Sevdail Zejnullahu
POETIKA E FURTUNËS: NDËRMJET TENSIONIT (DHE) MUNGESËS
Një vështrim për vëllimin poetik ”Zog në furtunë” të Rizah Sheqirit

Poezia hyrëse e vëllimit që mban të njëjtin titull, Zog në furtunë nuk funksionon si parathënie në kuptimin tradicional; ajo shfaqet si një artikulim i brishtë i qenies, një akt diskursiv që e vendos subjektin në një hapësirë ku identiteti nuk mund të fiksohet. Që në vargjet e para- “as i zgjuar as në gjumë”, “as në tokë as në qiell”—ai përjashtohet nga çdo koordinatë e qëndrueshme, duke sinjalizuar një gjendje ontologjike pezullimi, ku qenia nuk është njësi e plotë, por lëvizje ndërmjet skajeve të papajtueshme.
Në këtë rrafsh, teksti hap një dimension metafizik: nuk përfaqëson botën, por vë në krizë vetë mundësinë e të qenit në të. Subjekti shfaqet si
ndërmjetësi e brishtë midis dukjes dhe zhdukjes, ndërsa poezia bëhet provë e qenies në kufijtë e saj- aty ku identiteti rrëshqet dhe kuptimi mbetet në kërkim.
Figura e zogut zhvendoset nga simbol i lirisë në trup të ekspozuar ndaj furtunës- një forcë historike dhe ekzistenciale. Ai nuk fluturon për të
ikur, por për të qëndruar, duke e kthyer poezinë në akt qëndrese. Në këtë univers, dashuria dhe urrejtja ndërthuren si struktura tensioni, dhe kur subjekti pohon “Këtu jam unë / Zog në furtunë”, ai nuk përkufizohet, por shpërndahet në figurë.
Kështu, poezia nuk e hap vetëm librin; ajo e vendos lexuesin në një regjim përvoje që përshkon gjithë vëllimin.
Cikli i parë zhvillohet si një topografi e një bote të shtypur, por jo të shuar. Në poezinë si “Lagja ime”, realiteti paraqitet i kërrusur, i deformuar nga historia, por brenda tij vazhdon të pulsojë një tepricë e heshtur dashurie, një premtim i vonuar drite. Historia nuk ecën drejt; ajo zvarritet
mbi trupin e njeriut, duke e bërë ekzistencën një përvojë të rënduar.
Në poezitë si “Hija” dhe “Plagëve të mia u duhet diell”, kjo përplasje bëhet më intime. Subjekti ecën mbi një vijë të mprehtë, “nëpër teh të
shpatës”, duke mbajtur brenda një këngë që nuk mund të shpërthejë plotësisht. Plaga këtu nuk është vetëm dhimbje; ajo është vendi ku kërkohet drita, një hapje që e bën të mundur vazhdimin.
Ndërkohë, në “Kronikë” dhe “Kohë të lehurash”, kjo krizë e brendshme shtrihet në një dimension kolektiv: gjuha shpërbëhet, fjala humb funksionin e saj, dhe komunikimi rrëshqet drejt instinktit.
Njeriu nuk flet më- ai leh. Kjo është një botë ku kuptimi nuk mungon, por është bërë i paarritshëm.
Në ciklin e dytë, përplasja me botën e jashtme zhvendoset brenda vetes dhe shndërrohet ë një nyjë të brendshme të qenies.. Poezi si “Sa
vështirë” dhe “Himn jete” e paraqesin ekzistencën si një përvojë të përçarë, ku njeriu nuk arrin më të përputhet me botën apo me vetveten. Të jetosh do të thotë të humbësh vazhdimisht diçka nga vetja; jeta nuk është vazhdimësi e pastër, por një proces i përhershëm zhveshjeje. Në “Nyja e jetës”, kjo ide merr formë të qartë: ekzistenca është një lidhje që nuk zgjidhet lehtë, një strukturë ku mbushja dhe zbrazja, prania dhe mungesa bashkëjetojnë në tension.
Figura të tilla si “Gurishta” dhe “Shkëmbi” e zhvendosin subjektin drejt një qëndrueshmërie që nuk është qetësi, por rezistencë. Njeriu bëhet pjesë e një materiali që përballon përplasjet pa u zhdukur. Por edhe këtu, konflikti mbetet i brendshëm: në poezi si “Krimbi i smirës” apo
“Dashuria dhe urrejtja”, e keqja dhe e mira nuk janë forca të jashtme, por procese që ndodhin brenda vetë qenies.
Në ciklin e tretë, kjo nyjë shpërndahet në një hapësirë më të gjerë: atë të mërgimit dhe të dashurisë. Në “Faqe ditari e një mërgimtari” dhe
“Ndërrim motesh”, atdheu nuk është më një vend i prekshëm, por një strukturë mungese që organizon kujtesën dhe gjuhën. Ai është njëkohësisht afër dhe i paarritshëm, duke e bërë subjektin të jetojë në një gjendje të dyfishtë- të pranishëm dhe të zhvendosur njëkohësisht.
Edhe dashuria, në këtë univers, nuk arrin të bëhet strehë. Në poezi si “Unë e ti”, “Zemra zemrës” dhe “Dashurojmë”, ajo nuk prodhon unitet, por tension. Marrëdhënia mbetet një përpjekje e vazhdueshme për afrim, që kurrë nuk e zhduk plotësisht distancën. Ndërsa në “I mbështjellë nga urrejtja këndoj për dashuri”, dashuria shfaqet si një formë qëndrese- jo përtej konfliktit, por brenda tij. Ajo nuk është harmoni, por një mënyrë për të mbijetuar në një botë që e kërcënon vazhdimisht.
Në fund, ky vëllim nuk kërkon përgjigje dhe as nuk ofron qetësi iluzore; ai e mban botën poetike në një lëkundje të përhershme. Kuptimi
nuk stabilizohet, por zhvendoset dhe rindërtohet në çdo lexim. Forc.
​Këtu, njeriu- si një zog në furtunë- nuk gjen strehë përfundimtare, por mbetet midis rrezikut dhe shpresës, duke kërkuar pa reshtur.
Sevdail Zejnullahu