u00ebrteti Jago, Dom Pali, Ndrio, Pjet\u00ebr Mustakuqi apo Ramiu\u2026<br \/>\nAktor kalibri, artist i madh ky Ndrek Luca, q\u00eb na dha mbi 30 figura t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb llojin e tyre, sikur t\u00eb ishin t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, real\u00eb. Dhe vetvetiu kthehem tek \u201cJetimja\u201d. Pa pik\u00ebn e m\u00ebdyshjes dhe me krenari letrare shprehem: shkrimtare e madhe kjo Elma Rama q\u00eb ka gdhendur si me dalt\u00eb skulptori personazhe me mimik\u00eb tep\u00ebr ekspresive, edhe pse kalojn\u00eb shpejt e duken fragmentar\u00eb, por mbresat e plag\u00ebs na i kan\u00eb l\u00ebn\u00eb, sikurse jan\u00eb n\u00ebna me imazhin e saj, turma e grarive, vog\u00eblushja 4 vje\u00e7are, v\u00ebllai dhe ai i vog\u00ebl, babai, tezja, xhaxhallar\u00ebt, xhaxheshat.<br \/>\nAutorja operon deri n\u00eb imt\u00ebsi n\u00eb piezazhin njer\u00ebzor, natyror, familjar e social, duke p\u00ebrdorur me men\u00e7uri fjal\u00ebn e figurshme, plastik\u00ebn, planet tragjik\u00eb, gjuh\u00ebn shpreh\u00ebse dhe mjetet e tjera t\u00eb nj\u00ebmend\u00ebsimit shkrimor t\u00eb personazheve dramatik\u00eb q\u00eb na paraqet. N\u00eb k\u00ebto tregime t\u00eb saj<br \/>\nndjejm\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsisht reminishenca t\u00eb ekzistencializmit human nga Sartri (Jean &#8211; Paule Sartre), por me origjinalitetin krijues t\u00eb autores son\u00eb, sepse Elma Rama \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkrimtare e identitetit qytetar q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson. D\u00ebshiroj q\u00eb autorja ta vijoj\u00eb m\u00eb tej rr\u00ebfimin , se \u00ebsht\u00eb t\u00ebrheq\u00ebs, ka temporit\u00ebm, ka nerv, situata, dramacitet, ka psikologji letrare t\u00eb gjall\u00eb.<br \/>\nElma, un\u00eb kam qar\u00eb me d\u00ebnes\u00eb kur kam lexuar tregimin t\u00ebnd \u201cJetimja\u201d, \u00e7\u2019ka dua t\u00eb shpreh se kam t\u00eb b\u00ebj me nj\u00eb nga tregimet m\u00eb t\u00eb mira q\u00eb kam lexuar deri m\u00eb sot. Ki parasysh q\u00eb, tej modestis\u00eb, edhe p\u00ebr faktin q\u00eb kam nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb mes librave, un\u00eb jam nj\u00eb lexues i v\u00ebmendsh\u00ebm, por selektiv, q\u00eb nuk mund t\u00eb lexoj \u00e7do gj\u00eb q\u00eb del e shtypur n\u00eb furrat botuese, nd\u00ebrkoh\u00eb krahasimet q\u00eb b\u00ebra, t\u00eb cilat m\u00eb erdh\u00ebn vet\u00eb n\u00eb kok\u00eb, i kam b\u00ebr\u00eb posa\u00e7risht se ti meriton vler\u00ebsim dhe mir\u00ebnjohje qytetar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb let\u00ebrsi t\u00eb mir\u00eb q\u00eb i dhuron lexuesit shqiptar.<br \/>\nDalt\u00eb ndonj\u00eb p\u00ebrkthyes i zoti q\u00eb ta nd\u00ebrkomb\u00ebtarizoj\u00eb let\u00ebrsin\u00eb e Elma Ram\u00ebs!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3 TREGIME T\u00cb ELMA RAM\u00cbS SI TRONDITJE CVAJKIANE Albert HABAZAJ Nuk e kam n\u00eb natyr\u00eb e as m\u00eb p\u00eblqen q\u00eb t\u00eb b\u00ebj krahasimin e stilit t\u00eb nj\u00eb autori me nj\u00eb tjet\u00ebr, sepse sekush ka natyr\u00ebn e vet dhe shp\u00ebrfaq me profilin krijues ndjenjat, d\u00ebshirat, bot\u00ebn e brendshme, at\u00eb t\u00eb jashtme, realitetin jet\u00ebsor, universin e mendimit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4086,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-4085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botime-te-reja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4085"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4087,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4085\/revisions\/4087"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/migjeni.se\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}